Brent neftinin qiymətlərində nəhəng sıçrayış: Yaxın Şərqdəki münaqişələr qiymətləri 90 dollardan yuxarı qaldırdı

Qlobal enerji bazarları Yaxın Şərqdə artan hərbi fəaliyyət və geosiyasi risklərin kölgəsində aktiv günlər yaşayır. Ötən cümə günü ən yüksək səviyyəsini 88,75 dollarla sınaqdan keçirən və günü 86,12 dollarla bağlayan Brent markalı neftin noyabr çatdırılması barrel qiyməti yeni həftəyə sürətli yüksəlişlə başlayıb. Bu gün saat 09.33-ə olan bağlanış məlumatlarına görə, Brent markalı neft 5,1 faiz dəyər qazanaraq 90,52 dollar səviyyəsinə çatıb. Eyni zamanda, West Texas Intermediate (WTI) xam neftinin oktyabr çatdırılması üçün barel qiyməti də dəyər qazanaraq 85,53 dollara satılıb.

Yaxın Şərqdə qarşılıqlı cavab tədarük təhlükəsizliyini təhdid edir

Neft qiymətlərinin bu kəskin yüksəlişində qlobal neft daşımalarının ürəyi olan Hörmüz boğazı yaxınlığında hərbi münaqişələr təsirli olub. ABŞ ordusunun ötən gecə Hörmüz boğazı yaxınlığında yerləşən strateji əhəmiyyətli Lark adasında iki ayrı hədəfə hava zərbələri endirməsi bölgədəki gərginliyi pik həddə çatdırıb. Sözügedən əməliyyatda aralarında mülki vətəndaşların da olduğu azı 2 nəfərin həyatını itirdiyi, 2 nəfərin isə yaralandığı bildirilib.

ABŞ-ın bu addımına İran tərəfinin cavabı gecikməyib. İran mediası hücumdan dərhal sonra bölgədəki hədəflərə raketlərin atıldığını açıqlasa da, İran İnqilab Keşikçiləri Ordusu İordaniya sərhədi yaxınlığında yerləşən ABŞ-ın iki hava bazasının ballistik raketlərlə vurulduğunu açıqlayıb. Bununla kifayətlənməyən İran ordusu Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ) “Əl Minhad” Hərbi Hava Bazasında ABŞ əsgərləri və hərbi helikopterlərini onlarla pilotsuz uçuş aparatı (PUA) ilə intensiv atəşə tutduğunu açıqlayıb.

Hörmüz Boğazında Diplomatik Gərginlik və Supertanker Böhranı

Bölgədəki hərbi fəaliyyət diplomatik sahədə sərt bəyanatlarla da əks olunub. İran prezidenti Məsud Pezeşkian ölkəsinin qətiliklə müharibəyə can atmadığını vurğulasa da, mümkün təcavüzə barışmaz və qətiyyətlə cavab verəcəklərini bəyan edib. İran Xarici İşlər Nazirliyi istənilən hərbi müdaxiləyə cavab verməyə davam edəcəklərini və bu hücumların planlaşdırılması və həyata keçirilməsində iştirak edən bütün tərəfləri və birbaşa ABŞ-ı məsuliyyət daşıyacaqlarını bəyan edib.

Gərginliyin qızğın qarşıdurmaya çevrildiyi saatlarda Hörmüz boğazından daha bir böhran xəbəri gəldi. İran rəsmiləri boğazdan "qanunsuz keçməyə cəhd edən" super tankerin iki dəniz minasına çırpılaraq alov aldığını açıqlayıb. Dünyanın neft tədarükünün təxminən beşdə birinin keçdiyi bu kritik su yolundakı inkişaflar dəniz nəqliyyatı risklərini ən yüksək səviyyəyə qaldırdı. Sənaye ekspertləri hər yeni münaqişənin Boğazın təhlükəsiz nəqliyyata açılması qrafikini gecikdirəcəyini və bu vəziyyətin neftin qiymətini uzun müddət 85-95 dollar aralığında saxlaya biləcəyini proqnozlaşdırırlar.

Trampdan ehtiyat köçürmə: Venesuela ilə nəhəng neft sazişi

Bazarlarda tədarüklə bağlı narahatlıqlar davam edərkən, ABŞ Prezidenti Donald Tramp qlobal tarazlığı dəyişə biləcək strateji bəyanatla çıxış etdi. Tramp ABŞ-ın strateji neft ehtiyatlarını ən qısa zamanda Venesuela nefti ilə doldurmağa başlayacaqlarını açıqlayıb. Tramp avqustun 29-da verdiyi əvvəlki açıqlamasında Venesuela ilə “dünya tarixinin ən böyük neft müqaviləsi”ni imzaladıqlarını açıqlamış və bu ölkədəki nəhəng neft ehtiyatlarının böyük bir hissəsinə nəzarəti ələ keçirdiklərini, 65 milyard bareli keçdiyini iddia etmişdi.

Enerji analitikləri bildirirlər ki, 90.98 dollar səviyyəsi Brent nefti üçün güclü texniki müqavimət nöqtəsi təşkil edir və mümkün geri çəkilmə halında 89.00 dollar səviyyəsi kritik dəstək zonası kimi izlənilə bilər.