Brent nebitiniň bahalarynda ägirt uly böküş: Eastakyn Gündogardaky gapma-garşylyklar bahalaryň 90 dollardan ýokary bolmagyna sebäp boldy

energyakyn Gündogarda güýçlenýän harby işjeňligiň we geosyýasy töwekgelçilikleriň kölegesinde global energiýa bazarlary işjeň gün geçirýär. Geçen anna güni iň ýokary derejäni 88,75 dollar synagdan geçiren we günüň 86,12 dollar bilen ýapylan “Brent” nebitiniň noýabr aýyndaky barrel bahasy täze hepdäni çalt ýokarlamak bilen başlady. Şu gün 09.33-iň jemleýji maglumatlaryna görä, Brent nebitiniň bahasy 5,1 göterim ýokarlap, 90.52 dollar derejesine ýetdi. Şol bir wagtyň özünde, Günbatar Tehas Aralyk (WTI) çig nebitiň oktýabr aýynda getirilmegi üçin barrel bahasy hem gymmatlady we 85.53 dollar bilen satyldy.

Eastakyn Gündogarda özara ar alyş üpjünçiligiň howpsuzlygyna howp salýar

Global nebit iberilmeginiň merkezi bolan Hormuz bogazynyň golaýyndaky harby çaknyşyklar, nebitiň bahasynyň bu düýpli ýokarlanmagynda täsirli boldy. ABŞ goşunynyň düýn agşam Hormuz bogazynyň golaýynda ýerleşýän strategiki Lark adasyndaky iki aýry nyşana howa zarbasy sebitdäki dartgynlygy iň ýokary derejä çykardy. Göz öňünde tutulan operasiýada azyndan iki adamyň, şol sanda parahat ilatyň ölendigi we iki adamyň ýaralanandygy habar berildi.

Eýran tarapyndan ABŞ-nyň bu hereketine ar alyş gijikdirilmedi. Eýranyň habar beriş serişdeleri hüjümden dessine sebitdäki nyşanalara raketalaryň atylandygyny habar berenlerinde, Eýranyň Ynkylap gorag gullugy Iordaniýa serhediniň golaýynda ýerleşýän ABŞ-nyň iki howa bazasynyň ballistik raketalar bilen urlandygyny habar berdi. Munuň bilen kanagatlanman, Eýran goşuny ABŞ-nyň esgerlerini we harby dikuçarlaryny Birleşen Arap Emirlikleriniň (BAE) howa bazasyna onlarça pilotsyz howa ulagy (UAV) bilen güýçli ýangynda goýandygyny habar berdi.

Hormuz bogazynda diplomatik dartgynlyk we supertanker krizisi

Sebitdäki harby işjeňlik diplomatiýa pudagynda gödek sözler bilen ýaňlandy. Eýranyň prezidenti Masud Pezeşkian öz ýurdunyň hökman uruş gözlemeýändigini nygtasa-da, bolup biljek agressiýalara barlyşyksyz we aýgytly jogap berjekdiklerini aýtdy. Eýranyň Daşary işler ministrligi islendik harby interwensiýa jogap bermäge dowam etjekdiklerini we bu hüjümleri meýilleşdirmek we durmuşa geçirmek bilen baglanyşykly ähli taraplary we göni ABŞ jogapkärçiligini çekjekdigini mälim etdi.

Dartgynlylygyň gyzgyn konflikte öwrülen sagatlarynda Hormuz bogazyndan başga bir krizis habary geldi. Eýran häkimiýetleri bogazdan "bikanun geçmäge synanyşýan" super tankeriň iki sany deňiz minasyna urandygyny we ot alandygyny habar berdi. Dünýädäki nebit üpjünçiliginiň takmynan bäşden bir bölegi geçýän bu möhüm suw ýolundaky ösüşler deňiz transport töwekgelçiligini iň ýokary derejä çykardy. Önümçilik hünärmenleri, her bir täze konfliktiň Bosfor kenaryny howpsuz transport üçin açmagyň möhletini yza süýşürýändigini we bu ýagdaýyň nebitiň bahasyny 85-95 dollar aralygynda uzak saklap biljekdigini çaklaýarlar.

Trump-dan ätiýaçlyk hereketi: Wenesuela bilen ullakan nebit şertnamasy

Bazarda üpjünçilik bilen baglanyşykly aladalar dowam edýärkä, ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump global deňagramlylygy üýtgedip biljek strategiki beýanat berdi. Trump ABŞ-nyň strategiki nebit gorlaryny gysga wagtda Wenesuelanyň nebiti bilen dolduryp başlajakdygyny mälim etdi. Trump 29-njy awgustda eden öňki çykyşynda Wenesuela bilen "dünýäniň taryhynda iň uly nebit şertnamasyna" gol çekendiklerini habar berdi we bu ýurtdaky ägirt uly nebit gorlarynyň uly bölegine 65 milliard barrelden geçendigini aýtdy.

Energetika analitikleri, 90.98 dollar derejesiniň Brent nebitine güýçli tehniki garşylyk nokadyny emele getirýändigini we mümkin bolan ýagdaýynda yzyna alynýan halatynda 89.00 dollar derejesiniň möhüm goldaw zolagy hökmünde ulanylyp bilinjekdigini aýdýarlar.