Fransada tarixi mərhələ: Evtanaziya hüququ rəsmi olaraq qanuniləşdirildi

Fransa tibb dünyası və insan hüquqları müdafiəçiləri üçün tarixi dönüş nöqtəsini yaşayır. Uzun illər ölkədə ictimai gündəmi zəbt edən və etik müzakirələrə səbəb olan evtanaziya hüququ rəsmiləşib. Prezident Emmanuel Makronun daha əvvəl işarə etdiyi və üzərində ciddi şəkildə işlədiyi hüquqi tənzimləmə 19 avqust 2026-cı ildə dərc edilən rəsmi qərarla rəsmi olaraq qüvvəyə minib və qanuniləşib.

Konstitusiya Şurasından "İnsan ləyaqətinə" vurğu

Qanunun qüvvəyə minməsinin ən mühüm hüquqi mərhələlərindən biri də Konstitusiya Şurasının qərarı oldu. Şura ölümcül xəstəlikdən əziyyət çəkən şəxslərin öz iradələri və mütəxəssis həkimin icazəsi əsasında həyatlarını sona çatdıracaq tibbi maddələrdən istifadə hüquqlarını araşdırıb. Qiymətləndirmələr nəticəsində Şura bu şəxsi azadlığın konstitusiyanın təməl daşlarından olan “insan ləyaqətinin qorunması” prinsipini pozmadığına və hüquqi tənzimləmənin bu tarazlığa riayət etmək üçün müddəalarla qurulduğuna qərar verib.

Səhiyyə Peşəkarlarının Nəzarəti Altında Aktiv Yardım

Təsdiq olunmuş yeni qanunvericilik bazası xəstələrə tibbi mütəxəssislərin nəzarəti altında, müəyyən və sərt şərtlər altında həyatlarına son qoymaq hüququ verir. Qanuna əsasən, xəstələrin onlara öldürücü maddə tətbiq edə biləcək tibbi yardım almaq imkanı olacaq. Tənzimləmədə ən vacib detallardan biri fiziki səriştədir. Əgər xəstə öz fiziki imkanları ilə bu proseduru həyata keçirə bilməyəcək qədər ağır vəziyyətdədirsə, qanun nəzarət edən tibb işçisinə bu proseduru birbaşa həyata keçirməyə icazə verir.

Eftanaziya hüququndan faydalanmaq üçün ciddi şərtlər

Fransada qüvvəyə minmiş bu yeni qanuni hüquqdan faydalanmaq üçün xəstələr son dərəcə ciddi və aydın şəkildə müəyyən edilmiş meyarlara cavab verməlidirlər. Qanunda göstərilən əsas şərtlər aşağıdakı kimi sadalanıb:

- Ərizəçi qanuni yaşda olmalıdır,

- Fransa vətəndaşı olmalı və ya ölkədə uzun müddət qanuni olaraq yaşadığını sübut etməlidir,

- Terminalda və ya tibbi cəhətdən müalicəsi mümkün olmayan "qabaqcıl" mərhələdə olan ciddi xəstəlikdən əziyyət çəkənlər,

- Xəstə dözülməz fiziki ağrıdan əziyyət çəkir,

- Və bu proses boyu, qərar qəbul edənə qədər, o, şüurlu olmalı və öz iradəsi ilə seçim etmək qabiliyyətini saxlamalıdır.

Bu tarixi qanun, çox güman ki, bütün Fransada palliativ qayğı xidmətlərinin gələcəyi və xəstə hüquqları ilə bağlı müzakirələri yeni ölçüyə daşıyacaq.