Hatayda bir dülgər şagirdin bank hesabı vasitəsilə 27 ayrı dələduzluq faylı açılıb

Hatayın Reyhanlı rayonunda dülgər şagirdi işləyən 20 yaşlı Abdurrahman Evli həftəlik ödənişini almaq üçün açdığı mobil bank hesabının başqaları tərəfindən ələ keçirilməsi nəticəsində 27 ayrı fırıldaqçılıq araşdırması ilə üzləşib. İddialara görə, ağasının qardaşı oğluna güvənərək telefon və bank məlumatlarını təhvil verən Evlinin adına ondan xəbərsiz çoxlu GSM xətləri açılıb və bu xətlərdə saxta reklamlarla vətəndaşlar aldadılıb. Sakarya, Antalya, Bursa, Ankara və İstanbul kimi vilayətlərdən şikayətlər əsasında barəsində 17 istintaq və 10 cinayət işi açılan Evli 3 ay əvvəl tutularaq Kilis Həbsxanasına göndərilib.

Fırıldaqçılıq prosesi necə inkişaf etdi?

Əbdürrəhman Evlinin atası Harun Evli oğlunun saf niyyətlə hərəkət etdiyini bildirərək, "Ağasının qardaşı oğlu oğluma həftəlik maaşını yatırtmaq üçün mobil bankçılıq açmağı təklif etdi. Oğlum bunu necə edəcəyini bilmədiyi üçün ona etibar etdi. Həmin şəxs oğlumun Facebook hesabını və mobil bankını ələ keçirdi, həm də adına telefon xətti aldı" dedi. Ailə üç həftə sonra evə bildirişlər gələndə vəziyyətin ciddiliyini anladıqlarını, lakin həmin tarixə qədər çoxlu adamın oğlunun adına aldadıldığını bildirdi.

Hüquqi proses və cəza riski nədir?

Vəkil Ferhat Karlı, müvəkkilini 27 faylda yuxarı həddinə məhkum edilərsə, ümumilikdə 250 ilə qədər həbs cəzası gözləyə biləcəyini açıqladı. Vəkil Karlı, "Müştərimizin xəbəri və razılığı olmadan onun adına GSM xətləri açılıb, bu xətlər vasitəsilə müxtəlif banklarda hesablar yaradılıb. Biz İnformasiya Texnologiyaları və Rabitə Qurumundan (BTK) lazımi qeydləri tələb etdik; bu qeydlər gəldikdən sonra müvəkkilimizin cinayət törətmək niyyətində olmadığı üzə çıxacaq" dedi.

Hatayın Reyhanlı rayonunda yaşayan Abdurrahman Evli mobil bankçılıq və şəxsiyyət məlumatlarının başqaları tərəfindən ələ keçirilməsi nəticəsində 27 ayrı dələduzluq ittihamı ilə üç ay əvvəl həbs edilib. Onun vəkilləri müvəkkilinin IBAN dələduzluğunun qurbanı olduğunu və cinayət niyyətinin olmadığını əsas gətirərək bəraət hökmü çıxarılmasını istəyib.

İnformasiya sistemləri vasitəsilə həyata keçirilən dələduzluq cinayətlərində başqasının bank hesabından və ya şəxsiyyət məlumatlarından istifadə edən şəxslər zərər çəkmiş şəxsin razılığı olmadan həyata keçirilən əməliyyatlara görə qanuni məsuliyyət daşıyırlar. Vətəndaşların bank hesabı məlumatlarını, IBAN nömrələrini və sosial media hesablarını üçüncü şəxslərlə paylaşmaması oxşar şikayətlərin qarşısını almaq üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Proses davam edən istintaq və ittiham sənədlərinin birləşdirilməsi və ya BTK-dan alınan qeydlərin araşdırılması ilə məhkəmələr qarşısında irəliləyir.

Nəticə

Hadisə rəqəmsal savadlılığın aşağı olduğu hallarda şəxsi məlumatların və bank məlumatlarının paylaşılmasının necə ciddi hüquqi nəticələrə səbəb ola biləcəyini göstərir. Əbdürrəhman Evlidə olduğu kimi, başqasına etibardan sui-istifadə qurbanın təkcə maddi deyil, həm də azadlığı və gələcək planları baxımından bərpası mümkün olmayan ziyana uğramasına səbəb olur.

Belə hallar "IBAN fırıldaqçılığı" adlanan üsula işarə edir ki, bu üsulla cinayətkar təşkilatlar özlərini maskalamaq üçün başqalarının hesablarından istifadə edirlər. Əsl cinayətkarların izlərini gizlətmək üçün istifadə etdikləri bu üsul sistemin qurbanı olan insanların uzunmüddətli həbs cəzası ilə üzləşməsinə səbəb olur.

Mümkün təsirlər

Davam edən məhkəmə prosesində BTQ qeydlərinin və rəqəmsal izlərin araşdırılması, təqsirsizliyi sübuta yetirilərsə, Əbdürrəhman Evlinin bəraət almasına səbəb ola bilər. Lakin hesablarından istifadə etmiş və ya məlumatlarını itirmiş digər vətəndaşlar üçün də analoji hüquqi proseslərin həyata keçirilməsi və bu şəxslərin “cinayətdə yardımçı” və ya “iştirakçı” kimi mühakimə olunma riski var.

Bundan əlavə, bu cür hadisələrlə bağlı ictimaiyyətin daha çox məlumatlandırılması vətəndaşların bank hesabı məlumatlarını paylaşarkən daha ehtiyatlı olmasına və rəqəmsal təhlükəsizlik tədbirlərinin artırılmasına kömək edə bilər. Gələcəkdə bankların mobil bank hesablarının təhlükəsizliyinə daha ciddi nəzarəti gözləmək olar.

Fikirləriniz

Hesab məlumatlarını rəqəmsal platformalarda paylaşan insanların bu hesablar vasitəsilə törədilmiş cinayətlərə görə məsuliyyət daşımasını ədalətli hesab edirsinizmi? Belə dələduzluq hallarının qarşısını almaq üçün banklar və ya dövlət qurumları hansı əlavə tədbirlər görməlidirlər? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.