Hataýda bir agaç ussasynyň bank hasaby arkaly 27 sany aýratyn galplyk faýly açyldy

Hataýyň Reýhanly etrabynda agaç ussasy bolup işlän 20 ýaşly Abdurrahman Ewli, hepdelik tölegini beýlekiler tarapyndan almak üçin açan ykjam bank hasaby netijesinde 27 aýry galplyk derňewine sezewar boldy. Aýdylyşyna görä, hojaýynynyň ýegenine ynanýan we telefonyny we bank maglumatyny bilmän Ewliniň adyndan köp GSM liniýalary açylypdyr we raýatlar bu setirlerde galp mahabatlar bilen aldanýarlar. Sakarya, Antalýa, Bursa, Ankara we Stambul ýaly welaýatlaryň şikaýatlaryndan 17 derňew we 10 kazyýet işi açylan Ewli üç aý öň tussag edilip, Kilis türmesine iberildi.

Galplyk prosesi nähili ösdi?

Abdurrahman Ewliniň kakasy Harun Ewli oglunyň arassa niýet bilen hereket edendigini aýtdy we "hojaýynynyň ýegeni hepdelik aýlygyny goýmak üçin ogluma mobil bank açmagy teklip etdi. Oglum muny nädip bilmeýändigi sebäpli oňa ynanýardy. Maşgala üç hepde soň öýe habarnamalar gelende ýagdaýyň çynlakaýdygyna göz ýetirendiklerini, ýöne şol senä çenli köp adamyň oglunyň adyndan aldandygyny aýtdy.

Kazyýet işiniň we jezanyň howpy näme?

Aklawçy Ferhat Karlı, 27 faýlda iň ýokary derejä çykarylsa, müşderisiniň jemi 250 ýyla çenli azatlykdan mahrum edilip bilinjekdigini habar berdi. Aklawçy Karlı "GSM liniýalary müşderimiziň adyndan bilmezden we razyçylygy bolmazdan açyldy we bu setirler arkaly dürli banklarda hasaplar döredildi. Maglumat tehnologiýalary we aragatnaşyk edarasyndan (BTK) zerur ýazgylary soradyk; bu ýazgylar gelende müşderimiziň jenaýat etmek islemeýändigi aýan ediler" -diýdi.

Hataýyň Reýhanly etrabynda ýaşaýan Abdurrahman Ewli üç aý ozal mobil bank işi we şahsyýet maglumatlary tarapyndan ele salynmagy sebäpli 27 aýry galplyk aýyplamasy bilen tussag edilipdi. Aklawçylary öz müşderisiniň IBAN galplygynyň pidasydygyny we jenaýat niýetiniň ýokdugyny aýdyp, aklanmagyny islediler.

Maglumat ulgamlary arkaly amala aşyrylan galplyk jenaýatlarynda, başga biriniň bank hasabyny ýa-da şahsyýet maglumatyny ulanýan şahslar, pidanyň razylygy bolmazdan geçirilen amallar üçin kanuny jogapkärçilik çekýärler. Şuňa meňzeş nägilelikleriň öňüni almak üçin raýatlaryň bank hasaby maglumatlary, IBAN belgileri we sosial media hasaplaryny üçünji taraplar bilen paýlaşmazlygy möhümdir. Kazyýet, dowam edýän derňew we kazyýet işleriniň faýllaryny birleşdirmek ýa-da BTK-dan alnan ýazgylary gözden geçirmek arkaly kazyýete gidýär.

Netije

Bu waka, sanly sowatlylygyň pes bolan ýagdaýynda şahsy maglumatlary we bank maglumatlary paýlaşmagyň çynlakaý kanuny netijelere getirip biljekdigini görkezýär. Abdurrahman Ewliniň ýagdaýynda bolşy ýaly, başga birine bolan ynamdan hyýanatçylykly peýdalanmak pidanyň diňe bir maddy taýdan däl, eýsem erkinlik we geljekki meýilnamalary üçinem düzedip bolmajak zyýan çekmegine sebäp bolýar.

Şeýle ýagdaýlar, "IBAN kezzaplygy" diýilýän usuly görkezýär, jenaýat guramalary beýleki adamlaryň hasaplaryny gizlemek üçin ulanýarlar. Hakyky jenaýatçylar tarapyndan yzlaryny gizlemek üçin ulanylýan bu usul, ulgamyň pidasy bolan adamlara uzak möhletleýin türme tussaglygyna höküm edilýär.

Mümkin täsirler

Dowam edýän kazyýet işinde BTK ýazgylaryny we sanly yzlary barlamak Abdurrahman Ewliniň bigünädigi subut edilse aklanmagyna sebäp bolup biler. Şeýle-de bolsa, hasaplaryny ulanan ýa-da maglumatlaryny ýitiren beýleki raýatlar üçin şuňa meňzeş kazyýet işleriniň geçiriljekdigi we bu adamlaryň "kömekçi" ýa-da "jenaýata gatnaşýan" hökmünde sud ediljekdigi bar.

Mundan başga-da, şeýle hadysalardan has köp habarly bolmak, raýatlaryň bank hasaby maglumatlary paýlaşmakda we sanly howpsuzlyk çärelerini ýokarlandyrmakda has seresap bolmagyna kömek edip biler. Geljekde banklaryň ykjam bank hasaplarynyň howpsuzlygyna has berk gözegçilik etmegine garaşylýar.