Hörmüz Boğazındakı Böhran Qlobal LNG Təchizatı və Qiymətlərinə təsir edir

Hörmüz boğazındakı böhranla əlaqədar mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) bazarında tədarüklə bağlı narahatlıqlar Avropa və Asiya arasında yük rəqabətini artıraraq qlobal təchizat balansına təsir edir. Körfəzdəki inkişaflara görə 36 milyon ton LNG tədarükünün itiriləcəyi gözlənilsə də, alıcılar alternativ təchizatçılara üz tuturlar.

Beynəlxalq Təbii Qaz Birliyinin (IGU) baş katibi Menelaos Ydreos bəyan edib ki, fyuçers bazarları münaqişənin uzanacağı gözləntisini əks etdirir. Anbarlarını doldurmaq zərurəti ilə Avropanın LNG yüklərində Asiya ilə rəqabət apardığı bu dövrdə, sentyabrın ortalarında Asiya benchmark LNG qiyməti Platts JKM 30 dollar/MMBtu, Avropaya çatdırılma qiyməti isə 24,62 dollar olub. Müharibə başlayandan bəri iki dəfədən çox artan LNG qiymətlərinin Hörmüz boğazında fasilələr davam edərsə, bu qış 35 dollar/MMBtu-ya çata biləcəyi proqnozlaşdırılır.

Körfəzdəki böhranın qlobal LNG təchizatına təsiri

Körfəzdəki inkişaflara görə 36 milyon ton LNG tədarükünün itirilməsi gözlənilsə də, yeni tutum artımları sayəsində qlobal xalis itkilərin təxminən 5 milyon ton, yəni qlobal tədarükün 1-1,5 faizi səviyyəsində qala biləcəyi ifadə edilir. Lakin bu, bazarda təklif təzyiqini tam aradan qaldırmır. Pakistan və Banqladeşin MMBtu başına 25 dollardan yuxarı yüklər aldığı bildirilsə də, Hindistanda sənaye alıcıları üçün kritik hədd kimi 30 dollardan yuxarı göstərilir.

Avropanın yanvar ayından etibarən Rusiyanın LNG-yə qadağa qoyması da bazarda qeyri-müəyyənliyi artıran amillər sırasındadır. Rusiya LNG yüklərinin alternativ alıcılara üz tutması ehtimalı olsa da, daşımalarda fasilələrin tədarük təzyiqini artıra biləcəyi düşünülür.

Alternativ Təchizat Mənbələri və Uzunmüddətli Müqavilələr

Körfəzdən qaynaqlanan tədarükün kəsilməsi ilə LNG alıcıları Qərbi Afrikadan İndoneziyaya qədər alternativ mənbələri qiymətləndirirlər. Tayland; Oman Şimali Amerika və Qərbi Afrikanı, Banqladeş isə İndoneziya, Avstraliya və Çini alternativ təchizat nöqtələri kimi görür. Argentina, Şərqi Timor və Tanzaniya kimi yeni istehsalçılar üçün imkanlar yaranarkən; Timor-Leste iki LNG zavodu, Böyük Sunrise yatağı üçün 5 milyon ton və Bayu-Undan qazı üçün 1,5 milyon ton planlaşdırır. Artan spot LNG qiymətləri Asiyalı alıcıları uzunmüddətli sövdələşmələrə sövq etsə də, Avropada metan emissiyaları ilə bağlı Aİ qaydaları uzunmüddətli sövdələşmələrin bağlanmasını çətinləşdirir.