İqlim Mübarizəsində Türkiyənin Strateji Rolü

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (IEA) sədri Fatih Birol Türkiyənin iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədəki strateji rolu ilə bağlı mühüm açıqlamalar verib. 20-28 iyun tarixlərində keçirilən London İqlim Fəaliyyət Həftəsində çıxış edən Birol, dünyanı təsir edən iqlim böhranı ilə bağlı inkişafları dəyərləndirdi. Birol Türkiyənin ev sahibliyi edəcəyi Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqlim Dəyişikliyi Konfransına (COP31) diqqət çəkərək, iqlim dəyişikliyi ilə mübarizənin dünya liderlərinin gündəmində daha yüksək yer tutmasının vacibliyini vurğuladı. Fatih Birol bu vəziyyətin qlobal gündəmdə kifayət qədər prioritet olmadığını bildirib. Hökumətlərin daha çox geosiyasi inkişaflara, müdafiə sənayesi və iqtisadi problemlərə diqqət ayırdığını bildirən Birol, bu tendensiyanın iqlim böhranı ilə mübarizəni zəiflədə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. O, qeyd edib ki, iqlim dəyişikliyinə qarşı atılacaq tədbirlər və atılacaq addımlar dünya liderlərinin gündəmindən düşərsə, qlobal istiləşməyə qarşı zəiflik yarana bilər.

Türkiyənin Strateji Missiyası və COP31

Noyabr ayında Antalyada keçiriləcək COP31 Konfransı iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə mühüm dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir. Birol Türkiyənin bu tədbirdə oynayacağı rolun beynəlxalq arenada böyük əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb. Türkiyənin iqlim dəyişikliyini beynəlxalq gündəmə gətirmə potensialına malik olduğunu ifadə edən Birol, bu strateji vəzifənin dünya miqyasında əhəmiyyətli təsirləri ola biləcəyini ifadə etdi.

Elektrikləşdirmə və Enerji Təhlükəsizliyi

Birol qlobal elektrikləşmənin sürətlə artdığına diqqət çəkərək, bunun səbəbinin elektrik enerjisinə artan tələbat olduğunu bildirdi. Süni intellekt, məlumat mərkəzləri və soyutma cihazlarının artmasının elektrik enerjisinə ehtiyacı artırdığını deyən Birol, Türkiyənin hədəfinin 2035-ci ilə qədər son enerji istehlakının 35 faizini elektrik enerjisindən qarşılamaq olduğunu xatırladıb. Türkiyənin qarşıya qoyduğu bu hədəf inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün örnək ola bilər.

Enerji Bazarında Geosiyasi Risklər

ABŞ/İsrail-İran müharibəsi kimi geosiyasi inkişafların enerji bazarına təsirlərindən danışan Birol, bu dövrü tarixin ən böyük enerji böhranlarından biri kimi qiymətləndirdi. İqtisadi qanun layihəsinin ölkələr arasında dəyişdiyini ifadə edən Birol, İraq və Bəhreyn kimi Yaxın Şərq ölkələrinin bu böhrandan ən çox təsirlənən ölkələr ola biləcəyini bildirib. O, Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin maliyyə və texnoloji imkanları sayəsində sağalmaq şansının olduğunu bildirib.

Asiya və Afrika ölkələrinin iqtisadi çətinlikləri

Müharibənin təsirləri Asiya və Afrika ölkələrində də hiss olunur. Banqladeş, Pakistan, Filippin və Vyetnam kimi ölkələr ciddi iqtisadi problemlərlə üzləşirlər. Afrika ölkələrində yüksək neft və qaz qiymətləri, eləcə də gübrə qiymətlərinin artması iqtisadi problemləri dərinləşdirir. Birol, bu bölgələrdə iqtisadi zərbənin daha da şiddətlə hiss oluna biləcəyini qeyd etdi.

Neft Bazarlarının Gələcəyi

Neft bazarlarının gələcəyini dəyərləndirən Birol, ABŞ və İran arasında aparılan danışıqlar nəticəsində neft qiymətlərinin öz istiqamətini tapacağını bildirib. 2027-ci ilin əvvəlində Yaxın Şərqdən neft axınının artacağı gözlənilsə də, o, ABŞ, Kanada və Braziliyada hasilatın artmasının tələbin azalması ilə qiymətlərə aşağı təzyiq göstərə biləcəyini proqnozlaşdırıb. Bununla belə, o vurğulayıb ki, bu vəziyyətin baş verməsi üçün ABŞ və İran arasında sülh razılaşması əldə edilməlidir.

Nəticədə Türkiyənin iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədəki rolu getdikcə daha strateji xarakter alır. Antalyada keçiriləcək COP31 Konfransı bu mübarizədə mühüm dönüş nöqtəsi ola bilər. Türkiyənin elektrikləşdirmə və enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı qarşıya qoyduğu hədəflər digər ölkələr üçün nümunə ola bilər. Bununla belə, enerji bazarlarında geosiyasi risklər və iqtisadi çətinliklər bütün dünyada fərqli təsirlər göstərməyə davam edəcək.