İran parlamentinin sədri Qalibaf: ABŞ 7 şərti yerinə yetirməsə, Hörmüz boğazında etimad əldə edilə bilməz

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf Tehranda Pakistanın Baş Qərargah rəisi Asim Munirlə görüşündə Hörmüz boğazındakı vəziyyətlə bağlı tənqidi açıqlamalar verib. ABŞ-ın İrana qarşı irəli sürdüyü hərbi təhdid və təxribatların qərarlarına təsir etməyəcəyini bildirən Kalibaf, “ABŞ 7 şərti yerinə yetirmədikcə İranın etibarını qazana bilməz”dedi.

İranın ABŞ-a etimadsızlığının əsas səbəbləri nələrdir?

İran tərəfi uzun illərdir ABŞ-a qarşı etimadsızlıq siyasəti yürütdüklərini və anlaşma memorandumunda öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi ilə bu vəziyyətin daha da dərinləşdiyini vurğulayır. Kalibaf ABŞ-ın İrana qarşı başlatdığı hücumlar nəticəsində bataqlığa düşdüyünü və bu vəziyyətdən çıxış yolu kimi ABŞ-ın konkret addımlar atması lazım olduğunu müdafiə edib. Görüşlərdə hərbi təzyiqlərin İranın strateji qərarlarına qarşı heç bir sanksiyasının olmadığı mesajı verilib.

İranın nüvə materiallarına münasibəti necə formalaşıb?

İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının baş katibi Muhsin Rezai nüvə materiallarının ölkənin paytaxtı olduğunu bəyan edib və zənginləşdirilmiş nüvə materiallarının heç bir halda İrandan çıxarılmayacağını açıqlayıb. Rezai ölkənin nüvə siyasətində qətiyyətini təkrarlayaraq, “Bütün İran xalqı və səlahiyyətliləri ABŞ tərəfindən etimad göstərilmədikcə heç bir danışıqlara başlanmayacağına və İranın şərtlərinin yerinə yetirilməsinə qərar verdilər”dedi.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf Tehranda Pakistanın Baş Qərargah rəisi Asim Munirlə görüşündə ABŞ-ın Hörmüz boğazı ilə bağlı 7 şərt yerinə yetirməli olduğunu, əks halda etimad mühitinin yaranmayacağını bildirib. Eyni dövrdə Muhsin Rezai nüvə materiallarının ölkədən çıxarılmayacağını və ABŞ-dan konkret addımlar atılmadığı təqdirdə danışıqlar masasına əyləşməyəcəklərini vurğulayıb.

Beynəlxalq münasibətlərdə dövlətlərarası anlaşma memorandumları və nüvə fəaliyyətləri müvafiq ölkələrin milli təhlükəsizlik strategiyaları çərçivəsində həyata keçirilir. İranın nüvə proqramı və Hörmüz boğazında dəniz təhlükəsizliyi məsələləri qlobal enerji təchizatı və regional təhlükəsizlik balansları üçün kritik əhəmiyyətə malikdir. Tərəflər arasında belə diplomatik danışıqlar vasitəçi ölkələrin töhfələri ilə həyata keçirilir və prosesdə irəliləyişlər müvafiq ölkələrin rəsmi bəyanatları ilə izlənilir.

Nəticə

İran administrasiyası ABŞ-la münasibətlərində "etimad" elementini əsas şərt kimi müəyyənləşdirib. İranın xüsusilə Hörmüz Boğazı və nüvə texnologiyası kimi strateji keçid nöqtələri kimi milli kapital sayılan ərazilərdə uzlaşmaz mövqe tutduğu görünür. Bu vəziyyət iki ölkə arasında yaranmış diplomatik dalana dirənməsinin qısa müddətdə həllinin çətin olduğunu və İranın şərtləri yerinə yetirilənə qədər danışıqlar prosesindən uzaq duracağını göstərir.

Mümkün təsirlər

İranın sərt mövqeyi regionda geosiyasi gərginliyin davam etməsinə və Hörmüz boğazından yaranan enerji bazarlarında qeyri-müəyyənliklərə səbəb ola bilər. Bundan əlavə, şərti nüvə danışıqlarının dayandırılması və ya aparılması beynəlxalq sanksiyaların və regional təhlükəsizlik problemlərinin yenidən qiymətləndirilməsini tələb edə bilər. Pakistan kimi vasitəçi ölkələrin diplomatik səyləri tərəflər arasında ünsiyyəti canlı saxlasa da, konkret kompromis əldə olunmayınca regionda hərbi və siyasi gərginliyin yüksək səviyyədə qalacağını gözləmək olar.

Fikirləriniz

Sizcə, İranın ABŞ-a təklif etdiyi 7 şərt regional təhlükəsizliyə töhfə verəcəkmi? Nüvə materiallarının ölkədən çıxarılmaması qərarının beynəlxalq danışıqlara necə təsir edəcəyini düşünürsünüz? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.