Eýranyň mejlisiniň başlygy Kalibaf: ABŞ 7 şerti ýerine ýetirmese, Hormuz bogazynda ynam gazanyp bolmaz

Eýranyň mejlisiniň başlygy Muhammet Bakir Kalibaf, Pakistanyň Baş ştabynyň başlygy Asim Munir bilen Tähranda bolan duşuşygynda Hormuz bogazynyň ýagdaýy bilen baglanyşykly möhüm çykyş etdi. Kalibaf ABŞ-nyň Eýrana garşy öňe süren harby howplarynyň we prowokasiýalarynyň onuň kararlaryna täsir etmejekdigini aýtdy we: "ABŞ 7 şerti ýerine ýetirmese, Eýranyň ynamyny gazanyp bilmez" -diýdi.

Eýranyň ABŞ-a ynamsyzlygynyň esasy sebäpleri näme?

Eýran tarapy, ençeme ýyl bäri ABŞ-a ynamsyzlyk syýasatyny alyp barýandyklaryny we düşünişmek memorandumynda borçnamalary ýerine ýetirmezlik bilen bu ýagdaýyň hasam çuňlaşandygyny nygtaýar. Kalibaf ABŞ-nyň Eýrana garşy guran hüjümleri sebäpli batgalykda galandygyny we ABŞ-nyň bu ýagdaýdan çykmagyň ýoly hökmünde anyk çäreleri görmelidigini öňe sürdi. Duşuşyklarda harby basyşlaryň Eýranyň strategiki kararlaryna garşy sanksiýalaryň ýokdugy habar berildi.

Eýranyň ýadro materiallaryna bolan garaýşy nähili?

Eýranyň Milli Howpsuzlyk Geňeşiniň Baş sekretary Muhsin Rezai ýadro materiallarynyň ýurduň paýtagtydygyny aýtdy we baýlaşdyrylan ýadro materiallarynyň Eýrandan hiç hili ýagdaýda çykarylmajakdygyny mälim etdi. Rezai ýurduň ýadro syýasatynda tutanýerliligini ýene-de bir gezek gaýtalady we "Eýranyň ähli halky we häkimiýetleri, Amerikanyň Birleşen Ştatlary tarapyndan ynam üpjün edilmese we Eýranyň şertleri berjaý edilmese hiç hili gepleşik geçirilmez diýen karara geldi."

Eýranyň mejlisiniň başlygy Muhammet Bakir Kalibaf, Pakistanyň Baş ştabynyň başlygy Asim Munir bilen Tähranda bolan duşuşygynda ABŞ-nyň Hormuz bogazy bilen baglanyşykly 7 şerti ýerine ýetirmelidigini, ýogsam ynam gurşawynyň döredilmejekdigini aýtdy. Şol döwürde Muhsin Rezai ýadro materiallarynyň ýurtdan çykarylmajakdygyny we ABŞ-dan anyk ädimler ädilmese gepleşik stolunda oturmajakdygyny aýtdy.

Halkara gatnaşyklarynda, degişli döwletleriň milli howpsuzlyk strategiýalarynyň çäginde döwletara düşünişmek we ýadro işleri baradaky memorandumlar amala aşyrylýar. Eýranyň ýadro programmasy we Hormuz bogazyndaky deňiz howpsuzlygy meseleleri global energiýa üpjünçiligi we sebitleýin howpsuzlyk deňagramlylygy üçin möhüm ähmiýete eýe. Taraplaryň arasyndaky şular ýaly diplomatik gepleşikler araçy ýurtlaryň goşantlary bilen amala aşyrylýar we bu işde öňegidişlik degişli ýurtlaryň resmi beýannamalary bilen amala aşyrylýar.

Netije

Eýranyň administrasiýasy ABŞ bilen gatnaşyklarynda esasy şert hökmünde "ynam" elementini kesgitledi. Esasanam milli paýtagt hasaplanýan sebitlerde, Hormuz bogazy we ýadro tehnologiýasy ýaly strategiki geçiş nokatlary ýaly Eýranyň barlyşyksyz pozisiýasynyň bardygy görünýär. Bu ýagdaý, iki ýurduň arasyndaky diplomatik petigi gysga möhletde çözmegiň kyndygyny we Eýranyň şertleri ýerine ýetirilýänçä gepleşiklerden uzak durjakdygyny görkezýär.

Mümkin täsirler

Eýranyň berk tutumy sebitdäki geosyýasy dartgynlygyň dowam etmegine we Hormuz bogazyndan ýüze çykýan energiýa bazarlarynda näbellilikleriň döremegine sebäp bolup biler. Mundan başga-da, şertli ýadro gepleşiklerini togtatmak ýa-da geçirmek halkara sanksiýalaryna we sebitleýin howpsuzlyk meselelerine gaýtadan baha berilmegini talap edip biler. Pakistan ýaly araçy ýurtlaryň diplomatik tagallalary taraplaryň arasyndaky gatnaşyklary dowam etdirýän hem bolsa, anyk ylalaşyk gazanylmasa sebitdäki harby we syýasy dartgynlygyň ýokary bolmagyna garaşylýar.