İrandan ABŞ-a Hörmüz boğazı: 7 şərtin yerinə yetirilməsi tələb olunub

İran və ABŞ arasında Hörmüz boğazının statusu ilə bağlı davam edən gərginlik Tehran administrasiyasının yeni açıqlaması ilə daha da artıb. İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının baş katibi Möhsin Rezai sosial media hesabından verdiyi açıqlamada Vaşinqton rəhbərliyinin İranın tələblərinə verdiyi cavabları qeyri-kafi hesab etdiklərini bildirib.

ABŞ-ın cavabı niyə inandırıcı olmadı?

Tehran administrasiyası iddia edir ki, Vaşinqtonun hazırkı münasibəti İranın milli hüquq və tələblərinə cavab verməkdən uzaqdır. İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının baş katibi Möhsin Rızai məsələyə münasibət bildirərkən deyib: “ABŞ-ın İranın hüquq və tələblərinə cavabı inandırıcı olmadı”O, diplomatik prosesdəki blokadaya diqqət çəkib.

Hörmüz boğazının açılması üçün hansı şərtlər irəli sürülür?

İran tərəfi Hörmüz boğazında keçidlərin normallaşdırılmasını müəyyən şərtlərin yerinə yetirilməsi ilə əlaqələndirib. Muhsin Rezayi vurğulayıb ki, İranın boğazın açılması üçün müəyyən etdiyi 7 şərt ABŞ tərəfindən tam və aydın şəkildə qəbul edilməli və həyata keçirilməlidir. "Hörmüz boğazı ancaq bu halda açılacaq" deyən Rızai, şərtlər yerinə yetirilmədikcə bölgədəki məhdudiyyətlərin qaldırılmayacağına işarə edib. Sözügedən 7 şərtin məzmunu ilə bağlı heç bir təfərrüat paylaşılmayıb.

İran Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının baş katibi Muhsin Rezai ABŞ-ın İranın tələblərinə cavabını qeyri-kafi hesab edib və Hörmüz boğazının açılmasını 7 şərtin yerinə yetirilməsi ilə şərtləndirib. Tehran administrasiyası mesaj verdi ki, Boğazdakı mövcud vəziyyət bu şərtlər aydınlaşdırılana və həyata keçirilənədək davam edəcək.

Hörmüz boğazı qlobal enerji təchizatı və dəniz ticarəti baxımından strateji əhəmiyyətə malikdir və regionda tranzit təhlükəsizliyi beynəlxalq dəniz hüququ və dövlətlər arasında ikitərəfli razılaşmalar çərçivəsində həyata keçirilir. Tərəflər arasında bu cür mübahisələr, bir qayda olaraq, diplomatik kanallar və ya vasitəçi ölkələr vasitəsilə aparılan danışıqlar yolu ilə həllinə çalışılır.

Nəticə

İranın Hörmüz boğazı vasitəsilə təklif etdiyi 7 şərt göstərir ki, Tehran administrasiyası regionda strateji kozırlarından istifadə edərək ABŞ-a təzyiqləri artırmağa meyllidir. Diplomatik cavabların “inandırıcı” olmaması iki ölkə arasında etimad böhranının daha da dərinləşdiyini və tərəflərin tələblərinin üst-üstə düşmədiyini sübut edir.

Bu vəziyyət bölgədəki gərginliyin qısa müddətdə azalmayacağından və tərəflərin öz daxili ictimai rəylərinə qarşı sərt diskurs inkişaf etdirdiklərindən xəbər verir. Şərtlərin məzmununun gizli saxlanması danışıqların hələ ictimai mərhələdə olmadığını və arxa diplomatiyanın davam etdiyini deməyə əsas verir.

Mümkün təsirlər

Hörmüz boğazında davam edən qeyri-müəyyənlik qlobal neft qiymətlərində dalğalanmalara və regiondan keçən ticarət gəmilərinin sığorta xərclərini artıra bilər. Bundan əlavə, bölgədə artan hərbi hərəkətlilik qonşu ölkələrin təhlükəsizlik narahatlıqlarına səbəb ola və diplomatik gərginliyi artıra bilər.

ABŞ və müttəfiqlərinin bu vəziyyət qarşısında hansı strategiyanı izləyəcəyi regionda dəniz nəqliyyatının gələcəyi üçün həlledici olacaq. Tərəflər arasında razılıq əldə olunmasa, regional ticarətin pozulacağı və iqtisadi sanksiyaların daha da sərtləşəcəyi gözlənilə bilər.

Fikirləriniz

Sizcə, İran və ABŞ arasındakı bu gərginliyi diplomatik yollarla həll etmək olarmı? Hörmüz boğazı kimi kritik keçid məntəqələrində beynəlxalq təhlükəsizliyi təmin etmək üçün hansı addımlar atılmalıdır? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.