İsrail Ali Məhkəməsi hökumətin media qanununu "dayandırmaq" qərarı: Siyasi böhran böyüyür

İsraildə məhkəmə və icra orqanları arasında uzun müddətdir davam edən gərginlik mətbuat azadlığı və mediaya nəzarət oxunda yeni ölçüyə keçib. İsrail Ali Məhkəməsi (Ali Məhkəmə) ifrat sağçı koalisiya hökumətinin mətbuat sektoru üzərində nəzarətini əhəmiyyətli dərəcədə artırmaq məqsədi daşıyan və böyük ictimai müzakirələrə səbəb olan yeni “Nəşriyyat Qanunu”nun qüvvəyə minməsini müvəqqəti qərarla dayandırıb. “The Times of Israel” qəzetinin xəbərinə görə, məhkəmə parlamentin buraxılmasına saatlar qalmış qəbul edilən qanunun tənqidi maddələrini dondurub və hökumətə müdafiəsini təqdim etmək üçün bir həftə vaxt verib.

Keyfiyyətli İdarəetmə Hərəkatından "Seçkilərə Müdaxilə" Xəbərdarlığı

Sözügedən hüquqi tənzimləmə qeyri-hökumət təşkilatları və müxalifətin sərt reaksiyalarına səbəb olub. Ölkədə demokratik quruluşu qorumaq missiyası ilə çıxış edən Keyfiyyət İdarəetmə Hərəkatı qanunun ləğvi tələbi ilə Ali Məhkəməyə müraciət edib. Təqdim olunan müraciətdə qanunun dərhal qüvvəyə minəcək maddələrinin media sektoruna düzəlməz qalıcı ziyan vuracağı iddia edilib. Bundan əlavə, tənzimləmənin mövcud hökumət tərəfindən oktyabrın 27-də keçiriləcək ümumi seçkiləri manipulyasiya etmək və mətbuatı susdurmaq üçün istifadə oluna biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlar vurğulanıb. Qanunun Knessetdə təsdiqi prosesində çoxlu prosedur səhvlərinə yol verildiyi də iddia edilib. Ali Məhkəmənin hakimi Ofer Grosskopf bu iddiaları "ciddi və əhəmiyyətli" hesab edib və qanunun təsirlərinin geri dönməz ölçülərə çata biləcəyinə diqqət çəkib.

Rabitə Naziri Karhidən məhkəməni boykot etməyə çağırış

Ali Məhkəmənin müvəqqəti saxlanma qərarı hökumətə zəlzələ təsirini göstərdi. Qərara ən sərt reaksiya verənlər arasında olan rabitə naziriŞlomo Karhiməhkəmənin qərarına əməl etməyəcəyini açıqlayıb. Məhkəmənin qanunları dayandırmaq və ya ləğv etmək səlahiyyətinin olmadığını müdafiə edən Karhi, yeni tənzimləmənin "tam qüvvədə olduğunu" iddia etdi. Məhkəmə prosesini boykot edəcəyini açıqlayan nazir Karhi, "İsrail Parlamentinin qələm zərbəsi ilə qəbul etdiyi qanuna özbaşına məhəl qoymayan bu qəbuledilməz ara qərara qarşı prosesdə iştirak etməyəcəyəm" deyərək etiraz etdi. Karhi həmçinin İsrail parlamentinin sədriƏmir Ohanaya da zəng edərək parlamentdən məhkəmə qərarını pisləyən xüsusi qərar qəbul etməsini istəyib.

İfrat sağçı nazir Ben-Qvirdən "Dərin Dövlət" ittihamı

Hökumətin ifrat sağçı tərəfdaşlarından olan Milli Təhlükəsizlik Naziri İtamar Ben-Qvir də X sosial media platformasında verdiyi açıqlamada Ali Məhkəməni hədəf aldı. Məhkəmənin xalqın seçilmiş nümayəndələrinin iradəsini açıq şəkildə pozduğunu iddia edən Ben-Qvir, məhkəmə islahatları ilə bağlı müzakirələri yenidən qızışdıracaq açıqlamalar verdi. Ben-Qvir iddia edib ki, seçkilərdən sonra yaradılacaq yeni sağçı koalisiya “məhkəmə sisteminin tövlələrini təmizləyəcək” və “dərin dövlət” kimi təsvir etdiyi strukturu ləğv edəcək.

Mübahisəli Qanun Media Sektorunda Nəyi Dəyişdirir?

İsrail parlamentinin iyulun 17-də buraxılmasından saatlar əvvəl reaktiv sürətdə qüvvəyə minən tənzimləmə media üzərində dövlət nəzarətini kökündən artırır. İllərdir mövcud olan müstəqil audit mexanizmlərini sıradan çıxaran yeni qanun minimum jurnalist standartlarını və yerli istehsala sərmayə qoymaq öhdəliyini aradan qaldırır. Mediada inhisarlaşmanın qarşısını alan çarpaz mülkiyyət məhdudiyyətlərini də aradan qaldıran tənzimləmə hökumətin televiziyaların reytinqinin ölçülməsinə, rəsmi elanlara və mətbuat təşkilatları arasında dövlət reklamlarının paylaşılmasına birbaşa müdaxiləsinə yol açır.