Ysraýylyň Courtokary Kazyýetiniň hökümetiň metbugat kanunyny "bes etmek" karary: Syýasy krizis ösýär

Ysraýylda kazyýet we ýerine ýetiriji guramalaryň arasynda köpden bäri dowam edip gelýän dartgynlyk metbugat azatlygy we metbugat gözegçiligi ugrunda täze bir ölçege geçdi. Ysraýylyň ofokary Kazyýeti (Courtokary Kazyýet) aşa sagçy koalisiýa hökümetiniň metbugat pudagyna bolan gözegçiligini ep-esli ýokarlandyrmagy we wagtlaýyn karar bilen köpçülikleýin çekişmä sebäp bolýan täze "Neşirýat kanunynyň" güýje girmegini togtatdy. "The Times of Israel" gazetiniň habaryna görä, kazyýet mejlisiň dargadylmagyndan birnäçe sagat öň kabul edilen kanunyň möhüm maddalaryny doňdurypdyr we hökümete goranmak üçin bir hepde wagt beripdir.

"Saýlawlara päsgelçilik" Hil dolandyryşy hereketinden duýduryş

Göz öňünde tutulan kanuny düzgün hökümete degişli bolmadyk guramalaryň we oppozisiýanyň berk reaksiýasyna sebäp boldy. Inurtdaky demokratik gurluşy goramak wezipesini ýerine ýetirip, Hil Dolandyryş Hereketi kanunyň ýatyrylmagyny haýyş edip Courtokary Kazyýete ýüz tutdy. Berlen haýyşda kanunyň derrew güýje girjek maddalarynyň metbugat pudagyna düzedip bolmajak hemişelik zeper ýetirjekdigi öňe sürüldi. Mundan başga-da, bu düzgüniň häzirki hökümet tarapyndan 27-nji oktýabrda geçiriljek umumy saýlawlary manipulirlemek we metbugaty dymdyrmak üçin ulanylyp bilinjekdigi baradaky aladalar nygtaldy. Şeýle hem Knessetiň kanuny tassyklamak prosesinde köp prosessual ýalňyşlyklaryň edilendigi öňe sürüldi. Courtokary Kazyýetiň kazy Ofer Grosskopf bu aýyplamalary "çynlakaý we ähmiýetli" diýip hasaplady we kanunyň täsirleriniň yzyna dolanyp bolmajak ölçege ýetip biljekdigini aýtdy.

Aragatnaşyk ministri Karhi

Courtokary Kazyýetiň wagtlaýyn karary hökümete ýer titremesi boldy. Bu karara iň berk garşylyk görkezenleriň arasynda Aragatnaşyk ministri Şlomo Karhi kazyýetiň kararyny ýerine ýetirmejekdigini aýtdy. Kazyýetiň kanunlary togtatmak ýa-da ýatyrmak hukugynyň ýokdugyny öňe süren Karhi, täze düzgüniň "doly güýje girendigini" aýtdy. Kazyýet işini boýkot etjekdigini yglan eden ministr Karhi, "Ysraýyl mejlisiniň ruçkasy bilen kabul eden kanuny esassyz äsgermezlik edýän bu kabul ederliksiz wagtlaýyn karara garşy gatnaşmaýaryn" -diýdi. Karhi şeýle hem Ysraýylyň mejlisiniň başlygy Amir Ohana çagyryp, mejlisiň kazyýet kararyny ýazgarýan ýörite karar kabul etmegini isledi.

Uzak sag ministr Ben-Gwiriň "Çuň döwlet" aýyplamasy

Hökümetiň sagçy hyzmatdaşlaryndan biri bolan Milli Howpsuzlyk ministri Itamar Ben-Gvir sosial media platformasynda eden çykyşynda Courtokary Kazyýeti nyşana aldy, kazyýetiň halkyň saýlanan wekilleriniň islegini aç-açan bozandygyny öňe sürüp, Ben-Gvir kazyýet reformasy baradaky çekişmeleri güýçlendirjek beýanat berdi. Ben-Gvir saýlawlardan soň dörediljek täze sagçy koalisiýanyň "kazyýet ulgamynyň atlaryny arassalajakdygyny" we "çuň döwlet" diýip häsiýetlendirýän gurluşyny ýok etjekdigini öňe sürdi.

Mediýa pudagynda jedelli kanun näme üýtgeýär?

Ysraýyl mejlisiniň 17-nji iýulda dargadylmazyndan birnäçe sagat öň kabul edilen bu düzgün, metbugata döwlet gözegçiligini düýpgöter ýokarlandyrýar. Birnäçe ýyl bäri bar bolan garaşsyz gözegçilik mehanizmlerini ýapýan täze kanun, iň az isticurnalistik ülňüleri we içerki önümlere maýa goýmak borjuny aradan aýyrýar. Habar beriş serişdelerinde monopoliýanyň öňüni alýan eýeçilik hukugynyň çäklendirmelerini hem aradan aýyrýan bu düzgün, hökümetiň telewizion reýting ölçeglerine, resmi bildirişlere we döwlet mahabatlarynyň metbugat guramalarynyň arasynda paýlaşylmagyna gönüden-göni gatyşmagyna ýol açýar.