İsrail Knesseti fələstinlilər üçün ölüm hökmü ilə bağlı səsverməyə hazırlaşır.

İsrail Knesseti 7 oktyabr hadisələrində iştirakı iddia edilən fələstinlilər üçün ölüm hökmünü özündə ehtiva edən mübahisəli qanun layihəsinə səs verməyə hazırlaşır. Bu qanun Əl-Əqsa əməliyyatında iştirak etməkdə ittiham olunanların mühakimə olunması üçün xüsusi bir çərçivə yaratmağı hədəfləyir.

Qanun layihəsinin təfərrüatları

Birinci səsvermədə qəbul edilən və hazırda ikinci və üçüncü səsvermə üçün Knessetdə geri qaytarılan qanun layihəsi fələstinlilərin ictimai məhkəmələrdə mühakimə olunmasına və ölüm cəzasına məhkum edilməsinə imkan verəcək. Simça Rotman və Yuliya Malinovski tərəfindən təqdim edilən qanun layihəsi həm hökumət, həm də müxalifət tərəfindən geniş dəstək qazanıb.

Ədliyyə Nazirliyinin rolu

Ədliyyə naziri Yariv Levin bu qanun layihəsinin həyata keçirilməsi üçün işçi qrupunun yaradılmasını əmr edib. Fələstinlilərə qarşı ölüm hökmünün tətbiq edilməsinə imkan verən qanun layihəsi, həmçinin məhkəmə proseslərinin xüsusi hərbi məhkəmələr vasitəsilə aparılmasına imkan verəcək.

Məhkəmə və sübut prosesləri

Qanun layihəsinin digər diqqətəlayiq tərəfi Fələstin işlərinə fərqli bir prosedur vasitəsilə baxılmasıdır. Bu xüsusi hüquqi çərçivə hərbi məhkəmələrə sübut və prosedur qaydalarını dəyişdirməyə imkan verir. Dinləmələrdən əsas hissələr qeydə alınacaq, xüsusi veb saytında dərc olunacaq və arxivləşdiriləcək.

Qanunun Tətbiq Dairəsi

İsrail Knessetinin bu qanun layihəsini təsdiqləməsi, 7 oktyabr 2023-cü il hadisələrində iştirak etdiyi iddia edilən şəxsləri hədəf alan yeni bir qanun layihəsinin hazırlanmasını zəruri edir, çünki bu qanun geriyə tətbiq edilə bilməz. Hazırda İsraildə bu hadisələrdə iştirak etməkdə şübhəli bilinən 300 fələstinli saxlanılır.

Mövcud Hüquqi Çərçivə

Qanun, soyqırım və İsrail suverenliyinə xələl gətirmə kimi cinayətlərə görə İsrailin 1950-ci il Soyqırımının Qarşısının Alınması Qanunu və 2016-cı il Terrorizmə Qarşı Mübarizə Qanunu ilə təqib olunmağa imkan verir. Bu cinayətlərdə təqsirli bilinənlər ölüm cəzası ilə üzləşə bilərlər.

Beynəlxalq Reaksiyalar

Mart ayında İsrail Knesseti tərəfindən təsdiqlənən bu qanun beynəlxalq insan haqları təşkilatları tərəfindən tənqid olunur. Bu təşkilatlar qanunun xüsusilə fələstinliləri hədəf aldığını və insan haqları baxımından narahatlıqlarını ifadə etdiklərini qeyd edirlər.

İsrail Ali Məhkəməsinin mövqeyi

İsrail Ali Məhkəməsi insan haqları təşkilatı olan Adalahın müraciətindən sonra qanuna qarşı ilkin qadağa qoyub. Məhkəmə bu qanunun tətbiqi ilə bağlı qərarını 24 maya qədər nəzərdən keçirəcək.

İsraildəki bu hadisələr bölgədə gərginliyi artırır, qanunun beynəlxalq hüquq normalarına uyğunluğunun qanuniliyi isə müzakirə mövzusu olaraq qalır.

Nəticə və Gələcək Proqnozlar

Fələstinlilər üçün ölüm cəzasını özündə ehtiva edən bu qanun layihəsi İsraildə və beynəlxalq səviyyədə böyük ajiotaj doğurur. Bu qanunun gələcəkdə tətbiqi regionun siyasi və sosial dinamikasına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərə bilər.