Ysraýyl Knesseti palestinalylara ölüm jezasyny bermek barada ses bermäge taýýarlanýar.

Ysraýyl Knesseti 7-nji oktýabr wakalarynda gatnaşygy bolandygy aýdylýan palestinalylara ölüm jezasyny öz içine alýan jedelli kanun taslamasy boýunça ses bermäge taýýarlanýar. Bu kanun Al-Aksa operasiýasyna gatnaşmakda aýyplanýanlary jogapkärçilige çekmek üçin anyk çarçuwany döretmegi maksat edinýär.

Kanun taslamasynyň jikme-jiklikleri

Birinji ses berişlikde kabul edilen we indi ikinji we üçünji ses berişler üçin Knessetde gaýtadan görkezilen kanun taslamasy palestinalylaryň jemgyýetçilik sudlarynda sud edilmegine we ölüm jezasyna höküm edilmegine mümkinçilik berer. Simça Rotman we Ýuliýa Malinowski tarapyndan hödürlenen kanun taslamasy hökümet we oppozisiýa tarapyndan giňden goldanylýar.

Adalat ministrliginiň roly

Adalat ministri Ýariw Lewin bu kanun taslamasyny durmuşa geçirmek üçin işçi topary döretmegi tabşyrdy. Palestinalylara ölüm jezasynyň berilmegine mümkinçilik berýän kanun taslamasy, şeýle hem sud işleriniň ýörite harby sudlar arkaly geçirilmegine mümkinçilik berer.

Sud we subutnama prosesleri

Kanun taslamasynyň ýene bir möhüm tarapy, palestinalylaryň işleri başga bir tertip arkaly çözüler. Bu ýörite hukuk çarçuwasy harby sudlara subutnamalaryň we tertipleriň adaty düzgünlerini üýtgetmäge mümkinçilik berýär. Diňlenişiklerden esasy bölekler ýazylyp alynar, ýörite web sahypasynda çap ediler we arhiwde saklanar.

Kanunyň ulanylyş çägi

Ysraýyl Knessetiniň bu kanun taslamasyny tassyklamagy, 2023-nji ýylyň 7-nji oktýabryndaky wakalara gatnaşygy bar diýilýänleri nyşana alýan täze kanun taslamasynyň taýýarlanylmagyny zerur edýär, sebäbi ony yzyna gaýtaryp ulanyp bolmaýar. Häzirki wagtda Ysraýylda bu wakalara gatnaşygy bolanlykda şübhelenilip, 300 palestinaly tussaglykda saklanýar.

Häzirki hukuk çarçuwasy

Bu kanun genosid we Ysraýylyň özygtyýarlygyna zyýan ýetirmek ýaly jenaýatlar üçin Ysraýylyň 1950-nji ýyldaky Genosidleriň öňüni almak hakyndaky kanunyna we 2016-njy ýyldaky Terrorçylyga garşy göreş kanunyna laýyklykda jogapkärçilige çekilmäge mümkinçilik berýär. Bu jenaýatlarda günäli tapylanlar ölüm jezasyna höküm edilip bilner.

Halkara reaksiýalary

Mart aýynda Ysraýyl Knesseti tarapyndan tassyklanan bu kanun halkara adam hukuklary guramalary tarapyndan tankyt edilýär. Bu guramalar kanunyň palestinalylara gönükdirilendigini belläp, adam hukuklary nukdaýnazaryndan alada bildirýärler.

Ysraýylyň Ýokary kazyýetiniň pozisiýasy

Ysraýylyň Ýokary sudy adam hukuklary guramasy bolan "Adalah"-yň arzasyndan soň kanuna garşy deslapky buýruk çykardy. Sud bu kanunyň ýerine ýetirilişi baradaky kararyny 24-nji maýa çenli gaýtadan gözden geçirer.

Ysraýyldaky bu wakalar sebitde dartgynlylygy artdyrýar, şol bir wagtyň özünde kanunyň halkara hukuk kadalaryna laýyk gelmeginiň kanunylygy jedelli mesele bolmagynda galýar.

Netije we geljekki çaklamalar

Palestinalylara ölüm jezasyny öz içine alýan bu kanun taslamasy Ysraýylda we halkara derejesinde uly tolgunma döredýär. Bu kanunyň geljekde durmuşa geçirilmegi sebitiň syýasy we sosial dinamikasyna düýpli täsir edip biler.