İsrail siyasətində Haredi zəlzələsi: Yitzhak Yosefdən Netanyahuya "etibarsız yalançı" şok

İsrail siyasətində sakitlik yoxdur. Ultra-pravoslav (Haredi) icmasının ən nüfuzlu dini avtoritetlərindən biri, hökumətin ortağı Şas Partiyasının ruhani lideri, keçmiş Sefarad baş ravvin Yitzhak Yosef baş nazir Benyamin Netanyahuya qarşı zəhərli açıqlamalar verib. Yosef Netanyahunu hərbi toxunulmazlıq vədini tutmamaqda və onları aldatmaqda günahlandıraraq, koalisiya tərəfdaşı hökumətinə faktiki olaraq müharibə elan etdi.

"Hərbi xidmət qanunu ilə bizi aldatdı"

İsrail Ordu Radiosu tərəfindən paylaşılan kulis məlumatlarına görə, Yitzhak Yosef bağlı qapılar arxasında keçirilən tənqidi görüşlərdə baş nazir Netanyahunu "etibarsız yalançı" adlandırıb. Netanyahunun 2022-ci ilin sonunda hökumət qurmaq üçün Haredi partiyalarına həyati vədlər verdiyini xatırladan Yosef, dini məktəb (Yeşiva) tələbələrinin məcburi hərbi xidmətdən azad edilməsi ilə bağlı verilən vədlərin pozulduğunu bildirib. Yosef reaksiyasını “Netanyahu bizi hərbi xidmət qanunu və digər kritik məsələlərdə açıq şəkildə aldatdı” deyərək bildirib.

Oktyabr Seçkiləri üçün Sürpriz Alyans siqnalı

Bu etimad böhranından sonra Haredi lideri, gələn oktyabrda keçirilməsi planlaşdırılan ümumi seçkilərdə tarixi bir dəyişiklik edə biləcəklərinə işarə etdi. Ənənəvi olaraq sağ blokda Netanyahunun ən böyük dəstəkçisi olan Haredi seçicilərinin səslərini yönləndirə biləcəyini ifadə edən Yosef, keçmiş Baş Qərargah rəisi Qadi Eisenkotun rəhbərlik etdiyi Yaşar Partiyasına qapını açıq qoyub. Eisenkot haqqında son dərəcə müsbət qiymətləndirmələr edən Yosef, "Eisenkot yaxşı insandır, səmimi bir yəhudidir və Tövrat tələbələrini sevir. Nənəsi Şas Partiyasına səs vermiş və onun ravvin olmasını istəmişdi. Ona etibar etmək olar. Növbəti seçkilərdə onunla birlikdə hərəkət edib, növbəti baş nazir olmasına dəstək verə bilərik" dedi. Yosef onu da əlavə edib ki, koalisiyanın digər Haredi komponenti olan Birləşmiş Tövrat Yəhudilik Partiyasının da bu prosesdə Eisenkotu dəstəkləyəcəyinə ümid edir.

Koalisiya hökumətində çatlar böyüyür

2013-2023-cü illərdə İsrailin Sefarad Baş Ravvini vəzifəsində çalışmış Yitzhak Yosef-in bu sərt bəyanatı Netanyahunun rəhbərlik etdiyi sağçı koalisiya hökumətinin gələcəyini ciddi şəkildə təhdid edir. Haredi gənclərinin orduya cəlb olunmasını nəzərdə tutan qanun layihəsi artıq hökumət daxilində böyük böhrana səbəb olub. Nəhayət, hakim Likud Partiyasının millət vəkili Dan İllouz partiyadakı vəzifəsindən istefa verdiyini, yükün bərabər şəkildə bölüşdürülməsi lazım olduğunu və növbəti praymerizlərdə namizəd olmayacağını bildirib. İllouzun bu hərəkəti və Haredi qanadının son sərt reaksiyaları İsrail hökumətindəki dərin çatların və yaxınlaşan siyasi qeyri-sabitliyin ən konkret göstəricisi hesab olunur.