İsrail siyasətində seçkiqabağı zəlzələ: Netanyahunun hərəkətinə 'irqçi və çürük' reaksiya

İsraildə oktyabrın 27-də keçirilməsi planlaşdırılan parlament seçkiləri öncəsi siyasi arenada gərginlik pik həddə çatıb. Baş nazir Binyamin Netanyahunun rəhbərlik etdiyi sağçı Likud Partiyasının Fələstinli İsrail vətəndaşlarını təmsil edən partiyaların seçkilərdə iştirakının qarşısını almaq üçün hərəkətə keçəcəyini açıqlaması ölkədə böyük böhranı alovlandırıb. Bu təşəbbüsün hədəfində olan tərəflər Netanyahu düşərgəsinə qarşı çox sərt bəyanatlar verdilər.

Birgə siyahıdan Likuda sərt ittihamlar: "Faşist təşəbbüsləri bizi dayandıra bilməz"

Fələstinli İsrail vətəndaşlarının siyasi iradəsini təmsil edən Hadaş, Ta'al və Balad partiyalarının yaratdığı Birgə Siyahı, Likud Partiyasının onları seçkilərdən kənarlaşdırmaq üçün rəsmi müraciət edəcəyini bildirməsinə çox sərt cavab verdi (Rani). Birgə Siyahı tərəfindən edilən yazılı açıqlamada Likud sərt ifadələrlə hədəf alınaraq, "Likud olaraq bilinən cinayət ailəsinin qadağan edilməsi tələbi xalqın etibarını tamamilə itirmiş, dağıntı və ölümdən başqa bir şey gətirməyən bir partiyanın növbəti çürük və irqçi hərəkətidir"

Bəyanatda həmçinin iddia edilib ki, Netanyahunun anketlərdəki enişi gördüyü və seçkiləri itirmək qorxusundan hər cür antidemokratik üsullara əl atdığı bildirilib. Birgə Siyahı rəsmiləri vurğulayıblar ki, “heç bir təxribat kampaniyası və faşistlərin seçkilərdə iştirakına mane olmaq cəhdi onların Netanyahu-Ben Gvir-Smotrich hökumətini devirməsinə mane ola bilməyəcək”. Digər tərəfdən, hədəfdə olan digər qurum olan Mənsur Abbasın rəhbərlik etdiyi Birləşmiş Ərəb Siyahısından hələlik heç bir rəsmi açıqlama daxil olmayıb.

Koalisiya balansları və ərəb partiyalarının əsas rolu

İsrail siyasi tarixində ərəb partiyaları koalisiya hökumətlərinin qurulmasında kritik balanslaşdırıcı element kimi seçilir. 2015-ci ildə Fələstinli İsrail vətəndaşlarını təmsil edən dörd əsas partiyanın bir araya gəlməsi ilə güclü bir seçki ittifaqı olaraq qurulanBirgə Siyahıda sonrakı dövrdə müxtəlif bölünmələr və struktur dəyişiklikləri yaşandı. Bu prosesdə alyansdan çıxan Mənsur Abbasın rəhbərlik etdiyi Birləşmiş Ərəb Siyahısı (Raam) müstəqil bir yol tutdu və İsrail tarixində 2021-ci ildə koalisiya hökumətində birbaşa iştirak edən ilk ərəb partiyası oldu.

Bu gün gəlinən məqamda sorğuların göstərdiyi boyun-boyun vəziyyəti ərəb partiyalarını yenidən əsas mövqeyə qoyur. “Likud”un bu partiyaları seçkilərdən kənarlaşdırmaq cəhdi rəqib blokların hökumət qurmaq şansını tamamilə aradan qaldırmağa yönəlmiş strateji addım kimi qiymətləndirilir.

Seçki yarışında rəqabət qızışır: Eisenkot və Netanyahu üz-üzə

Likudun bu radikal addımı Netanyahu ilə seçki anketlərində seçilən ən güclü rəqibi Qadi Eisenkot arasında rəqabətin pik həddə çatdığı bir vaxta təsadüf edib. Son ictimai rəy sorğuları seçki yarışının bıçaq kənarında olduğunu göstərir. Əksər sorğularda keçmiş Baş Qərargah rəisi Qadi Eyzenkotun rəhbərlik etdiyiYaşar Partiyası Netanyahunun Likud Partiyası

Lakin, Eisenkotun seçkilərdə liderliyinə baxmayaraq, nə Netanyahu bloku, nə də müxalifət bloku təkbaşına hökumət qurmaq üçün tələb olunan 61 yerin mütləq əksəriyyətinə çata bilmir. Bu riyazi qeyri-mümkünlük Eyzenkotun yalnız ərəb partiyalarının xarici və ya daxili dəstəyi ilə hökumət qura biləcəyi ssenarisini gücləndirir. Siyasi analitiklər bildirirlər ki, Likud-un Eyzenkota qarşı hücumlarını son vaxtlar intensivləşdirməsi və ərəb partiyaları ilə ortaqlıq qura bilməsi onun Netanyahuya qarşı ən təhlükəli rəqib kimi mövqe tutması ilə bağlıdır.