Ysraýyl syýasatynda saýlawdan öňki ýer titremesi: Netanýahunyň hereketine 'jynsparaz we çüýrük' reaksiýa

27-nji oktýabrda Ysraýylda geçiriljek parlament saýlawlaryndan öň syýasy arenadaky dartgynlyk iň ýokary derejesine ýetdi. Premýer-ministr Benýamin Netanýahunyň ýolbaşçylygyndaky sagçy Likud partiýasynyň Palestina Ysraýyl raýatlaryna wekilçilik edýän partiýalaryň saýlawlara gatnaşmazlygy üçin çäre görjekdigi baradaky habar ýurtda uly krizise sebäp boldy. Bu inisiatiwany nyşana alan taraplar Netanýahu düşelgesine gaty ýiti sözler aýtdylar.

Bilelikdäki sanawdan Likuda çenli gödek aýyplamalar: "Faşistik başlangyçlar bizi saklap bilmez"

Palestina Ysraýyl raýatlarynyň syýasy erkine wekilçilik edýän Hadaş , Taal we Balad partiýalary tarapyndan döredilen Bilelikdäki sanaw , Likud partiýasynyň olary we Birleşen Arap sanawy (Raam) -ni saýlawdan çykarmak üçin resmi ýüz tutjakdygyny mälim etmegine gaty berk jogap berdi. Bilelikdäki sanaw tarapyndan berlen ýazmaça beýanatda Likud gödek sözler bilen nyşana alyndy we "Likud ady bilen tanalýan jenaýat maşgalasyny gadagan etmek haýyşy, halkyň ynamyny düýbünden ýitiren we weýrançylykdan we ölümden başga hiç zat getirmedik bir partiýanyň çüýrük we jynsparaz hereketidir."

Beýanatda Netanýahunyň saýlawlaryň azalandygyny görüp, saýlawda ýeňilmek gorkusy sebäpli her dürli anti-demokratik usullara ýüz tutandygy öňe sürüldi. Bilelikdäki sanaw işgärleri "hiç hili prowokasiýa kampaniýasynyň we saýlawlara gatnaşmagynyň öňüni almak üçin faşistik synanyşygyň Netanýahu-Ben Gwir-Smotriç hökümetini agdarmagynyň öňüni alyp bilmejekdigini" aýtdy. Beýleki tarapdan, beýleki nyşana alynýan gurama bolan Mansur Abbasyň ýolbaşçylygyndaky Birleşen Arap sanawyndan entek resmi habar gelip gowuşmady.

Koalisiýa deňagramlylygy we arap partiýalarynyň esasy roly

Ysraýylyň syýasy taryhynda arap partiýalary koalisiýa hökümetlerini döretmekde möhüm deňagramlylyk elementi hökmünde tapawutlanýar. 2015-nji ýylda Palestina Ysraýyl raýatlaryna wekilçilik edýän dört esasy partiýanyň birleşmegi bilen güýçli saýlaw bileleşigi hökmünde döredilen Bilelikdäki sanaw indiki döwürde dürli bölünişikleri we gurluş üýtgemelerini başdan geçirdi. Bu işde bileleşigi terk eden Mansur Abbasyň ýolbaşçylygyndaky Birleşen Arap sanawy (Raam) garaşsyz ýoldan gitdi we Ysraýyl taryhynda 2021-nji ýylda koalisiýa hökümetine gönüden-göni gatnaşan ilkinji arap partiýasy boldy.

Şu gün ýetilen nokatda, anketalarda görkezilen boýnuň we boýnuň ýagdaýy arap partiýalaryny ýene-de möhüm ýagdaýa salýar. Likudyň bu partiýalary saýlawdan çykarmak synanyşygy, garşydaş bloglaryň hökümet gurmak mümkinçiligini düýbünden ýok etmäge gönükdirilen strategiki ädim hasaplanýar.

Saýlaw ýaryşynda ýaryş gyzýar: Eisenkot we Netanýahu ýüzbe-ýüz

Likudyň bu düýpli hereketi, Netanýahu bilen saýlaw saýlawlarynda tapawutlanan iň güýçli garşydaşy Gadi Eisenkotyň arasyndaky bäsdeşlik iň ýokary derejesine ýeten döwürde ýüze çykdy. Iň soňky jemgyýetçilik pikir soralyşyklary saýlaw ýaryşynyň pyçaklydygyny görkezýär. Saýlawlaryň köpüsinde öňki Baş sekretary Gadi Eisenkotyň ýolbaşçylygyndaky ashaşar partiýasy Netanýahunyň Likud partiýasyndan

Şeýle-de bolsa, saýlawlarda Eisenkotyň ýolbaşçylygyna garamazdan, Netanýahu blogy ýa-da oppozisiýa blogy diňe hökümet gurmak üçin zerur bolan 61 ornuň aglaba köplügine baryp bilmez. Bu matematiki mümkin dällik, Eisenkotyň diňe arap partiýalarynyň daşarky ýa-da içerki goldawy bilen hökümet gurup biljekdigi baradaky ssenariýany güýçlendirýär. Syýasy analitikler Likudyň Eisenkota garşy hüjümlerini güýçlendirendigi we arap partiýalary bilen hyzmatdaşlygy ýola goýmak mümkinçiliginiň, Netanýahunyň garşysyna iň howply bäsdeşi bolmagy bilen baglanyşyklydygyny aýdýarlar.