İsrailin İordan çayının qərb sahilində torpaqları ələ keçirməsi Fələstində narahatlığa səbəb olub

İsrailinQərbi Sahildə Fələstin rəhbərliyinə aid torpaqları ələ keçirməsi Fələstin rəsmiləri və sakinləri arasında ciddi narahatlıq yaradıb. Cenin Bələdiyyəsinin baş direktoru Memduh Asəfin açıqlamasına görə, sözügedən torpaqlar Fələstinin nəzarəti altında olan A bölgəsində yerləşir və xüsusi mülkiyyət statusuna malikdir. Oslo razılaşmaları çərçivəsində bu ərazilərin Fələstinin suverenliyi altında olduğunu xatırladan o, burada hərbi bazanın qurulmasının bölgə xalqı üçün gözlənilməz təsirləri ola biləcəyini ifadə edib. Bu vəziyyət Cenin şəhəri və qaçqın düşərgəsini əhatə edən strateji müşahidə məntəqəsinin formalaşmasına səbəb ola bilər.

Asəf Fələstin qurumları və beynəlxalq insan haqları təşkilatları ilə birlikdə hərəkət edərək, İsrailin qərarının ləğvi üçün hüquqi proses başlatdıqlarını da bildirib. O, narahatlıqların təkcə müsadirə edilmiş torpaqlarla məhdudlaşmadığını, həm də bu ərazilərin mülki yaşayış məntəqələrinin ortasında yerləşdiyi üçün ciddi təhlükəsizlik problemləri yarada biləcəyini vurğulayıb.

İsrailin Hərbi Fəaliyyətləri və Köçürülməsi

Cenin və ətraf bölgələr İsrail ordusunun intensiv hücumlarına məruz qalır. Asəf, 2025-ci ilin yanvarından bu yana artan hücumların xüsusilə Cenin düşərgəsində genişmiqyaslı yerdəyişmələrə səbəb olduğunu bildirib. Əl-Cabiriyat, əl-Hədəf, əl-Zəhra məhəllələri və Burkin vadisi kimi bölgələrdə yaşayan insanlar evlərini tərk etməli olublar. Bundan əlavə, dövlət xəstəxanasının ətrafında da oxşar yerdəyişmələr baş verib.

Bu hücumların infrastruktura ciddi ziyan vurduğunu deyən Asəf su, kanalizasiya və elektrik şəbəkələri ilə yanaşı yolların da zədələndiyini açıqlayıb. Evlər və şəxsi mülklər də bu hücumlardan zərər çəkib, bir çox tikililərə ciddi ziyan dəyib.

Yerli Xalqın reaksiyaları

Bölgə sakinlərindən Məhəmməd Rəhhal İsrail ordusu və təhlükəsizlik qüvvələrinin son iki ayda əl-Cəbiriyyət bölgəsinə tez-tez basqınlar etdiyini və bu basqınların hərbi baza yaradılması qərarından əvvəl başladığını bildirib. Rahhal bu qərarın Fələstinin suverenliyi altında olan torpaqlarda gözlənilməz bir inkişaf olduğunu bildirib.

Bölgədə hərbi baza qurulmasının mülki həyatı və şəxsi mülkləri daha da məhdudlaşdıracağına diqqət çəkən Rahhal, bu vəziyyətin bölgə xalqını təəccübləndirdiyini bildirib. Fələstinlilər İsrailin təhlükəsizlik baxımından aldığı bu cür qərarların bölgədəki yaşayış şəraitini çətinləşdirəcəyindən narahatdırlar.

Oslo Sazişləri və Regional İdarə

İsrailin bu cür hərəkətləri 1995-ci ildə imzalanmış İkinci Oslo Müqaviləsi ilə ziddiyyət təşkil edir. Bu razılaşmaya əsasən, İordan çayının qərb sahili A və B administrasiyasına bölünür. Həm inzibati, həm də təhlükəsizlik aspektləri baxımından Fələstin nəzarəti. İsrailin bu bölgədəki hərbi fəaliyyəti razılaşmanın pozulması hesab olunur.

Fələstin tərəfi İsrailin İordan çayının qərb sahilində ərazi nəzarətini genişləndirmək və məskunlaşma fəaliyyətini artırmaq üçün belə addımlar atdığını iddia edir. Bu vəziyyət bölgədə gərginliyi artırır və fələstinlilər arasında böyük iğtişaşlar yaradır.

Gələcəkdə mümkün hadisələr

İsrailin İordan çayının qərb sahilində torpaqları ələ keçirməsi bölgədəki siyasi və ictimai tarazlığa mənfi təsir göstərə bilər. Fələstin administrasiyası və beynəlxalq ictimaiyyət hesab edir ki, bu cür pozuntular sülh prosesinə zərər verir və iki dövlətli həll yolunda maneələri artırır. Buna görə də Fələstin rəsmiləri və insan haqları təşkilatları İsrailə öz qərarını geri götürməsi üçün təzyiqləri davam etdirirlər.