Ysraýylyň Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky ýer eýeçiligi Palestindäki aladalary döredýär
Ysraýylyň Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky Palestina ýerlerini basyp almak karary sebitde çynlakaý aladalary döredýär.
Ysraýyl Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky Palestina administrasiýasyna degişli ýerleri almak karary palestinaly resmileriň we ýaşaýjylaryň arasynda uly alada döretdi. Jenin şäher häkimliginiň baş müdiri Memduh Asafyň beýanyna görä, sorag edilýän ýerler Palestina gözegçiligi astyndaky A sebitde ýerleşýär we hususy eýeçilik statusyna eýe. Oslo şertnamasynyň çäginde bu sebitleriň Palestinanyň özygtyýarlylygyndadygyny ýatladyp, bu ýerde harby bazanyň döredilmeginiň sebitiň ilatyna garaşylmadyk täsir edip biljekdigini aýtdy. Bu ýagdaý Jenin şäherini we bosgun düşelgesini öz içine alýan strategiki gözegçilik nokadynyň döremegine sebäp bolup biler.
Asaf Palestina guramalary we halkara adam hukuklary guramalary bilen bilelikde Ysraýylyň kararyny ýatyrmak üçin kazyýet işine başlandyklaryny mälim etdi. Aladalaryň diňe konfiskasiýa edilen ýerler bilen çäklenmän, eýsem bu sebitleriň raýat ýaşaýyş ýerleriniň ortasynda ýerleşýändigi sebäpli çynlakaý howpsuzlyk aladalary döredip biljekdigini hem belläp geçdi. Asaf, 2025-nji ýylyň ýanwaryndan bäri artýan hüjümleriň, esasanam Jenin lagerinde uly göçürilmegine sebäp bolandygyny aýtdy. Al-Jabiriyat, al-Hadaf, al-Zahra etraplary we Burkin jülgesi ýaly sebitlerde ýaşaýan adamlar öýlerini terk etmeli boldular. Mundan başga-da, şuňa meňzeş göçürmeler döwlet hassahanasynyň töwereginde bolup geçdi.
Bu hüjümleriň infrastruktura düýpli zeper ýetirendigini mälim eden Asaf, suw, lagym we elektrik ulgamlarynyň, şeýle hem ýollaryň zaýalanandygyny düşündirdi. Jaýlar we hususy emläkler hem bu hüjümlerden ejir çekdi we köp sanly desga uly zeper ýetdi.
Peopleerli halkyň reaksiýalary
Sebitiň ýaşaýjylaryndan Muhammet Rahhal soňky iki aýda Ysraýyl goşunynyň we howpsuzlyk bölümleriniň al-Jabirýat sebitine ýygy-ýygydan hüjüm edýändigini we bu reýdleriň harby bazany döretmek kararyndan ozal başlandygyny aýtdy. Rahhal bu kararyň Palestinanyň özygtyýarlylygy astyndaky ýurtlarda garaşylmadyk bir ösüş bolandygyny aýtdy.
Sebitde harby bazanyň döredilmeginiň raýat durmuşyny we şahsy emläklerini hasam çäklendirjekdigini aýdyp, Rahhal bu ýagdaýyň sebitiň halkyny geň galdyrandygyny aýtdy. Palestinalylar, Ysraýyl tarapyndan howpsuzlyk sebäpli kabul edilen şeýle kararlaryň sebitdäki ýaşaýyş şertlerini kynlaşdyrmagyndan alada galýarlar.
Oslo şertnamalary we sebit dolandyryşy
Ysraýylyň şeýle hereketleri 1995-nji ýylda gol çekilen Ikinji Oslo şertnamasyna ters gelýär. Bu şertnama laýyklykda Günbatar Şeriýa A, B we C sebitlerine bölünýär we administratiw taýdan Palestina administrasiýasyna degişlidir. Ysraýylyň bu sebitdäki harby işi şertnamanyň bozulmagy hasaplanýar.
Palestina tarapy Ysraýylyň Günbatar Şeriýadaky territorial gözegçiligini giňeltmek we hasaplaşyk çärelerini giňeltmek üçin şeýle çäreleri görýändigini öňe sürýär. Bu ýagdaý sebitdäki dartgynlygy ýokarlandyrýar we palestinalylaryň arasynda uly tolgunyşyklary döredýär. Palestina administrasiýasy we halkara jemgyýetçiligi şeýle düzgün bozmalar parahatçylyk prosesine zyýan ýetirýär we iki döwletli çözgüt üçin päsgelçilikleri artdyrýar diýip hasaplaýarlar. Şonuň üçin palestinaly resmiler we adam hukuklary guramalary Ysraýyla kararyny yzyna almak üçin basyş etmegini dowam etdirýärler.
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!