İsrailin kabusu gerçəkləşdimi? Ankaranın F-35 sirlərini açmaq gücü Tel-Əvivi həyəcanlandırdı

Yaxın Şərq hərbi balanslarında kartların yenidən paylanması ehtimalı Tel-Əviv administrasiyasında həyəcan təbili çalmasına səbəb oldu. İsrailin aparıcı media qurumlarından biri olanJerusalem Post qəzetində dərc olunan geniş pərdəarxası hesabat Türkiyənin hərbi mühəndislik qabiliyyətinin İsrail müdafiə bürokratiyasında necə narahatlıq mənbəyinə çevrildiyini ortaya qoyub. Xəbərə görə, Tel-Əviv Ankaranın üstün texnoloji imkanları sayəsində ABŞ-ın F-35 döyüş təyyarələrinə qoyduğu proqram maneələrini aradan qaldıracağından və beləliklə də İsrailin bölgədəki mütləq hava üstünlüyünə son qoyacağından ciddi şəkildə qorxur.

Türkiyə körfəzin geri çəkildiyi məhdudiyyətləri dəf edə bilər

Xəbərdə Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) və Səudiyyə Ərəbistanı kimi zəngin Körfəz ölkələrinin Vaşinqtonun F-35-lərin satınalma proseslərində irəli sürdüyü ağır texniki məhdudiyyətlər və proqram nəzarəti səbəbindən bu təyyarələri almaqdan imtina etdiyi xatırladılıb. Ancaq İsrail müdafiə mənbələrinə görə, Türkiyə bu ölkələrdən çox fərqli mövqedədir. Ankaranın köklü aviasiya tarixi, güclü müdafiə sənayesi infrastrukturu və qabaqcıl hərbi-texnoloji mühəndislik nou-hausu ABŞ-ın təyyarələrə qoyduğu məhdudiyyətləri aşmaq qabiliyyətinə malikdir. İsrailli hərbi analitiklər türk mühəndislərinin F-35 proqram təminatını milliləşdirmək və ya yan keçmək potensialını çox yüksək qiymətləndirirlər.

Tel-Əvivin Cədvəlində Üç Kritik Təhdid Ssenarisi

Qəzet İsrail təhlükəsizlik bürokratiyasını oyaq saxlayan müxtəlif hərbi ssenariləri təfərrüatlandırıb. Birinci ssenariyə görə, son dərəcə aşağı radar təsbit etmə nisbətinə malik bu gizli təyyarələrə sahib olan Türkiyənin, heç bir erkən xəbərdarlıq siqnalı vermədən İsrailin strateji hədəflərinə qarşı qəfil əməliyyatlar keçirmə qabiliyyətinə sahib olması qorxuludur. İkinci və daha çox yaxın müddətli kabus ssenarisi regional ittifaqlarla bağlıdır. İddia olunur ki, Ankara Suriyada yeni administrasiya ilə münasibətlərini normallaşdırıb inkişaf etdirsə, F-35-lərin əldə etdiyi həssas izləmə və radar məlumatlarını Dəməşq rəhbərliyi ilə paylaşa bilər. Bildirilir ki, bu vəziyyət İsrailin Suriya ərazisinə qabaqlayıcı hava hücumu imkanlarını tamamilə iflic vəziyyətinə sala bilər. Nəhayət, Türkiyənin həm Rusiya istehsalı olan S-400 hava hücumundan müdafiə sistemlərindən, həm də F-35-lərdən eyni vaxtda fəal şəkildə istifadə etməsi halında, təyyarənin kritik məxfilik sirlərinin üzə çıxacağı və Rusiya ilə paylaşılacağı ilə bağlı xroniki narahatlıq da xəbərlərdə geniş yer aldı.

F-35 üçün Vaşinqtondan Ankaraya yaşıl işıq

İsrail tərəfində bu narahatlıqlar artarkən, okeanın o tayından gələn bəyanatlar prosesə güc verdi. ABŞ-ın NATO-dakı daimi nümayəndəsi, səfirMett WhitakerCNN televiziyasına müsahibəsində Türkiyəyə F-35 satışının yenidən müzakirə mövzusu ola biləcəyini bildirib. ABŞ Konqresinin F-35 texnologiyalarının Rusiyanın əlinə keçməsi ilə bağlı təhlükəsizlik narahatlıqlarını anladığını ifadə edən Whitaker, razılaşma yolunun açıq olduğunu vurğuladı. Whitaker, "Düşünürəm ki, bu, mümkün bir razılaşmadır. Bunun baş tutacağını düşünürəm" deyərək müsbət mesaj verdi. Türkiyəni “çox bacarıqlı müttəfiq” kimi xarakterizə edən ABŞ səfiri iki ölkə arasında strateji əlaqələrin daha da gücləndirilməsinin vacibliyinə diqqət çəkib. Vaşinqtonun qırmızı xətləri olduğunu etiraf edən Whitaker əlavə edib ki, o, Tramp administrasiyasının F-35-lərin Türkiyə Silahlı Qüvvələrinə təhvil verilməsi ilə bağlı hər iki tərəf üçün “doğru və təhlükəsiz razılaşma”nı formalaşdıracağına inanır.