Ysraýylyň gijeki düýşi amala aşýarmy? Ankaranyň Tel-Awiwde duýduryş berlen F-35 syrlaryny açmak güýji

Eastakyn Gündogaryň harby balansynda kartoçkalary gaýtadan paýlamak mümkinçiligi Tel Awiwiň administrasiýasynda duýduryş jaňlarynyň ýaňlanmagyna sebäp boldy. Ysraýylyň öňdebaryjy metbugat guramalarynyň biri bolan Iýerusalim Post gazetinde çap edilen giňişleýin hasabat, Türkiýäniň harby in engineeringenerçilik ukybynyň Ysraýylyň goranyş býurokratiýasynda nädip alada döredýänine öwrüldi. Habarlara görä, Tel Awiw, iň ýokary tehnologiki mümkinçilikleri sebäpli, ABŞ-nyň F-35 söweş uçarlarynda goýlan programma üpjünçiliginiň päsgelçiliklerini öçürip, Ysraýylyň sebitdäki howa artykmaçlygyny ýok etmeginden gorkýar.

Türkiýe Aýlagyň yza gaýdyp gelen çäklendirmelerini ýeňip biler

Habar Birleşen Arap Emirlikleri (BAE) we Saud Arabystany ýaly baý Aýlag ýurtlarynyň Waşingtonyň F-35 satyn alyş işlerinde öňe süren tehniki çäklendirmeleri we programma üpjünçiligi gözegçiligi sebäpli bu uçarlary satyn almakdan ýüz öwürendigini ýatlatdy. Şeýle-de bolsa, Ysraýylyň goranyş çeşmelerine görä Türkiye bu ýurtlardan düýpgöter tapawutly. Ankaranyň çuňňur awiasiýa taryhy, güýçli goranyş senagaty infrastrukturasy we ösen harby-tehnologiki innowasiýa nou-hau ABŞ-nyň uçarda goýýan çäklendirmelerini ýeňip geçmek ukybyna eýe. Ysraýylyň harby analitikleri türk inersenerleriniň F-35 programma üpjünçiligini millileşdirmek ýa-da aýlanyp geçmek potensialyna ýokary baha berýärler.

Tel Awiwiň stolundaky üç sany möhüm howp ssenariýasy

Gazet Ysraýylyň howpsuzlyk býurokratiýasyny hüşgär saklaýan dürli harby ssenariýalary jikme-jik beýan etdi. Birinji ssenariýa görä, radar kesgitleme derejesi gaty pes bolan bu gizlin uçarlara eýe bolan Türkiýäniň, öňünden duýduryş bermezden Ysraýylyň strategiki maksatlaryna garşy duýdansyz operasiýa geçirip bilmeklerinden gorkulýar. Ikinji we has ýakyn wagtdaky düýş gören ssenariýa sebit bileleşikleri hakda. Ankara Siriýadaky täze administrasiýa bilen gatnaşyklaryny kadalaşdyrsa we ösdürse, F-35 kysymly uçarlary yzarlaýan we radar maglumatlaryny Damask administrasiýasy bilen paýlaşyp biljekdigi öňe sürülýär. Bu ýagdaýyň Ysraýylyň Siriýanyň çägindäki howa zarbasynyň öňüni alyp biljekdigini doly ysmaz edip biljekdigi aýdylýar. Netijede, Türkiýe bir wagtyň özünde Russiýada öndürilen S-400 howa gorag ulgamlaryny we F-35 kysymly uçarlary işjeň ulanýan bolsa, uçaryň möhüm gizlinlik syrlaryny açyp we Russiýa bilen paýlaşyp boljakdygy baradaky aladalar hem habarlarda giňden beýan edildi.

F-35 üçin Waşingtondan Ankara çenli ýaşyl çyra

Ysraýyl tarapynda bu aladalar barha möwjeýärkä, ummanyň beýleki tarapyndaky sözler bu prosesi güýçlendirdi. ABŞ-nyň NATO-daky hemişelik wekili, ilçi Matt Whitaker CNN telewideniýesine beren interwýusynda F-35 Türkiýä satylmagynyň ýene-de stoluň üstünde bolup biljekdigini aýtdy. ABŞ Kongresiniň, F-35 tehnologiýalarynyň ruslaryň eline düşmegi bilen baglanyşykly howpsuzlyk aladalaryna düşünýändigini mälim eden Whitaker, şertnamanyň ýolunyň açykdygyny aýtdy. Whitaker "Meniň pikirimçe, bu mümkin bir şertnama. Meniň pikirimçe, şeýle bolar" -diýdi. ABŞ-nyň ilçisi Türkiýäni "örän başarnykly ýarany" hökmünde häsiýetlendirip, iki ýurduň arasyndaky strategiki gatnaşyklaryň has-da pugtalandyrylmalydygyny aýtdy. Waşingtonyň gyzyl çyzyklaryň bardygyny boýun alan Whitaker, Trump administrasiýasynyň iki tarap üçin hem F-35 kysymly uçarlaryň Türk ýaragly güýçlerine iberilmegi meselesinde "dogry we ygtybarly şertnama" düzjekdigine ynanýandygyny aýtdy.