F-35 Ysraýyldan ABŞ-a basyş: Türkiýanyň howa güýjüniň öňüni almak üçin lobbi kampaniýasy

Ankarada geçirilen 36-njy NATO döwlet we hökümet baştutanlarynyň sammitinde we ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň Türkiýanyň F-35 programmasyna gaýdyp gelmegine ýaşyl yşyk berýän sözleri Tel Awiwde jaň jaňlarynyň ýaňlanmagyna sebäp boldy. Ysraýyl hökümeti, Türkiýäniň bäşinji nesil F-35 söweş uçaryna girip bilmezligi üçin Waşingtona güýçli diplomatik basyş edip başlady.

Smotriç: "Erdoganyň bu ýaraglara girmeginiň öňüni almaly"

Ysraýylyň Maliýe ministri Bezalel Smotriç öz ýurdunyň esasy gazetlerinden biri bolan ediediot Ahronota beren beýanatynda Türkiýa F-35 söweş uçarlarynyň iberilmegine düýbünden garşydyklaryny aýtdy. Bu meselede ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump we onuň administrasiýasy bilen diýseň ýiti we tankydy duşuşyklaryň geçirilendigini mälim eden Smotriç, Ankaranyň harby kuwwatynyň ýokarlanmagynyň sebitdäki deňagramlylygy üýtgetjekdigini öňe sürdi. Smotriç "Erdogana, oýnuň düzgünlerini üýtgetjek şeýle strategiki ýaraglara hökman ýol berilmeli däldir" -diýdi. Aňlatmalaryndan peýdalanyp, geçirilen lobbi işleriniň çynlakaýlygyny açdy.

Ysraýylyň bu ädimi ABŞ bilen Türkiýanyň arasynda goranyş senagaty gatnaşyklarynyň gaýtadan dikeldilmegi baradaky çuňňur aladany görkezýär. Trumpyň CAATSA sanksiýalary baradaky çeýe habarlary we F-35 programmasy bilen baglanyşykly oňyn signallar Tel Awiwiň diplomatik kanallary sahnanyň aňyrsyna itermegine sebäp boldy. Smotriç Türkiýanyň häzirki syýasy pozisiýasy bilen gönüden-göni howp abandyrýandygyny öňe sürdi we "Erdogan örän howply lider. Häzirki gurluşy bilen Türkiýe Ysraýyl üçin diýseň möhüm we çynlakaý howp." Diýdi.

Netanýahu we Saar "Harby artykmaçlygy" nygtaýarlar

Ysraýylyň F-35 bilen oňaýsyzlygy diňe Smotriç bilen çäklenmeýär. Premýer-ministr Binýamin Netanýahu hem Türkiýeniň F-35 programmasyna Amerikanyň metbugaty bilen geçirilen dürli söhbetdeşliklerde goşulmagynyň mümkindigi baradaky aladalaryny aç-açan beýan etdi. Edil şonuň ýaly-da, Ysraýylyň Daşary işler ministri Gideon Saar bu meselede eden çykyşynda ABŞ-nyň Eastakyn Gündogardaky ýarany Ysraýylyň "hil taýdan artykmaçlygyny" saklamak borjuna wepaly bolmalydygyny aýtdy. Saar sebitdäki harby deňagramlylygyň Ysraýyla garşy üýtgemegine ýol berilmeli däldigini aýtdy.