İsrailin Kiprdəki hərbi varlığı Türkiyəni bezdirir

İsrailin Kiprdəki hərbi varlığını artırdığı və bu addımın Türkiyə üçün təhlükə yaratdığı ilə bağlı iddialar gündəmə gəlib. Təl-Əviv rəhbərliyinin Yunanıstan və Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlıq edərək Kiprdə təsir imkanlarını genişləndirdiyi iddia edilir. Bu inkişaf Şərqi Aralıq dənizindəki balanslara necə təsir edəcək?

İsrail və Kipr Rum İdarəsi Tərəfdaşlığı

İsrail Cənubi Kipr Rum Administrasiyası ilə əməkdaşlığı dərinləşdirərək bölgədəki hərbi varlığını gücləndirir. İsrail yunan hissəsində böyük torpaqlar alıb və bu əraziləri “azad edilmiş ərazilər” elan edib. Bu strateji addım İsrailin Kiprdə təsirini artırmaq səylərinin bir hissəsi kimi qəbul edilir.

Prof. Dr. Mehmet Hasgüler bu vəziyyəti qiymətləndirərkən İsrailin də Kiprin avropalaşma prosesində iştirak etdiyini bildirdi. Hasgüler İsrailin bölgədəki hərbi varlığını artıraraq Kiprin statusunu zəiflətdiyini bildirib.

Hərbi Qüvvələr Paketi

İsrail 2500 əsgərini Kiprdə yerləşdirərək adada 'Təcili Müdaxilə Gücü' qurdu. Bu addım İsrailin bölgədə daha çox nüfuz qazanmaq cəhdlərinin əksi kimi qiymətləndirilir. Bildirilir ki, İsrailin Baş naziri Binyamin Netanyahu və Kipr prezidenti Nikos Hristodoulidis Yunanıstanın da daxil olduğu ortaqlıq çərçivəsində fəaliyyət göstərir.

Mütəxəssislər bu inkişafın Kiprdəki mövcud status-kvonu təhdid etdiyini və Şərqi Mediranda güc balansını poza biləcəyini vurğulayırlar. Mövcud müqavilələr çərçivəsində Türkiyənin Kiprlə bağlı məsuliyyəti bu tənliyin mühüm bir hissəsidir.

Torpaq Alqı-Satqıları və Strateji Hərəkətlər

İsrail vətəndaşlarının Kiprdə böyük torpaq alışına üz tutması diqqət çəkir. Bu vəziyyət yalnız israillilərin yaşadığı qəsəbələrin yaranmasına gətirib çıxarır. “Böyük İsrail” planının bir hissəsi kimi görülən bu strategiya qarşıdakı illərdə daha böyük problemlərə yol aça bilər.

İsrailin Kiprdə artan nüfuzu Türkiyənin milli təhlükəsizliyi baxımından da narahatlıq doğuran hadisə kimi qiymətləndirilir. Keçmiş admiral Cihat Yaycı bu vəziyyəti Türkiyənin təhlükəsizliyinə birbaşa təhdid kimi qiymətləndirib.

Türkiyənin Strateji Müdaxiləsi

Türkiyə Kipr Türk Respublikasının təhlükəsizliyini təmin etmək və Şərqi Aralıq dənizində maraqlarını qorumaq üçün müxtəlif strateji addımlar atır. Türkiyənin Kiprdə qarant dövlət kimi rolu bu cür hərbi hərəkətlər qarşısında daha da əhəmiyyətli olur.

Türkiyə səbirli və qanuna əsaslanan diplomatik mövqeyini qoruyub saxlayır, İsrail və Kipr Rum tərəfinin birtərəfli addımlarını yaxından izləyir. Rəsmilər Türkiyənin Kipr türk xalqını tək qoymayacağını və Şərqi Aralıq dənizində heç bir təhlükə qarşısında geri addım atmayacağını bildirirlər.

Nəticədə İsrailin Kiprdə artan hərbi varlığı və bölgədəki strateji addımları Türkiyənin diqqətlə izlədiyi və reaksiya verdiyi kritik bir məsələ olaraq qalmaqdadır. Bu vəziyyətin gələcəkdə necə inkişaf edəcəyi və regionda diplomatik münasibətlərin və hərbi balansların necə formalaşacağı maraqla gözlənilir.