Ysraýylyň Kiprdäki harby barlygy Türkiye gaharlandyrýar

Ysraýylyň Kiprdäki harby güýçlerini artdyrandygy we bu ädimiň Türkiýa howp salýandygy baradaky aýyplamalar öňe sürüldi. Tel Awiw administrasiýasynyň Gresiýa we Europeanewropa Bileleşigi bilen hyzmatdaşlykda Kiprdäki täsirini giňeldýändigi öňe sürülýär. Bu ösüş Gündogar Ortaýer deňziniň deňagramlylygyna nähili täsir eder?

Ysraýyl we Kipr Gresiýasynyň Dolandyryş Hyzmatdaşlygy

Ysraýyl Günorta Kipriň Kipr Gresiýasy administrasiýasy bilen hyzmatdaşlygyny çuňlaşdyrmak arkaly sebitdäki harby güýjüni güýçlendirýär. Ysraýyl grek böleginde uly ýerleri satyn aldy we bu ýerleri 'azat edilen sebitler' diýip yglan etdi. Bu strategiki ädim, Ysraýylyň Kiprdäki täsirini ýokarlandyrmak ugrundaky tagallalarynyň bir bölegi hasaplanýar.

Prof. Doktor Bu ýagdaýa baha berende, Kipriň Europeanewropalaşdyryş işine Ysraýylyň hem gatnaşandygyny aýtdy. Hasgüler Ysraýylyň sebitdäki harby güýjüni artdyrmak arkaly Kipriň statusyny gowşadandygyny aýtdy.

Harby güýçler bukjasy

Ysraýyl Kipre 2500 esger ýerleşdirip adada 'Gyssagly kömek güýçleri' döretdi. Bu ädim Ysraýylyň sebitde has köp täsir etmek ugrundaky tagallalarynyň beýany hökmünde görülýär. Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahu bilen Kipriň prezidenti Nikos Hristodoulidisiň Gresiýany hem öz içine alýan hyzmatdaşlygyň çäginde hereket edýändigi aýdylýar.

Hünärmenler bu ösüşiň Kiprdäki häzirki ýagdaýyna howp salýandygyny we Gündogar Ortaýer deňzinde güýç deňagramlylygyny bozup biljekdigini bellediler. Bar bolan şertnamalaryň çäginde Türkiýanyň Kipr üçin jogapkärçiligi bu deňlemäniň möhüm bölegi.

Purchaseer satyn alyşlary we strategiki hereketler

Ysraýyl raýatlarynyň Kiprde uly ýer satyn almalaryna ýüz tutýandygy bellärliklidir. Bu ýagdaý diňe ysraýyllylaryň ýaşaýan ilatly nokatlarynyň döremegine sebäp bolýar. “Beýik Ysraýyl” meýilnamasynyň bir bölegi hökmünde görülýän bu strategiýa ýakyn ýyllarda has uly problemalara sebäp bolup biler.

Ysraýylyň Kiprdäki täsiriniň ýokarlanmagy Türkiýanyň milli howpsuzlygy üçin aladaly ösüş hasaplanýar. Öňki admiral Çihat ayaýçy bu ýagdaýy Türkiýäniň howpsuzlygyna gönüden-göni howp hökmünde häsiýetlendirdi. Şeýle harby hereketleriň öňünde Türkiýäniň Kiprdäki roly has möhüm bolýar.

Türkiýe sabyrly we kanuny esasly diplomatik pozisiýasyny saklaýar we Ysraýyl bilen Kipr tarapynyň birtaraplaýyn ädimlerine ýakyndan gözegçilik edýär. Resmiler Türkiýanyň Kipr türk halkyny ýeke goýmajakdygyny we Gündogar Ortaýer deňzindäki howplara garşy yza çekilmejekdigini aýdýarlar.

Netijede, Ysraýylyň Kiprdäki harby güýçleriniň artmagy we sebitdäki strategiki hereketleri Türkiýanyň ünsli we üns berýän möhüm meselesi bolmagynda galýar. Geljekde bu ýagdaýyň nähili ösjekdigini we sebitdäki diplomatik gatnaşyklaryň we harby deňagramlylygyň nähili emele geljekdigine sabyrsyzlyk bilen garaşylýar.