İsrailin Livanda Ağ Fosfordan İstifadəsi Mübahisə Yaradır

New York Times İsrailinLivanda ağ fosfor bombalarından istifadə etdiyinə dair əyani sübut təqdim edib. Bu iddialar İsrail ordusunun son dərəcə təhlükəli və tez alışan xüsusiyyətlərə malik olan bu maddədən əhalinin sıx olduğu ərazilərdə istifadə etdiyini ortaya qoyur.

Ağ Fosfor və İstifadə Sahələri

Mayın 30-da İsrailin Nəbatiyə şəhərində ağ fosfordan istifadə etdiyi görüntüləri NY ətrafında çəkilib və Beaufort qalası tərəfindən təsdiqlənib. Ağ fosfor hava ilə təmasda olduqda öz-özünə alovlanır və onu söndürmək olduqca çətindir. Ümumiyyətlə, hərbi qüvvələr tərəfindən tüstü pərdələri yaratmaq və atəş açmaq üçün istifadə edilir.

Münaqişələr və Beynəlxalq Hüquq

Xəbərdə Hizbullah ilə İsrail arasında qarşıdurmaların yenidən başlamasından sonra Sur, Əl-Kuleyha, Xiyam və Yohmor bölgələrində də ağ fosfordan istifadə edildiyi bildirilib. Ağ fosfor mülki əhaliyə qarşı və ya mülki yaşayış məntəqələrində istifadə edildikdə beynəlxalq müharibə qanununu pozur.

Livan ilə İsrail arasında gərginlik

Livanda ağ fosforun istifadə edildiyi 4 bölgənin koordinatlarının təyin olunduğu və İsrailə sualların verildiyi, lakin heç bir cavab alınmadığı bildirildi. Sözügedən görüntülərdə Livanda havada partlayan artilleriya mərmiləri və aşağıya doğru ağ fosfor axınları yayılır ki, bu da İsrailin daha əvvəl istifadə etdiyiAmerikan M825A1mərmilərinə uyğundur.

Keçmiş İstifadələr və Sübutlar

İsrail sənədi

İsrailin nəşr etdirdiyi "A'dolu" sənədi. Qəzzada mülki ərazilərdə ağ fosfor. Bu görüntülər 2024-cü ildə İngiltərədə aparılan araşdırmalarda sübut kimi istifadə olunacaq. Bundan əlavə, Human Rights Watchun hesabatında İsrailin 2024-cü ildə ağ fosfor əvəzinə daha təhlükəsiz alternativlərdən istifadə edə biləcəyi vurğulanıb.

Livan hökumətinin reaksiyası

Livan hökuməti İsrailin ağ fosfordan istifadə etməsindən narahatlığını çatdırıb. Birləşmiş Millətlər və BMT Təhlükəsizlik Şurası, 2023-cü ilin oktyabr ayından bəri dörd məktubda. 3 iyul 2024-cü il tarixli məktubda, ağ fosfor səbəbiylə Livanın cənubunda 600-dən çox yanğının baş verdiyi vurğulanmışdır. Təşkilat, ağ fosforun dəri ilə təması ciddi yanıqlara səbəb ola bilər, inhalyasiya isə tənəffüs və göz zədələrinə səbəb ola bilər. Buna görə də mülki əhalinin olduğu ərazilərdə istifadəsi böyük təhlükələr daşıyır.

İsrailin ağ fosfordan istifadə etməsi 2009-cu ildə Qəzzada və 1982-2006-cı illərdə Livanda da qeydə alınıb. 2023-cü ilin oktyabrından sonra beynəlxalq mətbuatda Livana 200-dən çox ağ fosfor bombasının atıldığı xəbəri yayıldı.

Qiymətləndirmə və Gələcək İmkanlar

İsrailin ağ fosfordan istifadə etməsi beynəlxalq ictimaiyyətdə ciddi əks-səda doğurur. Livan və İsrail arasında gərginlik bu cür iddialarla daha da artır. Beynəlxalq ictimaiyyətin gələcəkdə bu vəziyyətə necə reaksiya verəcəyi maraq doğurur. Ağ fosforun istifadəsi ilə bağlı daha sərt nəzarət və qaydalar tətbiq oluna bilər.