Ysraýylyň Liwanda ak fosforyň ulanylmagy jedel döredýär
Ysraýylyň Liwanda ak fosfor ulanmagy halkara hukugynyň bozulandygy baradaky aýyplamalary öňe sürýär.
Nýu-Yorkork Taýms Ysraýylyň Liwan da ak fosforly bomba ulanandygyny görkezýän wizual subutnamalary hödürledi. Bu aýdylýanlar Ysraýyl goşunynyň aşa howply we ýangyjy häsiýetlere eýe bolan bu maddanyň gür ilatly ýerlerde ulanýandygyny görkezýär.
Ak fosfor we onuň ulanylýan ýerleri
Ysraýylyň 30-njy maýda Nabatieh şäherinde ak fosfor ulanýan suratlary Beaufort galasynyň töwereginde düşürildi we NYT tarapyndan tassyklandy. Ak fosfor howa bilen gatnaşyga girende öz-özünden ýanýar we söndürmek gaty kyn. Adatça tüsse ekranlaryny döretmek we ot ýakmak üçin harby güýçler tarapyndan ulanylýar.
Dawa-jenjeller we halkara hukugy
Habarda Hizbullah bilen Ysraýylyň arasyndaky konfliktler täzeden başlandan soň Sur, El-Kuleýha, Hiýam we ohohmor sebitlerinde ak fosforyň ulanylandygy mälim edildi. Ak fosfor parahat ilata ýa-da raýat ilatly ýerlerine garşy ulanylanda halkara söweş kanunlaryny bozýar.
Liwan bilen Ysraýylyň arasyndaky dartgynlyk
Liwanda ak fosforyň ulanylan dört sebitiniň koordinatlarynyň kesgitlenendigi we Ysraýyla sorag berlendigi habar berildi. Görkezilen suratlarda Liwanda howada ýarylýan artilleriýa gabyklary we Ysraýylyň ozal ulanan Amerikan M825A1 gabyklaryna laýyk gelýän ak fosfor akymlary görkezilýär.
Bu suratlar 2024-nji ýylda Angliýada geçirilen derňewlerde subutnama hökmünde ulanylar. Mundan başga-da, Adam hukuklaryny goraýjy guramanyň hasabatynda Ysraýylyň 2024-nji ýylda ak fosforyň ýerine has ygtybarly alternatiwalary ulanyp biljekdigi nygtaldy. 2024-nji ýylyň 3-nji iýulynda iberilen hatda ak fosfor sebäpli Liwanyň günortasynda 600-den gowrak ýangynyň ýüze çykandygy nygtaldy. Şonuň üçin parahat ilatyň ýaşaýan ýerlerinde ulanylmagy uly howp döredýär.Ysraýylyň ak fosfor ulanmagy 2009-njy ýylda Gazada we Liwanda 1982-2006-njy ýyllar aralygynda hasaba alyndy. 2023-nji ýylyň oktýabr aýyndan soň halkara metbugatynda 200-den gowrak ak fosfor bombasynyň Liwana taşlanandygy habar berildi.
Baha bermek we geljekdäki mümkinçilikler
Ysraýylyň ak fosfor ulanmagy halkara jemgyýetçiliginde düýpli täsir galdyrýar. Şeýle aýyplamalar bilen Liwan bilen Ysraýylyň arasyndaky dartgynlyk artýar. Geljekde halkara jemgyýetçiliginiň bu ýagdaýa nähili jogap berjekdigi bilesigelijilik meselesidir. Ak fosforyň ulanylmagy bilen baglanyşykly has berk gözegçilik we düzgünler girizilmeli bolup biler.
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!