Ysraýylyň Liwanda ak fosfor ulanandygy baradaky resminamalar aýan edildi

Ysraýyl goşunynyň NYT tarapyndan alnan wizual subutnamalar bilen Liwan sebitinde ak fosforly bomba ulanandygy öňe sürüldi. Ak fosforyň, esasanam gür ilatly ýerlerde ýüze çykýan howplar, ünsi özüne çekýär. Bu suratlar 30-njy maýda Ysraýyl sebitdäki strategiki taýdan möhüm Beaufort galasyny ele alanda we NYT tarapyndan tassyklananda düşürildi. Ak fosforyň täsiri 40 müň ilaty bolan bu şäherde aç-açan göründi. Bu madda, adatça tüsse ekranlaryny döretmek ýa-da uruş wagtynda ot ýakmak üçin ulanylýar. Şeýle-de bolsa, parahat ilatyň ýaşaýan ýerlerinde ulanylmagy halkara söweş kanunyny bozýar.

Habarlara görä Ysraýyl Sur, El-Kuleýha, Haýam we ohohmor sebitlerinde ak fosfor ulandy. Anadolu gullugy 2023-nji ýylyň dekabrynda neşir edilen "Subutnamalar" atly kitabynda Ysraýylyň Gazada şeýle ok-däri ulanandygyny dokumentleşdirdi. Mundan başga-da, bu subutnama Angliýa .

Liwanda ak fosforyň ulanylyşynyň täsiri

Liwan hökümeti Ysraýylyň ak fosfor ulanylyşy barada resmi şikaýat etdi. 2024-nji ýylyň 3-nji iýulynda ýazylan hatda Liwanyň günortasynda ak fosfor sebäpli 600-den gowrak ýangynyň bolandygy aýdylýar. Bu ýagdaý sebitdäki parahat ilat üçin çynlakaý howp döredýär.

Adam hukuklary we ak fosfor

Adam hukuklaryny goraýjy gurama 2024-nji ýyldaky hasabatynda Ysraýylyň Liwanda ak fosforyň ulanylmagyny tankytlady we has ygtybarly alternatiwalaryň bardygyny aýtdy. Şeýle ok-därileriň raýat sebitlerinde ulanylmagy adam hukuklarynyň bozulmagy baradaky aladalary döredýär.

Ak fosforyň geçmişden şu güne çenli ulanylmagy

Ysraýylyň geçmişde, esasanam 2009-njy ýyldaky Gaza konfliktlerinde we 1982-2006-njy ýyllardaky Liwan söweşlerinde ak fosfor ulanandygy mälimdir. 2023-nji ýylyň oktýabr aýyndan soň şeýle ok-därileriň Liwana 200-den gowrak gezek zyňylandygy habar berildi. Bu ýagdaý sebitdäki parahat ilatyň saglygyna uly howp salýar.

Ysraýylyň ak fosfor ulanmak baradaky aýyplamalary halkara jemgyýetçiliginde uly täsir galdyrdy we bu meseläniň mundan beýläk gözden geçirilmelidigi nygtaldy. Geljekde şeýle hadysalaryň öňüni almak üçin halkara basyşynyň ýokarlanmagyna garaşylýar.