İsveçrədə tarixi temperatur rekordları və quraqlıq həyəcanı: Buzlaqlar əriyir, göllər quruyur

İsveçrə tarixinin ən isti və quraq yay fəsillərindən birini geridə qoyduğu üçün meteoroloji stansiyalardan bir-birinin ardınca rekord temperatur xəbərləri gəlir. İsveçrə Federal Meteorologiya və Klimatologiya İdarəsinin (MeteoSwiss) baş elmi işçisi və iqlim üzrə alim Elias Zubler ölkəyə təsir edən fövqəladə isti dalğası ilə bağlı təəccüblü məlumatları paylaşıb. Zubler, 2026-cı ilin yayının 1864-cü ildə sistematik ölçmələrin başlamasından bu yana ən isti və ya ikinci ən isti mövsüm kimi qeydə alına biləcəyini qeyd etdi. Sentyabr ayında aparılacaq ətraflı təhlillərlə dəqiq sıralamanın dəqiqləşdiriləcəyi bildirildi.

Alp dağlarında görünməmiş isti dalğaları

Meteoroloji yay mövsümünün ilk böyük isti dalğasının iyun ayının ikinci yarısında Alp dağlarının hər iki yamacında təsirli olduğunu bildirən Zubler, bu prosesin həm intensivliyi, həm də müddəti baxımından tarixi xarakter daşıdığını vurğuladı. 19-28 iyun tarixləri arasında 10 günlük müddətdə gündəlik maksimum temperaturun bir çox ölçmə məntəqəsində bütün zamanların rekordunu qırdığını bildirən Zubler, təxminən 125-160 illik rekord tarixdə belə isti iyun dövrünün daha əvvəl yaşanmadığını bildirdi.

İstilik dalğası Alp dağlarının şimal hissəsinə 12-13 gün ərzində təsirini davam etdirsə də, cənub hissələrində avqustun 15-dək demək olar ki, fasiləsiz olaraq davam edib. Cənub bölgələrində gündəlik maksimum temperatur yalnız nadir hallarda 30 dərəcədən aşağı düşüb. İyul ayında qısamüddətli soyuduqdan sonra, temperaturlar iyulun 28-dən şimal hissələrinə qayıdıb və avqustun 15-nə kimi öz təsirini göstərib. Avqustun 14-də bir çox nöqtədə yeni avqust rekordları qırılsa da, iyulun 30-da Bazel/Binningenstansiyasında ölçülən 39,7 dərəcə temperatur, iyulun 75-də Cenevrənin şimalında müəyyən edilmiş ən yüksək temperatur rekorduna bərabər olub. 2026-cı ilin yayında cəmi 30 fərqli MeteoSwiss stansiyasında mütləq maksimum temperatur rekordları qeydə alınıb. Bu stansiyaların demək olar ki, yarısının iyun ayında bu rekordlara çatması vəziyyətin ciddiliyini ortaya qoyur.

Rhone buzlaqı gündə 10 santimetr əriyir

Həddindən artıq istilər və uzunmüddətli quraqlıq İsveçrənin can damarı olan Alp dağlarındakı buzlaqları dönməz dağıntıya sürükləyir. İsveçrə Buzlaqların Monitorinqi Şəbəkəsinin (GLAMOS) direktoru Matthias Huss, ölkənin ən simvolik buzlaqlarından biri olan Rhone buzlaqının iyun və iyul aylarında baş verən isti dalğaları səbəbindən cəmi bir ay ərzində 4 metrdən çox buz itirdiyini açıqladı.

Qışın həddindən artıq quraq keçməsi və dağlara çox az yağan qar səbəbindən qoruyucu örtüyündən məhrum olan Rhone buzlaqı gündə orta hesabla 10 santimetr əriyir. Hus bildirib ki, istilik dalğalarının mövsümi normalardan xeyli tez başlaması ərimə prosesini kəskin surətdə sürətləndirən ən mühüm amildir.

Göllər Quruyur, Suyun İdarə Edilməsi üzrə Yeni Strategiyalar Müzakirə olunur

İstilik və quraqlığın dağıdıcı təsiri təkcə buzlaqlarla məhdudlaşmırdı; İsveçrədəki su hövzələri və göllər də həyəcan təbili çalmağa başlayıb. Sürix Gölü qeydlər aparılmağa başlayandan bəri ən aşağı su səviyyəsinə düşsə də, Cenevrə gölündəki oksigen səviyyəsinin birbaşa iqlim dəyişikliyi nəticəsində azaldığı və bunun balıq populyasiyasına ciddi təzyiq göstərdiyi bildirilir.

İsveçrə Konfederasiyasının prezidenti Qay Parmelin İsveçrənin SRF televiziyasına verdiyi açıqlamada ekoloji fəlakəti qiymətləndirərkən iqlim dəyişikliyinin konkret reallıq olduğunu vurğulayaraq, "Bu isti dalğası müstəsna bir vəziyyətdir, lakin biz gələcəkdə daha tez-tez qarşılaşacağımız quraqlıqlara hazır olmalıyıq. Sürətin və temperaturun çoxluğundan təəccübümü gizlədə bilmərəm" dedi. Su ehtiyatlarının sürətlə azalması ölkədə kənd təsərrüfatı fəaliyyəti, su elektrik enerjisi istehsalı, təbiətin mühafizəsi və içməli suya olan tələbatın ödənilməsi arasında zərif tarazlığın yaradılmasını zəruri edir. Bu baxımdan İsveçrədə yeni milli su idarəetmə strategiyasının müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı müzakirələr geniş vüsət alıb.