Mədənçilikdə Rəqəmsal İnqilab: Yeraltı Qızıl və Metallar Token Sektoru ilə kriptovalyutaya köçürülür

Ənənəvi əmtəə bazarları ilə blokçeyn texnologiyası arasındakı sərhədlər sürətlə əriyir. Mədən və texnologiya sektorları; Qızıl, mis, uran, kobalt və nikel kimi qiymətli metalları kriptotokenlərə çevirməklə qlobal maliyyə dünyasında tamamilə yeni bir dövrə başlayır. Financial Times tərəfindən paylaşılan məlumatlara görə, bu yenilikçi maliyyə modeli fərdi investorların fiziki metallara daha asan çıxışını təmin etmək və mədən layihələri üçün alternativ kapital mənbəyi yaratmaq məqsədi daşıyır. Bununla belə, ekspertlər xəbərdarlıq edir ki, hələ başlanğıcda olan metal tokenizasiya prosesi investorlar üçün ciddi risklər yaradır.

Kripto Dünyasında Rəqəmsal Qızıl Yarış və ETF Müqayisəsi

Proqrama əsaslanan aktivlərin və istiqrazların tokenləşdirilməsi qlobal miqyasda sürət qazansa da, ABŞ Prezidenti Donald Trampın rəhbərlik etdiyi yeni dövrdə Wall Street-in blokçeyn inteqrasiyasına marağı da artıb. Böyük Britaniyadakı maliyyə tənzimləyiciləri Londonun qlobal külçə ticarətində mərkəzi rolunu qorumaq üçün rəqəmsal qızıl üçün yeni qanunvericilik bazaları yaradır. Sənayenin hələ başlanğıc mərhələsində olduğunu vurğulayan BullionVault Araşdırma DirektoruAdrian Ash, qeyd edir ki, tokenləşdirilmiş qızıla olan maraq, mövcud fiziki tələbatın partlaması deyil, bazara yeni alternativ məhsullar təklif etmək səyi ilə bağlıdır.

Qızılla dəstəklənən birja fondlarının (ETF) ümumi bazar dəyəri 2024-cü ilin iyul ayında 530 milyard dollara çataraq rekord qırsa da, bu fondlar 4 min tondan çox fiziki qızıl külçəsinə zəmanət verir. ETF-lər investorlara qiymət hərəkətlərindən faydalanmaq şansı versələr də, birbaşa fiziki sahiblik vermirlər. Bu nöqtədə dövrəyə girən kripto əsaslı qızıl məhsulları arasındaTether Goldtəxminən 2,7 milyard dollar,Pax Gold isə 1,9 milyard dollarlıq bazar dəyəri ilə önə çıxır. Hər bir token bir troy unsiya qızılı təmsil edir və investoruna müəyyən şərtlər altında fiziki çatdırılma hüququ verir.

Hətta Uran və Kobalt Blockchain Şəbəkəsinə köçürülüb

Metalların rəqəmsallaşdırılması qızılla məhdudlaşmır. Texnologiya şirkəti Metals.io, investorların lazımi tənzimləyici icazələrə malik olduqları təqdirdə fiziki metalla mübadilə edə biləcəkləri uran, nikel və kobalt tokenlərini istifadəyə verib. Bununla belə, uran beynəlxalq səviyyədə yüksək nəzarət edilən maddə olduğundan, indiyə qədər heç bir investor öz tokenlərini fiziki uranla dəyişdirə bilməyib. Buna baxmayaraq, 2024-cü ilin dekabr ayından Metals.io-nun token əməliyyatlarının həcmi 24 milyon dollara çatdı, pul kisələrində bu rəqəmsal aktivləri saxlayanların sayı isə 9 minə yaxınlaşdı.

Trilitech Alternativ Aktivlər Meneceri Ben Elvidge bildirir ki, bu sahədə tələb əsasən kriptovalyutaların yüksək artım potensialından faydalanmaq və portfellərini real dünya aktivləri ilə diversifikasiya etmək istəyən institusional və fərdi investorlardan gəlir.

Mədənlər hələ də yerin altında olduğu halda satışdadır

Sektordakı ən təəccüblü inkişaflardan biri, mədənləri səthə çıxarılmadan əvvəl maliyyələşdirmək imkanıdır. Nasdaq-da siyahıya alınmış qızıl mədən şirkəti Blue Gold, metalın mədəndən birbaşa kripto pul kisəsinə çatdırılmasını vəd edən yenilikçi maliyyələşdirmə modeli üzərində işləyir. Şirkət əməliyyatlarını maliyyələşdirmək üçün minlərlə token buraxdı. 2024-cü ildə vahid mədən lisenziyasını ləğv edən Qana hökuməti ilə hüquqi mübahisədən sonra Blue Gold öz yolunu yeni uzunmüddətli layihələrə çevirdi.

Oxşar olaraq, Datavault AI hələ yerin altında olarkən mis və sürmə kimi strateji metalların tokenləşdirilməsi yolu ilə hasilat fəaliyyətini birbaşa maliyyələşdirməyi planlaşdırır. Bu model sayəsində investorlar ya aldıqları tokenləri kriptovalyuta bazarlarında sata, ya da qazılarkən fiziki metalla dəyişdirmək üçün saxlaya bilərlər.

Standartlaşdırma və likvidlik problemləri sənayeyə meydan oxuyur

Yeni maliyyə modelinin qarşısında duran ən böyük maneələrdən biri tokenləşdirilmiş aktivlərin keyfiyyətinin yoxlanılması və standartlaşdırılmasıdır. Ümumdünya Qızıl Şurası (Dünya Qızıl Şurası) da qızılın öz rəqəmsal forması üzərində işləyərkən, bu layihənin pilot tətbiqini ilin birinci rübündən üçüncü rübünə təxirə salmalı oldu. Mütəxəssislər xüsusilə mis, nikel və alüminium kimi sənaye metallarında bu metalların qızıl qədər asanlıqla standartlaşdırıla bilməyəcəyinə diqqət çəkir, çünki təmizlik səviyyəsi, keyfiyyət və mənşə kimi kriteriyalar qiymətə birbaşa təsir edir.

Digər kritik problem ümumi likvidlik hovuzunun olmamasıdır. Tokenləşdirilmiş sənaye metalları London Metal Birjası (LME) və ya Comex kimi nəhəng əmtəə birjalarında satıla bilməz. Məsələn, Blue Gold tokenləri yalnız onun proqramında, Datavault isə əvvəlcə UpsideOnly platformasında satılacaq. Metals.io-nun uran tokeni Kraken, Gate və KuCoin kimi kriptovalyuta birjalarında siyahıya alınmışdır. Chainalysis-in Tənzimləmə və Uyğunluq Direktoru Caitlin Barnett bildirir ki, əlaqəsi kəsilmiş platformalarda müxtəlif real dünya aktivlərinin ticarəti sənayenin böyüməsini ləngidən qarşılıqlı fəaliyyət böhranına səbəb olur.