Mərkəzi Bankların Tarixi Qızıl Qərarları: Qlobal Ehtiyatlarda Yeni Era Başlayır

Qlobal maliyyə sistemində balanslar yenidən formalaşdıqca, bütün dünya üzrə mərkəzi bankların qızıla marağı tarixi səviyyəyə çatıb. Dünya Qızıl Şurasının (WGC) dərc etdiyi "2026 Mərkəzi Banklarının Qızıl Ehtiyatları Araşdırması" rəsmi maliyyə qurumlarının qarşıdakı dövrdə də qətiyyətlə qızıl almağa davam edəcəyini ortaya qoyub.

Tədqiqat nəticələrinə görə, ehtiyat idarəçilərinin böyük əksəriyyəti, yəni 89 faizi növbəti 12 ayda qlobal mərkəzi bankların qızıl ehtiyatlarında artım olacağını proqnozlaşdırır. Hesabatda diqqəti çəkən ən diqqət çəkən məlumatlar isə iştirakçıların 45 faizinin idarə etdikləri qurumların gələn il qızıl ehtiyatlarını artırmağı planlaşdırdıqlarını bəyan etməsidir. Bu nisbət WGC tərəfindən bu günə qədər aparılan tədqiqatda ən yüksək səviyyə kimi qeydə alınıb.

Qlobal Ehtiyatlarda Tarixi Dəyişiklik: Dollar Azalarkən Qızıl Artır

Mərkəzi bankların strateji ehtiyatlarının idarə edilməsində qızılın əhəmiyyəti gündən-günə güclənir. Tədqiqata qatılan qurumların yüzdə 93-ü hazırda portfellərində qızıl ehtiyatlarının olduğunu bildirsələr də, əvvəlki il bu nisbət yüzdə 81 idi. Bundan əlavə, ehtiyat idarəçilərinin 84 faizi növbəti 5 ildə qızılın qlobal ehtiyatlardakı payının bugünkündən xeyli yüksək səviyyəyə çatacağı ilə razılaşır.

Digər tərəfdən, ABŞ dolları ilə bağlı gözləntilərdə ciddi azalma tendensiyası var. İştirakçıların 74 faizi ABŞ dollarının qlobal ehtiyatlarda payının 5 ildən sonra indiki səviyyəsindən aşağı düşəcəyini proqnozlaşdırır. Bununla belə, ekspertlər bunun qızılın dolları tam əvəzləyəcəyi demək olmadığını, əsas məqsədin riskləri azaltmaq və vahid valyutadan asılılığı aradan qaldırmaq üçün ehtiyatları daha geniş aktivlərə yaymaq olduğunu vurğulayırlar.

Təhlükəsiz Liman Təsiri: Böhran Dövrlərində Dəyişməz İnvestisiya Aləti

Mərkəzi bankların qızıl toplamaq üçün əsas motivasiyası böhran dövrlərində bu qiymətli metalın güclü maliyyə göstəriciləridir. Sorğuda iştirak edən idarəçilərin 90 faizi qızılın bu qoruyucu cəhətini üstünlük vermənin ən mühüm səbəbi kimi göstərib. Qızılın təhlükəsiz uzunmüddətli dəyər anbarı olması faktı 84 faiz, portfelin diversifikasiyasına verdiyi töhfə isə 82 faiz dəstəkləndi.

Xüsusilə inkişaf etməkdə olan ölkələrin mərkəzi bankları qızılı geosiyasi risklərə, iqtisadi qeyri-müəyyənliklərə və ticarət müharibələrinə qarşı qalxan kimi görürlər. Bu baxımdan banklar qızıl alışlarını artırmaqla yanaşı, saxlama yerlərini də şaxələndirirlər. Son bir ildə iştirakçıların 9 faizi daxili saxlama qabiliyyətini artırıb, 10 faizi isə xaricdəki saxlama mərkəzlərini şaxələndirib. Xaricdə ən çox seçilən saxlama mərkəzi 57 faizlə İngiltərə Bankı (BoE), yerli saxlama alternativi isə 49 faizlə ikinci yerdədir.

Son 4 ildə böyük alışlar: İllik orta 1000 Ton limiti keçdi

Dünya Qızıl Şurasının Asiya Sakit Okean Regional Prezidenti və Qlobal Mərkəzi Bankların Prezidenti Şaokai Fan; O bildirib ki, faiz dərəcələri, geosiyasi qeyri-sabitlik və qlobal inflyasiya ilə bağlı narahatlıqlar ehtiyatların idarə olunması qərarlarının əsas müəyyənediciləridir. Fan öz qiymətləndirməsində aşağıdakı ifadələrdən istifadə etdi:

"İştirakçıların 84 faizi yaxın 5 ildə qlobal ehtiyatlarda qızılın payının artacağını, 74 faizi isə dolların payının azalacağını düşünür. Bu nəticələr həm dövri, həm də struktur dəyişikliklərini əks etdirir. Geosiyasi gərginliklər və iqtisadi qeyri-müəyyənliklər birbaşa menecerlərin qərarlarına təsir edir".

Şaokai Fan həmçinin son 4 ildə mərkəzi bankların kollektiv şəkildə hər il orta hesabla 1000 tondan çox qızıl aldığını diqqətə çatdırıb. Bu nəhəng məbləğin son 10 ilin orta alış nisbətindən xeyli yuxarı olduğunu ifadə edən Fan, dedi; O əlavə edib ki, qızıl yüksək likvidliyi, defolt riskinin olmaması və etibarlılığı sayəsində mərkəzi banklar üçün əvəzedilməz strateji aktiv olaraq qalmağa davam edəcək.