Merkezi banklaryň taryhy altyn karary: Global ätiýaçlyklarda täze döwür başlandy

Global maliýe ulgamyndaky balanslaryň üýtgemegi bilen, dünýädäki merkezi banklaryň altyna bolan gyzyklanmasy taryhy derejä ýetdi. Bütindünýä altyn geňeşi (WGC) tarapyndan neşir edilen "2026 Merkezi banklaryň altyn ätiýaçlyk gözlegleri" resmi maliýe guramalarynyň ýakyn wagtda altyn satyn almaklaryny dowam etdirjekdigini mälim etdi.

Gözlegleriň netijelerine görä, ätiýaçlyk dolandyryjylaryň aglaba köplügi, 89 göterimi ýakyn 12 aýda global merkezi banklaryň altyn ätiýaçlyklarynyň köpeljekdigini çaklaýarlar. Hasabatda tapawutlanýan iň täsir galdyryjy maglumatlar, gatnaşyjylaryň 45 göteriminiň dolandyrýan edaralarynyň geljek ýyl altyn ätiýaçlyklaryny köpeltmegi meýilleşdirýändiklerini mälim etmegidir. Bu dereje WGC tarapyndan şu güne çenli geçirilen gözleglerde iň ýokary dereje hökmünde hasaba alyndy.

Global ätiýaçlyklarda taryhy üýtgeşiklik: Dollar peselende altyn ýokarlanýar

Merkezi banklaryň strategiki ätiýaçlyk dolandyryşynda altynyň ähmiýeti günsaýyn güýçlenýär. Gözleglere gatnaşýan guramalaryň 93 göterimi häzirki wagtda portfellerinde altyn ätiýaçlyklarynyň bardygyny mälim etse-de, bu görkeziji geçen ýyl 81 göterimdi. Mundan başga-da, ätiýaçlyk dolandyryjylaryň 84 göterimi global ätiýaçlyklarda altynyň paýynyň ýakyn 5 ýylda şu günküden has ýokary derejä ýetjekdigi bilen ylalaşýarlar.

Beýleki tarapdan, ABŞ-nyň dollaryna garaşylýanlaryň düýpli peselmegi bar. Gatnaşanlaryň 74 göterimi ABŞ-nyň dollarynyň global ätiýaçlykdaky paýynyň 5 ýylda häzirki derejesinden aşak düşjekdigini çaklaýarlar. Şeýle-de bolsa, bilermenler munuň altynyň dollaryň dolulygyna çalşyljakdygyny aňlatmaýandygyny we esasy maksadyň töwekgelçiligi azaltmak we ýeke-täk walýuta garaşlylygy aýyrmak üçin ätiýaçlyklary has giň aktiwlere ýaýratmakdygyny aýdýarlar.

Howpsuz duralganyň täsiri: Krizis döwürlerinde üýtgewsiz maýa goýum guraly

Merkezi banklaryň altyn toplamagy üçin esasy itergi, bu gymmat bahaly metalyň krizis döwründe güýçli maliýe görkezijisidir. Anketa gatnaşan ýolbaşçylaryň 90 göterimi altynyň bu gorag tarapyny ileri tutmagyň iň möhüm sebäbi hökmünde görkezdiler. Altyn ygtybarly uzak möhletli gymmatlyk dükanydygy 84 göterim, portfel diwersifikasiýasyna goşan goşandy bolsa 82 göterim goldady.

Esasanam ösýän ýurtlaryň merkezi banklary altyny geosyýasy töwekgelçiliklerden, ykdysady näbelliliklerden we söwda uruşlaryndan galkan hökmünde görýärler. Bu nukdaýnazardan banklar diňe bir altyn satyn almalaryny artdyrmak bilen çäklenmän, ammar ýerlerini hem diwersifikasiýa edýärler. Geçen ýylda gatnaşyjylaryň 9 göterimi içerki ammar kuwwatyny artdyrdy, 10 göterimi bolsa ammar merkezlerini daşary ýurtlarda diwersifikasiýa etdi. Daşary ýurtlarda iň gowy görülýän tussag merkezi 57 göterim bilen Angliýa Banky (BoE) boldy, içerki gözegçilik alternatiwasy bolsa 49 göterim bilen ikinji ýeri eýeledi.

Soňky 4 ýylda uly satyn alyşlar: ualyllyk ortaça 1000 tonna çäkden geçdi

Bütindünýä altyn geňeşi Aziýa-Pacificuwaş umman sebitiniň prezidenti we Global Merkezi banklaryň prezidenti Shaokai Fan ; Göterim derejeleriniň, geosyýasy durnuksyzlyklaryň we global inflýasiýa aladalarynyň ätiýaçlyk dolandyryş kararlarynyň esasy kesgitleýjileridigini aýtdy. Janköýer baha berişinde aşakdaky sözleri ulandy:

"Gatnaşanlaryň 84 göterimi ýakyn 5 ýylda global ätiýaçlyklarda altynyň paýynyň artjakdygyny çaklaýar, 74 göterimi bolsa dollaryň paýynyň azaljakdygyny pikir edýär. Bu netijeler döwürleýin we gurluş üýtgemelerini görkezýär. Geosyýasy dartgynlyk we ykdysady näbellilik ýolbaşçylaryň kararlaryna gönüden-göni täsir edýär."

Shaokai Fan, şeýle hem merkezi banklaryň soňky 4 ýylda her ýylda ortaça 1000 tonnadan gowrak altyn satyn alandyklaryna ünsi çekdi. Bu ägirt uly mukdaryň, soňky 10 ýylda ortaça satyn alyş nyrhyndan has ýokarydygyny aýtdy; Altyn ýokary likwidligi, esasy töwekgelçiligiň we ygtybarlylygyň ýoklugy sebäpli merkezi banklar üçin aýrylmaz strategiki baýlyk bolmagyny dowam etdirer.