Nazir Bayraktar açıqladı: Türkiyənin İlk SMR Nüvə Reaktoru üçün verilən tarix

Enerji və Təbii Sərvətlər naziri Alparslan Bayraktar ABŞ-da keçirilən kritik sammitdə Türkiyənin enerji baxışı ilə bağlı mühüm açıqlamalar verib. Xarici İqtisadi Əlaqələr Şurasının (DEİK) Türkiyə-ABŞ İş Şurasının (TAİK) təşkil etdiyi 19-cu Türkiyə İnvestisiya Konfransı çərçivəsində Enerji Dəyirmi Masa Toplantısına qatılan nazir Bayraktar, nüvə enerjisindən yenilənə bilən qaynaqlara, infrastruktur sərmayələrindən tutmuş mədən sənayesinə qədər bir çox strateji hədəfləri bölüşdü.

Türkiyənin İlk Kiçik Modul Reaktoru (SMR) üçün hədəf 2030-cu illərdir

Türkiyə Nüvə Enerjisi A.Ş.-nin (TÜNAŞ) ABŞ Ticarət və İnkişaf Agentliyi (USTDA) ilə SMR (Kiçik Modul Reaktor) sahəsində imzaladığı əməkdaşlıq müqaviləsinin təfərrüatlarına toxunan Bayraktar, bu tərəfdaşlığın Orta Asiya və Türk Cümhuriyyətlərini əhatə edəcək şəkildə genişlənəcəyini açıqladı. Türkiyənin nüvə texnologiyası istehsalı və sənaye potensialında fəal rol oynamaq istədiyini ifadə edən nazir Bayraktar Kanada ilə əməkdaşlıq imkanlarının müzakirə edildiyini vurğuladı. Nüvə enerjisinin elektrikləşmə prosesində kritik əhəmiyyətinə diqqət çəkən Bayraktar, bu sahədə qanuni tənzimləmələr üzərində çalışdıqlarını və sərmayəçilərə istisnalar və təşviqlər təqdim ediləcəyini qeyd etdi. İlk SMR-nin nə vaxt istifadəyə veriləcəyi ilə bağlı sualı cavablandıran Bayraktar, "Ümid edirəm ki, Türkiyədə ilk SMR-i 2030-cu illərin ilk yarısında görəcəyik. Bununla bağlı qlobal bir yarış var. Amma hələ ki, reaktor görməmişik. Ona görə də Türkiyənin bu işin bir çıxış mərhələsində olmasını istəyirik"

Fransa EDF və KKTC-nin Enerji Təhlükəsizliyi ilə əməkdaşlıq

Yaxın gələcəkdə Fransanın köklü nüvə şirkəti EDF ilə əməkdaşlıq müqaviləsi imzalamağı hədəflədiklərini açıqlayan nazir Bayraktar, nüvə sahəsində ortaqlığın təkcə maliyyə investisiyaları ilə məhdudlaşmayacağını, əməliyyat və təhlükəsizlik təcrübələrinin paylaşılmasının da böyük əhəmiyyət daşıdığını ifadə etdi. Bayraktar, Türkiyədəki məlumat mərkəzlərinin enerji tələbatının 2035-ci ilə qədər 5-10 terawatt saata (TWh) çatacağını proqnozlaşdırdıqlarını ifadə edərək, KKTC üçün layihələrə də toxundu. Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinə təbii qazın çatdırılması üçün dəniz bölgəsində texniki işlərə başlandığını və tikinti prosesinə xarici şirkətlərin böyük maraq göstərdiyini açıqlayan Bayraktar, qurulacaq infrastrukturun Şərqi Aralıq dənizində kəşf ediləcək mümkün qaz ehtiyatlarını Türkiyəyə daşıyacaq gücdə dizayn edildiyini bildirib.

İnkişaf Yolu Layihəsi və Nəqliyyatda Elektrikləşdirmə Səfərbərliyi

İraqdan Türkiyəyə uzanan İnkişaf Yolu layihəsinin mərkəzində enerjinin olduğunu ifadə edən nazir Bayraktar, "Layihəni həqiqətən inkişaf yolu edəcək şey enerji xətləridir." O, bu xətlər vasitəsilə qurulacaq elektrik, təbii qaz və neft boru kəmərlərinin illik milyardlarla dollarlıq gəlirinin layihənin bütün maliyyələşdirilməsini əhatə edə biləcəyini ifadə etdi. Türkiyədə nəqliyyat vasitələrinin sayının artması ilə yanacağa olan tələbatın artmasına diqqət çəkən Bayraktar, enerji sahəsində tam müstəqillik üçün nəqliyyat sektorunda elektrikləşdirmənin vacib olduğunu bildirdi. 2035-ci ilə qədər Türkiyə daxilində 13 milyon elektrikli avtomobilin yollarda olmasının hədəfləndiyini və bunun üçün ən az 1,3 milyon şarj stansiyasına ehtiyac olacağını bildirən Bayraktar, bu transformasiyanın problemsiz keçməsi üçün paylayıcı şəbəkəyə 50 milyard dollar, ötürücü şəbəkəyə isə 30 milyard dollarlıq infrastruktur investisiyası ediləcəyini açıqladı.

Kritik Minerallar və Eti Madenin Yeni Aqressiv İnkişaf Strategiyası

Mədənçilik fəaliyyətini ölkənin ümumi enerji siyasətindən ayrı tutmadıqlarını ifadə edən Alparslan Bayraktar, nadir torpaq elementləri və qızıl hasilatının Türkiyə üçün strateji əhəmiyyətə malik olduğunu vurğuladı. Qızıl idxalının azaldılması və yerli istehsalın dəstəklənməsinin vacibliyini vurğulayan Bayraktar, nadir torpaq elementlərinin saflaşdırılması və zənginləşdirilməsi ilə bağlı Ar-Ge işlərinin qətiyyətlə davam etdiyini bildirib. Eti Madenin yeni dövrdə strateji mədənlər sahəsində çox daha aqressiv böyümə strategiyası qəbul edəcəyini açıqlayan nazir Bayraktar, özəl sektor nümayəndələrini bu yüksək potensiallı sektora sərmayə qoymağa dəvət edib.