Putinin Kuril adalarına tarixi səfəri: Tokio-Moskva xəttində gərginlik artır

Rusiya prezidenti Vladimir Putin uzun illərdir iki ölkə arasında suverenlik mübahisələrinə səhnə olan Kuril adaları qrupundan biri olan İturup adasına tarixi səfər edib. Putinin regiona bu ilk səfəri Moskva ilə Tokio arasında diplomatik münasibətlərdə yeni böhranı alovlandırdı. Rusiya lideri səfəri çərçivəsində adada balıq emalı müəssisələrinə, Kuril Mərkəzi Regional Xəstəxanasına və yerli orta məktəbə baş çəkib, yerli əhali ilə görüşüb, onların tələblərini dinləyib. Təmaslarının son dayanacağında o, Saxalin vilayətinin qubernatoru Valeri Limarenko ilə kritik görüş keçirib və regiona investisiyaları müzakirə edib. Maraqlıdır ki, bu addım Rusiyanın müttəfiqi Şimali Koreyanın Koreya yarımadasının şərqinə atdığı ballistik raket sınağından dərhal sonra baş verib.

Tokio Administrasiyasından Çox Güclü Etiraz

Putinin İturup adasına gəlişi adalar üzərində hüquqlarını iddia edən Yaponiyada böyük qəzəblə qarşılanıb. Yaponiyanın xarici işlər naziri Toşimitsu Moteqi sosial media hesabından verdiyi açıqlamada Moskvanı tənqid atəşinə tutub. Moteqi, "Şimal bölgələri, o cümlədən Etorofu (Iturup) həm tarixən, həm də beynəlxalq hüquqa görə Yaponiyanın təbii ərazisidir. Yaponiya bu səfərə kəskin etiraz edir" deyərək diplomatik reaksiyanın miqyasını açıqlayıb.

İkinci Dünya Müharibəsinin həll olunmamış düyünü: Kuril münaqişəsi

Rusiya ilə Yaponiya arasında diplomatik münasibətlərə ən böyük maneə olan Kuril məsələsi İkinci Dünya Müharibəsinin son günlərinə təsadüf edir. Müharibənin bitməsinə az qalmış Sovet İttifaqı Yaponiyanın “Şimal əraziləri” adlandırdığı dörd adanı ilhaq etdi. Tokio administrasiyası İkinci Dünya Müharibəsinə rəsmən son qoyacaq sülh sazişinin imzalanması üçün bu adaların özlərinə qaytarılmasını tələb edir. Fevralın 24-də Rusiyanın Ukraynaya qarşı hərbi əməliyyata başlamasından sonra Yaponiya Qərb alyansı ilə hərəkət edərək Moskvaya qarşı ağır sanksiyalara qoşuldu və bu, iki ölkə arasındakı körpüləri tamamilə qırılma həddinə çatdırdı.

Strateji Mövqe və Hərbi Mobillik

Coğrafi cəhətdən Yaponiyanın şimalındakı Hokkaydo ilə Rusiyanın Kamçatka yarımadası arasında yerləşən Kuril adaları son dərəcə kritik hərbi əhəmiyyətə malikdir. Rusiya son on ildə hərbi infrastrukturunu və adalardakı mövcudluğunu nəzərəçarpacaq dərəcədə artırıb. Səfərin mövzusu olan İturup adası Rusiya ordusunun bölgədəki ən mühüm hərbi hava bazasına ev sahibliyi edir. Ötən ay Çin və Rusiya hərbi gəmilərinin birgə patrul xidməti zamanı Kuril adalarında strateji boğazdan keçməsi regionda hərbi fəaliyyətin qlobal ölçüsünü bir daha sübut etdi.