Qəzzada həyat bazarı dağıntılar altında: 2,8 milyard dollar dəyərində yeni silah tədarükü və bölgədəki son inkişaflar

Qəzza zolağında uzun müddətdir davam edən bombardmanların arxada qoyduğu dağıntılar yeni fəlakətlər gətirir. Qəzza şəhərinin Təl əl-Həva bölgəsində əvvəlki hücumlarda böyük ziyan görən 6 mərtəbəli binanın qəfil uçması nəticəsində 11-i uşaq olmaqla ən azı 21 mülki şəxs həyatını itirib. Onlarla insanın dağıntılar altında qaldığı bildirilərkən, axtarış-xilasetmə işləri böyük imkansızlıqlar altında aparılır.

Bütün imkanların tükəndiyi yerdə çılpaq Əl Axtarış və Xilasetmə

Uğurulan binada təxminən 10 ailənin, yəni 50-si uşaq olmaqla ən azı 100 nəfərin sığındığı bildirilir. Bildirilib ki, binanın təhlükəsiz olmadığı barədə xəbərdarlıq edilsə də, kimsəsiz ailələr çarəsizlikdən buraya sığınıblar. HƏMAS-a bağlı mülki müdafiə qrupları, İsrailin avadanlıqların daxil olmasına dair sərt embarqoya görə ilkin olaraq çılpaq əlləri ilə işə başlayıb. Daha sonra Birləşmiş Millətlər Təşkilatından (BMT) və Misir komandalarından götürülmüş iş maşınları ilə işi sürətləndirmək üçün səylər göstərildi.

Qəzza Mülki Müdafiə Müdiri Raed əl-Dahşan dağıntılar altından hələ də səslərin gəldiyini və ümidlərini itirmədiklərini, insanların yuxuda ikən bu fəlakətə tutulduğunu vurğulayıb. BMT İnkişaf Proqramının (UNDP) Qəzza ofisinin rəhbəriAlessandro Mrakiç də hadisə yerində açıqlama verərək, dağıntılar altında 70-100 nəfərin olduğunu təxmin etdiklərini və texniki çatışmazlıqlar səbəbindən tam faciənin yaşandığını bildirib.

Minlərlə cəsəd dağıntılar altında və 10 il axtarışlar

BMT İnsan Haqları üzrə Ali Komissarı Volker Türk Qəzzədəki vəziyyətin ciddiliyinə diqqət çəkib və beynəlxalq müşahidəçilərin bölgəyə buraxılmasına çağırıb. Türk, "İndiyə qədər çıxarılan cəsədlər aysberqin yalnız görünən hissəsi ola bilər" deyən Türk, İsrailin beynəlxalq humanitar hüququ pozduğuna və müharibə cinayətləri törətdiyinə dair şübhələrin gücləndiyini bildirib.

Mülki Müdafiə məlumatlarına görə, 2025-ci ilin noyabr ayından dağıntılar altından 630-dan çox cəsəd çıxarılıb, lakin 8 mindən çox itki hələ də yerin altında olduğu təxmin edilir. BMT İnsan Haqları Ofisindən Ajith Sunghay onlarda yalnız bir iş maşınının qaldığını vurğuladı və xəbərdarlıq etdi ki, bu qeyri-adekvatlıqla dağıntıların çıxarılması səyləri ən azı 10 il çəkə bilər.

Bu humanitar faciənin kölgəsində gərginliyi artıracaq bəyanatlar İsrailin müdafiə naziriİsrail Katzdan gəldi. Qəzzada hərbi əməliyyatların yenidən başlamasının an məsələsi olduğunu bildirən Katz, 2 milyon fələstinlini bölgədən təxliyə etməyi planlaşdırdıqlarını açıqlayıb. ABŞ prezidenti Donald Trampın 2025-ci ilin oktyabrında elan etdiyi atəşkəsin əsirlərin geri qaytarılması üçün dəyərli olduğunu əsas gətirən Katz ordunun HƏMAS-ın tam ləğvi və miqrasiya planının həyata keçirilməsi üçün hər an hazır olduğunu bildirib.

ABŞ-dan İsrailə 2,8 milyard dollarlıq nəhəng sursat paketi

Sahədə qarşıdurmalar və dağıntılar davam edərkən, müdafiə sənayesi sahəsində kritik addımlar atılır. İsrailin müdafiə şirkəti Rafael Advanced Defense Systems və ABŞ-ın Lockheed Martin şirkətləri SPICE 1000 dəqiq idarəolunan sursatların F-35I Adir döyüş təyyarələrinə inteqrasiyası üzrə birgə işləri sürətləndiriblər.

Digər tərəfdən, ABŞ rəhbərliyinin İsrailə 2,8 milyard dollar dəyərində nəhəng silah satışı paketini təsdiqləməyə hazırlaşdığı bildirilir. Bu paket çərçivəsində hər biri təxminən 1 ton ağırlığında 20 min MK-84 bombası, 20 min BLU-117 bombası və 20 min I-2000 Penetrator bunker deşici döyüş başlığının göndərilməsi gözlənilir. Dağıdıcı təsiri ilə tanınan MK-84 bombaları qalın beton konstruksiyalara nüfuz etmək və geniş ərazilərdə ölümcül qəlpə effektləri yaratmaq qabiliyyəti ilə seçilir.

Co Bayden administrasiyası iki il əvvəl mülki itkilərlə bağlı narahatlıqlara görə bu bombaların daşınmasını dayandırdı, lakin vəzifəyə gələn Tramp bu məhdudiyyətləri aradan qaldırdı. Müqavilənin dəyərinin böyük hissəsi ABŞ vergi ödəyiciləri fondları tərəfindən maliyyələşdirilən xarici hərbi maliyyələşdirmə proqramı vasitəsilə ödəniləcək.

Avropa Ölkələrinin İsraillə Müdafiə Tərəfdaşlığı

Yunan xalqının Qəzzadakı vəziyyətə reaksiyasına baxmayaraq, Kiriakos Mitsotakis hökuməti Kipr Rum Administrasiyası ilə birlikdə İsraillə hərbi əməkdaşlığı dərinləşdirir. Afina rəhbərliyi İsraillə 3,5 milyard dollarlıq Axilles Qalxanı hava hücumundan müdafiə sistemi layihəsini imzalayıb. Lakin sistemin mənbə kodlarının Yunanıstana verilməməsi ölkədə ciddi müzakirələrə səbəb olub.

Eyni şəkildə, Finlandiyanın Qəzzada əməliyyatların davam etdiyi 2024-cü ildə İsraillə müdafiə sahəsində əməkdaşlıq müqaviləsini ictimaiyyətə açıqlamadan 2034-cü ilə qədər uzatdığı ortaya çıxdı. Bildirilir ki, bu məxfi razılaşma hərbi materialların tədarükündən tutmuş birgə Ar-Ge fəaliyyətlərinə qədər geniş spektri əhatə edir.