Qlobal Media İsrailin hərəkətlərini necə fərqli şəkildə əks etdirir?

Qlobal media təşkilatları İsrailin Fələstin ərazisindəki hərəkətlərini təsvir edərkən hüquqi və etik cəhətdən mübahisəli dildən istifadə edirlər. Bu KİV-lər işğalı və insan haqlarının pozulmasını “əməliyyat”, “müdafiə”, “təhlükəsizlik tədbirləri” kimi ifadələrlə çatdırırlar. Bu vəziyyət hadisələrin ictimai rəydə necə əks olunduğu ilə bağlı mühüm suallar doğurur.

Medianın Dil İstifadəsi və Təsirləri

Anadolu Agentliyi Anadolu Agentliyinin (AA) hazırladığı 'Fələstinlilər Qlobal Mediada' başlıqlı xəbər faylı Fələstindəki işğalın əsas media tərəfindən necə həyata keçirildiyini ortaya qoyub. İsrailin 1948-ci ildən bu yana həyata keçirdiyi işğalçılıq siyasətləri mətbuatda kifayət qədər vurğulanmayıb. Əvəzində bu hərəkətlər “problem”, “böhran” və ya “məsələ” kimi daha neytral anlayışlar kimi təqdim edilib.

Beynəlxalq hüquq kontekstində ərazinin işğalı və mülki əhalinin məcburi köçkünləşməsi kimi hərəkətləri “işğal”, “etnik təmizləmə” və “soyqırım” kimi xarakterizə etmək olar. Lakin media bu terminlərdən yayınıb, daha az ittihamedici ifadələrə üstünlük verib. Məsələn, CNN-in 2 aprel 2025-ci il tarixli xəbərlərində İsrailin Qəzzaya hücumları 'hərbi əməliyyatı genişləndirmək' olaraq xarakterizə edilirdi.

Konseptlərin təhrifi

Qlobal media, İsrailə qarşı edilən hərəkətləri izah edərkən 'işğal', 'hücum' və 'işğal' kimi ifadələrdən qaçırdı. Əvəzində New York Times və digər media qurumları 'əməliyyat', 'müdafiə', 'təhlükəsizlik tədbiri' kimi ifadələrlə İsrailin hərəkətlərini qanuniləşdirməyə çalışıblar. Bu dildən istifadə tamaşaçıların hadisələrə fərqli baxış bucağından baxmasına səbəb oldu.

Məsələn, BBC 27 avqust 2024-cü il tarixli xəbərində Fələstin torpaqlarının israilli mühacirlər tərəfindən zəbt edilməsini 'məskunlaşma' olaraq xarakterizə etdi. Bu yanaşma işğalın və məcburi köçkünlüyün qeyri-qanuni xarakterini ört-basdır etməyə xidmət edirdi. Associated Press (AP) isə İordan çayının qərb sahilindəki işğalı "nəzarətin gücləndirilməsi" olaraq ifadə edib.

İkitərəflilik illüziyası

Qərb mediası tez-tez İsrail və Fələstin arasındakı münaqişələri "iki tərəf" kimi təqdim edir. Bu dil hər iki tərəfin bərabər gücə malik olduğu təəssüratı yaradır. Bununla belə, İsrailin hərbi və iqtisadi gücü işğal olunmuş fələstinlilərinkindən qat-qat üstündür.

“İki tərəf” diskurusu tamaşaçıların münaqişənin əsas səbəblərini başa düşməsini çətinləşdirir. İsrailin HƏMAS ilə münaqişəsini “İsrail-Həmas müharibəsi” kimi qələmə vermək, bütün Fələstin xalqını hədəf alan hərəkətlərə məhəl qoymur. Bundan əlavə, HƏMAS-ı dövlət kimi göstərmək münaqişənin mahiyyətini yanlış təqdim edir.

Nəticə və Qiymətləndirmə

Medianın dildən istifadə etməsi İsrail-Fələstin münaqişəsinin beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən necə qəbul edilməsinə böyük təsir göstərir. Bu, tamaşaçıların hadisələri obyektiv və dəqiq qiymətləndirməsini çətinləşdirir. Gələcəkdə media orqanlarının daha balanslı və dəqiq dildən istifadə etməklə, münaqişənin mürəkkəbliyini və dərinliyini tamaşaçılara təqdim etmələri vacibdir.