Qlobal təchizat şokları və yüksək enerji xərcləri 2027-ci ilə qədər inflyasiyanı yatıracaq

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının (FAO) və Dünya Bankının məlumatlarına görə, ehtiyatların azalması və artan enerji və yükdaşıma xərcləri qlobal inflyasiya böhranının 2027-ci ilə qədər davam edəcəyini göstərir. Brent markalı neftin 114 dollar səviyyəsini, WTI markalı xam neftin isə 101 dollar səviyyəsini aşması büdcəyə birbaşa təsir edir, "mənzil oğurluğu" və "təxminən 101 dollar" ssenarilər daimi qiymət təzyiqləri ilə əvəz olunacaq.

Niyə qlobal ərzaq qiymətləri dörd ilin ən yüksək səviyyəsinə çatıb?

Logistik fasilələr və əlverişsiz hava şəraiti təchizatla bağlı narahatlıqları artırdığı üçün, FAO-nun Ərzaq Qiymətləri İndeksi sentyabr ayında 1,5 faiz artaraq 136 bənd təşkil edərək 2022-ci ilin noyabr ayından bəri ən yüksək səviyyəyə çatıb. şəkər.

Avropa Mərkəzi Bankı inflyasiya risklərini necə qiymətləndirir?

Avropa Mərkəzi Bankının (AMB) oktyabrın 20-də dərc etdiyi təhlillər, Avrozonada illik inflyasiyanın sentyabr ayında 3,8 faizlə son 3 ilin pik həddinə çatdığını və qiymət təzyiqinin geniş yayıldığını ortaya qoydu. Mütəxəssislər enerji və gübrə xərclərinin qida məhsullarına əks olunması ilə yanaşı, 2026-cı ilin yayında baş verən həddindən artıq istilərin kənd təsərrüfatının tədarükünə mənfi təsirinin qarşıdakı dövrdə inflyasiyaya 0,3-0,8 bənd əlavə yük gətirəcəyini proqnozlaşdırırlar.

Qlobal miqyasda yaşanan çoxsaylı təklif şokları enerji və ərzaq qiymətlərini yüksəltməklə inkişaf etmiş iqtisadiyyatlarda əsas inflyasiyanı canlı saxlayır. Yaxın Şərqdəki gərginlik, logistika darboğazları və iqlimlə bağlı istehsal itkiləri mərkəzi bankları faiz dərəcələrini artırmağa davam etməyə məcbur etsə də, staqflyasiya narahatlıqları bazarlarda təsirini davam etdirir.

Qlobal iqtisadiyyatın idarə edilməsində mərkəzi banklar inflyasiya təzyiqlərinə nəzarət etmək üçün aqressiv sərtləşdirmə siyasəti həyata keçirirlər. İnvestorlar və ev təsərrüfatları Fed, ECB və BoJ-nin bu həftə açıqlayacağı faiz dərəcəsi qərarlarını və ilin sonuna pul siyasəti təlimatlarını yaxından izləyir, borclanma xərcləri və bazar risklərinə mümkün təsirləri izləyir.

Nəticə

Qlobal iqtisadiyyatdakı bu proses tədarük zəncirindəki kövrəkliyin qiymətlərin ümumi səviyyəsində nə qədər həlledici olduğunu sübut edir. Enerji və qida kimi əsas maddələrdə xərc artımlarının struktur xarakter alması onu göstərir ki, mərkəzi bankların “faiz artımına” yönəlmiş ənənəvi mübarizə üsulları tək başına kafi olmaya bilər.

İqlim dəyişikliyi və geosiyasi gərginliyin tədarük təhlükəsizliyini təhdid etməkdə davam etməsi faktı göstərir ki, qiymət sabitliyinin təmin edilməsində təkcə monetar sərtləşdirmə deyil, həm də istehsal və logistika infrastrukturunun gücləndirilməsi mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Mümkün təsirlər

İnflyasiya təzyiqlərinin 2027-ci ilə qədər davam edəcəyi gözləntiləri, xüsusilə ev təsərrüfatlarının alıcılıq qabiliyyətinin uzunmüddətli daralmasına səbəb ola bilər. İnkişaf etmiş iqtisadiyyatlarda yüksək əsas inflyasiya borclanma xərclərini artıra bilər ki, bu da investisiyaların yavaşlamasına və işsizlik dərəcələrində dalğalanmalara səbəb ola bilər.

Bundan əlavə, inkişaf etməkdə olan bazarlarda yerli valyutaların dollara nisbətdə ucuzlaşması idxal olunan enerji və ərzaq məhsullarının maya dəyərini daha da artıra, bu ölkələrdə inflyasiya böhranını dərinləşdirə bilər. Mərkəzi bankların faiz dərəcələrini yüksək saxlamaq öhdəliyi iqtisadi artım hədəflərinin təxirə salınmasına və tənəzzül riskinin canlı qalmasına səbəb ola bilər.

Fikirləriniz

Qlobal təchizat şoklarının ev təsərrüfatlarının büdcələrinə təsirini azaltmaq üçün hansı qlobal əməkdaşlıqlar inkişaf etdirilməlidir? Sizcə, mərkəzi banklar tərəfindən faiz artımı istehsal xərclərini azaltmaq üçün kifayət qədər həll yoludurmu? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.