Rusiyada bank böhranı gəlir: 86 maliyyə nəhənginin balans hesabatları qırmızı xəbərdarlıq verir

Rusiyanın maliyyə bazarları təlatümlü dövr yaşayır. Rusiya Mərkəzi Bankının açıqladığı son məlumatlar ölkədəki kredit təşkilatlarının ciddi maliyyə darboğazı ilə üzləşdiyini üzə çıxarıb. 2026-cı ilin ilk altı ayında ölkədə kredit təşkilatlarının 24,5 faizi balans dövrünü zərərlə bağlamışdır. İlin əvvəlindən zərər çəkən qurumların sayı kəskin şəkildə 87 faiz artaraq 86-ya çatdığı halda, bu qurumların 65-i birbaşa bank olub. Bildirilib ki, sektor üzrə qeydə alınan ümumi itki təxminən 90,2 milyard rubla çatıb.

Kiçik və Regional Banklar Böyük Riskdədir

İzvestiya qəzetinin təhlilinə görə, bu maliyyə aşınması xüsusilə kiçik və regional banklarda dərinləşir. Yüksək faiz dərəcələrinin hökm sürdüyü dövrdə müştərilərinə yüksək qiymətli depozit faizləri təklif edərək vəsait toplayan bu təşkilatlar Mərkəzi Bankın faizlərin azaldılması prosesinə keçməsi ilə ciddi gəlir-xərc balanssızlığı ilə üzləşib. Kredit gəlirləri ilə depozit xərclərini eyni sürətlə tuta bilməyən kiçik banklar problemli kreditlərin artmasının təsiri ilə küncə sıxışıblar.

Şirkətlərə verilən kreditlərdə geri qaytarıla bilməyən və ya gecikdirilmiş borcların nisbəti 2025-ci ilin son rübündə 11 faizi ötüb və həyəcan təbili çalıb. Bu nisbət, bir əvvəlki ildə qeydə alınan yüzdə 5,8 səviyyəsini az qala iki qatına çıxararaq, tarixi bir pisləşməyə işarə edir. Bu neqativ vəziyyətə görə banklar şübhəli debitor borcları üçün daha yüksək ehtiyatlar ayırmağa məcbur olur və bu, onların gəlirlilik əmsallarını birbaşa pozur.

Likvidlik sıxlığı 2022-ci ilin martından sonra ən yüksək səviyyədədir

Rusiyanın bank sektorunu təhdid edən digər kritik element sistemdəki likvidlik kəsiri idi. Avqustun ortalarında bank sistemində ümumi likvidlik kəsiri 2,7 trilyon rubla çatıb, bu, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin başladığı dövrdən 2022-ci ilin martından bəri ən yüksək həddə çatıb.

İri maliyyə subyektlərinin təklif etdiyi sərfəli əmanət və kredit faizləri ilə rəqabət aparmaqda çətinlik çəkən yerli və kiçik miqyaslı banklar, məhdud müştəri portfelləri səbəbindən daralan gəlirlərini yeni kredit həcmləri yaratmaqla kompensasiya edə bilmirlər. Bu vəziyyət sektorda kapital konsentrasiyasını böyük oyunçuların xeyrinə dəyişsə də, kiçiklərin sağ qalmasını çətinləşdirir.

Mərkəzi Bank optimizmini qoruduğundan, sektorda birləşmələr qapının astanasındadır

Bütün bu mənfi hadisələrə baxmayaraq, Rusiya Mərkəzi Bankı sektorun ümumi görünüşünün hələ də dayanıqlı və sabit olduğunu bildirir. Tənzimləyici 2026-cı ilin sonunda sektorun ümumi xalis mənfəətinin 3,9-4,4 trilyon rubl arasında olacağını proqnozlaşdırır.

Lakin müstəqil maliyyə ekspertləri yaxın gələcəkdə kiçik bankların birləşmə və satınalma (M&A) prosesləri vasitəsilə bazardan çıxmasının qaçılmaz olduğunu vurğulayırlar. Xüsusilə, 2028-ci ildən qüvvəyə minməsi planlaşdırılan daha yüksək minimum kapital tələbləri kiçik və regional bankları ya biznes modellərini kökündən dəyişməyə, ya da iri maliyyə nəhəngləri ilə birləşərək aktivlərini qorumağa məcbur edəcək.