Səudiyyə Ərəbistanından Avropaya böyük şok: Neft daşımaları tamamilə dayandırıldı

Qlobal enerji bazarları Yaxın Şərqdə artan geosiyasi gərginlik və strateji infrastrukturlara hücumlar nəticəsində sarsılmağa davam edir. Dünyanın ən böyük milli neft və təbii qaz şirkəti olan Səudiyyə Ərəbistanının dövlət şirkəti Saudi Aramco, gələn ay xam neft verə bilməyəcəyini Avropadakı neft emalı zavodu müştərilərinə rəsmi olaraq bildirmişdir. Müharibə və münaqişə mühitinin yaratdığı bu nəhəng təchizat böhranı hazırda enerji darboğazı ilə mübarizə aparan Avropa bazarında böyük şok dalğası yaratdı.

Şərq-Qərb Strateji Boru Kəmərinə Pilotsuz Hücum

Bu kritik qərarın arxasında Səudiyyə Krallığının Qırmızı dənizə qədər uzanan Şərq-Qərb neft boru kəmərinə pilotsuz uçuş aparatının (PUA) hücumları dayanır. Keçən həftə baş verən bu hücumlardan sonra Səudiyyə rəsmiləri təhlükəsizlik və zərərin qiymətləndirilməsi səbəbi ilə xətti müvəqqəti bağlamalı olub. Məsələ ilə yaxından tanış olan etibarlı mənbələr bildirir ki, ağır zədələnmiş kəmərin bir neçə gün ərzində qismən işə salınması gözlənilir, lakin onun tam gücü ilə işə düşməsi ən azı altı həftə çəkə bilər. Bu gecikmə göndərmə zəncirində kompensasiya etmək çətin olan boşluq yaradır.

Qərar bütün Avropalı alıcıları əhatə edir: Nəhənglər çaxnaşma içindədir

Bu radikal qərar, adətən uzunmüddətli forvard müqavilələri vasitəsilə Səudiyyə Ərəbistanı xam neftini tədarük edən bütün Avropa vasitəçilərinə və emalçılara birbaşa təsir edir. Gələn ay üçün planlaşdırılan çatdırılmaların tamamilə ləğvi ilə bütün Avropada böyük çaxnaşma mühiti hökm sürürdü. Polşa enerji nəhəngi Orlen SA, fasilədən sonra alternativ enerji mənbələri tapmaq üçün zamana qarşı yarışaraq, cümə günündən bəri fövqəladə vəziyyət kodu ilə ondan çox tender açaraq fərqli təchizatçılara müraciət etməyə çalışıb. Boru kəmərindəki bu gözlənilməz fasilənin davamlı istehsal baxımından Avropa sənaye nəhəngləri üçün ciddi problemlər yaradacağı bildirilir.

Gündəlik 577 min barel boşluq necə doldurulacaq?

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (IEA) dərc etdiyi ən son aylıq Neft Bazarı Hesabatına əsasən, OECD üzvü olan Avropa ölkələri təkcə iyun ayında Səudiyyə Ərəbistanından gündəlik orta hesabla 577 min barel xam neft idxal ediblər. Bu nəhəng həcmin birdən-birə bazardan çıxarılması artıq incə tarazlıqlarda olan qlobal neft qiymətlərində artım tendensiyası yarada bilər. Yaxın Şərqin əsas neft emalı zavodlarını və qlobal enerji kartellərini dərindən sarsıdan bu tədarük çatışmazlığının geosiyasi gərginliyin kölgəsində nə qədər davam edəcəyi və bunun dünya iqtisadiyyatında necə əks olunacağı iqtisadi dairələrdə ən çox müzakirə olunan mövzulardandır.