Süni İntellekt Müharibəsində Yeni Cəbhə: ABŞ və Çin arasında gərginliyi "yavaşla"

Süni intellekt texnologiyalarının sürətli inkişafı qlobal supergüclər arasında yeni diplomatik və texnoloji müharibəni alovlandırdı. ABŞ-da yerləşən “Anthropic” süni intellekt şirkətinin baş icraçı direktoru (CEO) Dario Amodeinin irəli sürdüyü “süni intellekt modellərinin inkişaf sürətinin azaldılması” təklifi Vaşinqton və Pekin xəttində sərt müzakirələrə səbəb olub. İki nəhəng dövlətin bəşəriyyətin gələcəyi və təhlükəsizliyi üçün bu sahədə ortaq zəmin üzərində görüşməli olduğu iddia edilsə də, indiki geosiyasi rəqabət ümumi qərara gəlməyi demək olar ki, mümkünsüz edir.

Donald Trampdan sərt reaksiya: "Bu, sui-qəsd və böyük yalandır"

ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Tramp süni intellektin fəaliyyətini yavaşlatmaq çağırışlarına qəti şəkildə qarşı çıxıb. Süni intellekt və məlumat mərkəzlərini məhdudlaşdırma cəhdlərini “xəstə sui-qəsd” kimi xarakterizə edən Tramp, bu vəziyyətdən məmnun qalacaq yeganə aktyorun Çin olduğunu iddia edib. ABŞ-ın süni intellekt yarışında Çini və bütün digər rəqiblərini qabaqladığını vurğulayan Tramp bu qlobal yarışda yalnız liderliyi əlində tutan dövlətin qalib gələ biləcəyini bildirib.

Texnologiyanın təhlükəli səviyyələrə çatmadan dayandırılması ilə bağlı narahatlıqları "böyük bir yalan" olaraq xarakterizə edən Tramp sosial mediadakı paylaşımında Anthropic CEO Amodeinin açıqlamalarını hədəfə alıb. "Biznes tarixində kim bir sənaye liderlərinin, ciddi şəkildə tətbiq edilsə, onları unutmağa və iflasa aparacaq qaydalar tələb etdiyi bir nümunə görüb?" Tramp bildirib. O, süni intellektin dünyanı zəbt edəcəyi və bəşəriyyəti məhv edəcəyi ssenariləri keçmişdə ona qarşı aparılan impiçment kampaniyaları ilə müqayisə edib. Tramp həmçinin əlavə edib ki, Çin öz süni intellekt işini dayandırmaq üçün heç bir addım atmayacaq.

Pekin Administrasiyası: "Məqsəd Çinin Texnoloji yüksəlişinin qarşısını almaqdır"

Çin qanadı isə süni intellektin yavaşlatılması çağırışlarının arxasında yaxşı niyyətlər axtarmadıqlarını açıq şəkildə bəyan etdi. Çin Kommunist Partiyasının rəsmi nəşri olanGlobal Timesqəzetində dərc edilən təhlildə Amodeinin təklifinin əslində Çinin süni intellekt sahəsində inkişafına mane olmağa yönəlmiş soyuq müharibə taktikaları, texnoloji maneələr və tənzimləyici monopoliyalar yaratmaq cəhdi olduğu irəli sürülüb.

Mövzu ilə bağlı açıqlama verən Çin Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Quo Ciakun da Qərb ölkələrinin yanaşmalarını tənqid edərək, "Qorxuları alovlandırmaq, qarşıdurma və amansız rəqabət yalnız qlobal süni intellekt idarəçiliyinə zərər verəcək və bu heç kimin xeyrinə deyil" deyə xəbərdarlıq edib.

Media və analitiklər tərəfindən qəbul edilən Qlobal Süni İntellekt Rəqabəti

ABŞ və Çin arasındakı bu dərin fikir ayrılığı qlobal mətbuatda da geniş işıqlandırıldı. Wall Street Journal (WSJ) qəzeti, ABŞ-ın hazırda süni intellekt yarışında Çini qabaqladığını ifadə edərək, Oksford Çin Siyasətləri Departamentinin tədqiqatçısı Zilan Qianın diqqətəlayiq təhlilinə yer verib. Qian, ABŞ laboratoriyalarında sürətli irəliləyiş sayəsində "ABŞ laboratoriyalarındakı insanlar Çin laboratoriyalarındakı insanlardan daha təhlükəli şeylər görə biləcəyini" proqnozlaşdırdı. Xəbərdə o da qeyd olunub ki, Çin də süni intellektin mümkün risklərindən narahatdır, lakin onun əsas məqsədi ABŞ-ı tutmaqdır.

Qətər mərkəzli Aljazeera televiziyası, ABŞ-ın ən qabaqcıl süni intellekt çiplərinə tətbiq etdiyi embarqolara baxmayaraq, Çin şirkətlərinin son dərəcə davamlı süni intellekt modelləri hazırlamağı bacardıqlarını vurğuladı.

Geosiyasi güc müharibəsi və 24 sentyabr sammiti

Atlantika Şurasının üzvü Kenton Tibo bəyan edib ki, Pekin Vaşinqtonun niyyətlərinə şübhə ilə yanaşır və təhlükəsizlik müzakirələrinin ABŞ-ın öz texnoloji hegemonluğunu qorumaq cəhdi olduğunu düşünür. Tibo qeyd edib ki, indiki siyasi atmosferdə süni intellektin təhlükəsizliyi ilə bağlı qlobal konsensusun əldə olunması ehtimalı çox azdır.

AmerikanınWashington Post (WP) qəzeti də oxşar şəkildə yazıb ki, iki ölkə süni intellekti geosiyasi rəqiblərinin öhdəsinə buraxa bilməyən kritik hərbi və iqtisadi güc kimi görür. NBC News, tərəflərin əməkdaşlıqdan nə qədər uzaq olduğuna diqqət çəkərkən, bu məsələnin Çin Dövlət BaşçısıXi Jinpingin 24 sentyabrda Vaşinqtonda keçirilməsi gözlənilən görüşündə bu məsələnin ən kritik gündəm maddələrindən biri olacağını bildirdi.

Nəhayət, CNNdə dərc olunan təhlildə Vaşinqtonun Çinin əməkdaşlıq yolu ilə hərbi potensialını artıracaq texnologiyalara çıxışından narahat olduğu, Pekinin milli təhlükəsizlik narahatlıqlarını ABŞ-a mane olmaq üçün bəhanə kimi gördüyü vurğulanıb və iki ölkənin ortaq nöqtədə görüşməsinin çətin olduğu vurğulanıb.