Emeli intellekt söweşinde täze front: ABŞ bilen Hytaýyň arasyndaky dartgynlyk

Emeli intellekt tehnologiýalarynyň çalt ösmegi global ägirt güýçleriň arasynda täze diplomatik we tehnologiki urşy tutaşdyrdy. ABŞ-da ýerleşýän “Anthropic” emeli intellekt kompaniýasynyň baş ýerine ýetiriji direktory (baş direktory) Dario Amodei tarapyndan “emeli intellekt modelleriniň ösüş tizligini azaltmak” teklibi Waşington bilen Pekiniň arasynda çekeleşiklere sebäp boldy. Iki ägirt döwletiň adamzadyň geljegi we howpsuzlygy üçin bu ugurda umumy pikir alyşmalydygy öňe sürülse-de, häzirki geosyýasy bäsdeşlik umumy karara gelmek mümkin däl diýen ýaly.

Donald Trump-dan gaty reaksiýa: "Bu dildüwşük we uly ýalan"

ABŞ-nyň öňki prezidenti Donald Trump emeli intellekti haýallatmak baradaky çagyryşlara berk garşy çykdy. Emeli intellekt we maglumat merkezlerini çäklendirmek synanyşygyny "kesel dildüwşük" hökmünde häsiýetlendiren Trump, bu ýagdaýdan hoşal boljak ýeke-täk aktýoryň Hytaýdygyny aýtdy. Emeli intellekt bäsleşiginde ABŞ-nyň Hytaýdan we beýleki garşydaşlaryndan öňe geçýändigini bellän Trump, bu global ýaryşda diňe ýolbaşçylygy eýeleýän döwletiň ýeňip biljekdigini aýtdy.

Tehnologiýanyň howply derejelere ýetmänkä togtadylmalydygy baradaky aladalary "uly ýalan" diýip häsiýetlendirip, Antropiki baş direktory Amodeiniň sosial mediadaky ýazgysynda aýdan sözlerini nyşana aldy. "Işewürlik taryhynda bir pudagyň ýolbaşçylarynyň, berk berjaý edilse, ýatdan çykarylmagyna we bankrot bolmagyna sebäp boljak düzgünleri talap eden mysaly kim gördi?" Trump aýtdy. Emeli intellektiň dünýäni ele aljak we adamzady ýok etjek senarilerini geçmişde özüne garşy impiçment kampaniýalary bilen deňeşdirdi. Şeýle hem, Trump Hytaýyň öz emeli intellektual işini togtatmak üçin hiç hili çäre görmejekdigini aýtdy.

Pekin administrasiýasy: "Maksat Hytaýyň tehnologiki ösüşiniň öňüni almak"

Hytaý ganaty, emeli intellekti haýallatmak baradaky çagyryşlaryň aňyrsynda gowy niýet gözlemeýändiklerini aç-açan yglan etdi. Hytaý Kommunistik partiýasynyň resmi neşiri bolan "Global Times " gazetinde çap edilen derňewde Amodeýiň teklibiniň Hytaýyň emeli intellekt pudagynda ösmegine päsgel berýän sowuk söweş taktikasyny, tehnologiki päsgelçilikleri we kadalaşdyryjy monopoliýalary döretmek synanyşygydygy öňe sürüldi.

Hytaýyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Gu Ciakun Günbatar ýurtlarynyň çemeleşmelerini tankytlady we duýduryş berdi: "Gorkulary, gapma-garşylygy we rehimsiz bäsdeşligi güýçlendirmek diňe global emeli intellekt dolandyryşyna zyýan ýetirer, bu hiç kimiň bähbidine däl."

Mediýa we analitikler tarapyndan kabul edilen global emeli intellekt bäsleşigi

ABŞ bilen Hytaýyň arasyndaky bu çuňňur düşünişmezlik dünýä metbugatynda giňişleýin orun aldy. Wall Street Journal (WSJ) gazetiniň aýtmagyna görä, emeli intellekt ýaryşynda ABŞ häzirki wagtda Hytaýdan öňde durýar we Oksford Hytaý Syýasat bölüminiň gözlegçisi Zilan Çian -yň ajaýyp derňewini öz içine alýar. Qian, ABŞ-nyň barlaghanalarynda çalt ösüş sebäpli "ABŞ barlaghanalarynda adamlar hytaý barlaghanalarynda adamlara garanyňda has howply zatlary görüp biler" diýip çaklady. Habarda Hytaýyň emeli intellektiň bolup biläýjek töwekgelçiliklerinden hem aladalanýandygy, ýöne esasy maksady ABŞ-ny ele almakdygy aýdylýar.

Katarda ýerleşýän Aljazeera telewideniýesi ABŞ-nyň iň ösen emeli intellekt çiplerine girizen embargolaryna garamazdan hytaý kompaniýalarynyň aşa çydamly emeli intellekt modellerini ösdürmegi başarandygyny aýtdy.

Geosyýasy güýç urşy we 24-nji sentýabr sammiti

Atlantik Geňeşiniň agzasy Kenton Tibaut Pekiniň Waşingtonyň niýetine şübheli garaýandygyny we howpsuzlyk gepleşikleriniň ABŞ-nyň öz tehnologiki gegemoniýasyny goramak üçin edýän tagallasydygyny aýtdy. Tibaut, häzirki syýasy atmosferada emeli intellekt howpsuzlygy boýunça global ylalaşygyň gazanylmagynyň gaty ähtimaldygyny aýtdy.

Amerikan Waşington Post (WP) gazet hem şuňa meňzeş ýagdaýda iki ýurduň emeli intellektini geosyýasy bäsdeşlerine galdyryp bolmajak möhüm harby we ykdysady güýç hökmünde görýändigini ýazdy. Taraplaryň hyzmatdaşlykdan näderejede daşdadygyny görkezmek bilen, NBC News bu meseläniň Hytaýyň prezidenti Si Szinpin bilen Trumpyň 24-nji sentýabrda Waşingtonda geçirilmegine garaşylýan duşuşygyň iň möhüm meseleleriniň biri boljakdygyny habar berdi.

Netijede, CNN -de çap edilen derňewde Waşingtonyň hyzmatdaşlygyň üsti bilen harby kuwwatyny artdyrjak tehnologiýalara elýeterliliginden aladalanýandygy we Pekiniň milli howpsuzlyk meselelerini ABŞ-a päsgel bermek üçin bahana hökmünde görýändigi we iki ýurduň umumy bir ýerde duşuşmagynyň ähtimal däldigi nygtaldy.