Tramp və Pezeşkian Rəqəmsal Müqavilə üzrə Razılaşırlar: 14 Maddə Saziş

ABŞ və İran uzun müddətdir davam edən gərginliyə son qoymaq üçün 14 maddədən ibarət razılaşmaya razılaşıb. İki ölkənin liderləri Donald Tramp və iranlı Pezeşkian bu müqaviləni rəqəmsal olaraq imzalayıblar. Razılaşmanın məqsədinin regionda hərbi münaqişələrin dayandırılması və iqtisadi sanksiyaların yumşaldılması olduğu açıqlanıb.

Razılaşmanın təfərrüatları açıqlanıb

Yüksək rütbəli ABŞ rəsmisi telekonfrans vasitəsilə mətbuata verdiyi açıqlamada razılaşmanın əhatə dairəsi və məzmunu haqqında məlumat verib. Rəsmi İranın nüvə silahı inkişaf etdirmə proqramını dayandırmağa razı olduğunu və bu sahədə heç bir irəliləyiş əldə etməyəcəyinə söz verdiyini bildirib. Bu mühüm inkişaf beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən yaxından izlənilir.

Rəsmi Hörmüz boğazının yenidən açılacağını və İranın əlində olan nüvə materiallarının məhv edilməsi prosesinə başlanılacağını da açıqlayıb. İranın dondurulmuş 300 milyard dollarlıq vəsaitinin sərbəst buraxılması üçün danışıqlara başlanacağı da bildirilib. Bu addımların iki ölkə arasında iqtisadi və diplomatik əlaqələrin normallaşması üçün kritik əhəmiyyət kəsb etdiyi vurğulanıb.

14 Maddə üzrə Razılıq əldə edilib

Razılaşmanın təfərrüatlarını paylaşan ABŞ rəsmisi razılaşmanın 14 maddədən ibarət olduğunu və bu maddələrin hər iki tərəfin tələblərinə cavab verdiyini bildirib. Mühüm maddələrə hər iki ölkənin bir-birinin suverenliyinə hörmətlə yanaşması və bir-birinin daxili işlərinə qarışmamağa razı olması daxildir. Bundan əlavə, yekun razılaşmanın 60 gün ərzində müzakirə edilərək bağlanması nəzərdə tutulur.

ABŞ İrana qarşı hərbi dəniz blokadasını mərhələli şəkildə aradan qaldırmağı və bölgədə yerləşdirilmiş qüvvələrini geri çəkməyi öhdəsinə götürüb. Bu çərçivədə ticarət gəmilərinin Fars körfəzindən Oman dənizinə təhlükəsiz şəkildə keçməsi üçün İran tərəfindən lazımi tədbirlər görüləcəyi bildirilib. Ticarətin əvvəlki intensivliyinə qaytarılması üçün lazımi addımların atılacağı bildirilib.

İqtisadi sanksiyalar aradan qaldırılacaq

Razılaşmanın digər mühüm ölçüsü iqtisadi sanksiyaların aradan qaldırılması istiqamətində atılan addımlardır. ABŞ İranın iqtisadi dirçəlişini dəstəkləmək üçün ən azı 300 milyard dollar dəyərində plan hazırlamağa razılaşıb. Bundan əlavə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri və Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin tövsiyələrinə uyğun olaraq sanksiyaların aradan qaldırılması üçün səylərin göstəriləcəyi açıqlanıb.

Bu prosesdə İranın nüvə silahı inkişaf etdirməməsi və nüvə material ehtiyatlarının məhv edilməsi öhdəliyi kritik rol oynayır. Hər iki ölkə zənginləşdirilmiş material ehtiyatlarının məhvini Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin nəzarəti altında həyata keçirəcək mexanizm haqqında razılığa gəliblər.

Nəticə və gələcək inkişaflar

Sazişin imzalanması regionda uzun müddətdir davam edən gərginliyin azaldılması və sülhün bərqərar olması istiqamətində mühüm addım hesab olunur. Lakin bu razılaşmanın daimi sülhə çevrilməsi üçün tərəflərin müqavilənin müddəalarına əməl etməsi böyük əhəmiyyət kəsb edir. Yaxın günlərdə iki ölkənin bu razılaşmanı necə həyata keçirəcəyi və beynəlxalq ictimaiyyətin bu prosesi necə qiymətləndirəcəyi maraq doğuracaq.