Trampın İran Siyasəti: Kürdlərin tənqidi

ABŞ prezidenti Donald Tramp İranla bağlı siyasəti ilə bağlı yeni müzakirələrə başlayıb. Oval kabinetdə keçirdiyi mətbuat konfransında Tramp İrandakı kürdlərin onlara verilən silahları İran müxalifətinə çatdırmadığını iddia edib. Bu açıqlamalar ABŞ-İran münasibətlərində yeni gərginlik yaratsa da, Trampın iddiaları beynəlxalq mətbuatda geniş işıqlandırıldı.

Kürdlərə və silahlara dəstək iddiaları

Trampın kürdlərə qarşı ittihamları ABŞ və İsrail mətbuatında müxtəlif aspektlərdən müzakirə edildi. İsraildə yerləşən “Jerusalem Post” qəzetinin yazdığına görə, Tramp əvvəlcə kürdlərdən İran rejiminə qarşı istifadəyə müsbət yanaşsa da, sonda bu fikrə özü veto qoyub. ABŞ-ın yüksək səviyyəli müdafiə rəsmilərinin də bu plana qarşı çıxdığı bildirilir. Xəbərə görə, Türkiyənin də bu mövzuda Trampa təzyiq göstərdiyi və onun qərarına təsir etdiyi iddia edilib.

Silahların taleyi və İran kürdləri

Ərəb xəbərləri Trampın bəhs etdiyi silahların aqibəti ilə bağlı suallar verib. ABŞ-ın verdiyi silahların Şimali İraqdakı kürd qruplaşmalarına göndərildiyi, oradan isə İran kürdlərinə çatdırılmasının nəzərdə tutulduğu iddia edilib. Lakin İranın kürd müxalif qrupları bu cür iddiaları rədd edərək, Trampın açıqlamalarının İran tərəfindən onlara qarşı daha çox hücumlar üçün bəhanə ola biləcəyini vurğulayıblar.

İranda 'Casus Ov' əməliyyatı

İran, ölkədə İsraillə əlaqəli silah qaçaqmalçılarına qarşı genişmiqyaslı əməliyyat keçirdiyini açıqlayıb. Bu əməliyyat çərçivəsində 5 müxtəlif qrupun iştirakı ilə 20 nəfərin nəzarətə alındığı, çoxlu sayda silah və sursatın ələ keçirildiyi bildirilib. Bu inkişaf regionda gərginliyin artmasının göstəricisi kimi qiymətləndirilir.

ABŞ-ın “Balyoz əməliyyatı”na hazırlığı

NBC News yazıb ki, ABŞ İranla mümkün münaqişə vəziyyətində yeni hərbi əməliyyata başlaya bilər. İki yüksək rütbəli ABŞ rəsmisinə əsaslanan xəbərdə əməliyyatın adının 'Balyoz' olaraq təyin edildiyi ifadə edildi. Bu, Tramp administrasiyasının İrana qarşı hərbi variantları masada saxladığına işarə kimi qiymətləndirilir.

Tramp və İran danışıqları

İranın son sülh təklifini qəbuledilməz hesab edən Tramp bu vəziyyəti atəşkəsin yenidən təhlükə altında olduğu bir proses kimi qiymətləndirib. Tramp İranın uranın zənginləşdirilməsini dayandıracağına və nüvə silahı istehsalından əl çəkəcəyinə əmin olduğunu bildirib. Bununla belə, İranla danışıqların hələ də qəti nəticəyə gəlmədiyi və gərginliyin davam etdiyi bildirilir.

Tehrandan reaksiyalar

Trampın bəyanatlarına İrandan gələn cavablar da kifayət qədər sərt olub. İran parlamentinin Milli Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Komissiyasının sözçüsü İbrahim Rezai ölkəsinə yenidən hücum ediləcəyi təqdirdə uranın 90 faiz zənginləşdirilməsi variantını nəzərdən keçirə biləcəklərini açıqlayıb. Bu səviyyə nüvə silahı istehsalında kritik hədd hesab olunur.

ABŞ-İran Gərginliyinin İqtisadi Yansımaları

ABŞ Müdafiə Nazirliyinin rəsmiləri ABŞ və İran arasında artan gərginliyin maliyyə ölçüsünə diqqət çəkirlər. Pentaqonun maliyyə məsələləri üzrə köməkçisinin müavini Jules J. Hurst III bəyan edib ki, bu münaqişənin ABŞ-a vurduğu zərər təxminən 29 milyard dollara çatıb. Bu vəziyyət hərbi gərginliyin iqtisadi ölçüsünü ortaya qoyur.

Xülasə, Trampın İran siyasətləri ətrafında gedən müzakirələr beynəlxalq münasibətlərdə yeni dövrə işarə edir. Kürdlərlə bağlı bu müzakirələr regional dinamikaya və ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki siyasətinə dərindən təsir edə bilər. Gələcək hadisələr Tramp administrasiyasının İrana qarşı strategiyalarını və regionda güc balansını yenidən formalaşdıra bilər.