Trumpyň Eýran syýasaty: Kürtleriň tankytlary

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, Eýran bilen baglanyşykly syýasaty bilen baglanyşykly täze jedele sebäp boldy. Oval ofisindäki metbugat ýygnagynda Trump Eýrandaky kürtleriň özlerine berlen ýaraglary Eýranyň oppozisiýasyna gowşurmaýandygyny öňe sürdi. Bu sözler ABŞ-Eýran gatnaşyklarynda täze dartgynlylyk döreden hem bolsa, Trumpyň aýdanlary halkara metbugatynda giňişleýin orun aldy.

Kürtler we ýaraglar baradaky aýyplamalar

Trumpyň kürtlere garşy aýyplamalary ABŞ we Ysraýyl metbugatynda dürli tarapdan ara alnyp maslahatlaşyldy. Düýbi Ysraýylda ýerleşýän “Iýerusalim Post” gazetiniň habaryna görä, Trump kürtleri Eýranyň re regimeimine garşy ulanmaga oňyn garasa-da, ahyrynda bu pikiri özi weto edipdir. ABŞ-nyň goranmak işgärleriniň hem bu meýilnama garşydyklary aýdylýar. Habarlara görä, Türkiýe bu meselede Trump-a basyş edip, kararyna täsir edipdir.

aparaglaryň we eýranly kürtleriň ykbaly

Arap habarlary Trumpyň bellän ýaraglarynyň ykbaly barada soraglar berdi. ABŞ tarapyndan berlen ýaraglaryň Demirgazyk Yrakdaky kürt toparlaryna iberilendigi we ol ýerden Eýranyň kürtlerine gowşurylandygy öňe sürüldi. Şeýle-de bolsa, Eýranyň kürt oppozisiýa toparlary beýle talaplary ret etdiler we Trumpyň aýdanlaryny Eýranyň özlerine garşy has köp hüjüm etmek üçin bahana hökmünde ulanyp boljakdygyny aýtdylar. Bu amalyň çäginde 20 dürli adamyň tussag edilendigi we bäş dürli toparyň gatnaşmagynda köp sanly ýarag we ok-däri ele salnandygy habar berildi. Bu ösüş sebitdäki dartgynlygyň ýokarlanmagynyň görkezijisi hökmünde kabul edilýär.

ABŞ-nyň “Balhana operasiýasyna” taýýarlygy

NBC News ABŞ Eýran bilen çaknyşyk ýüze çykan halatynda täze harby operasiýa başlap biljekdigini ýazdy. ABŞ-nyň iki ýokary derejeli resmisine esaslanan habarda operasiýanyň adynyň “Balyoz” diýlip kesgitlenilendigi aýdylýar. Bu, Trump administrasiýasynyň Eýrana garşy harby wariantlary stoluň üstünde saklaýandygynyň alamaty hökmünde görülýär.

Trump we Eýran gepleşikleri

Eýranyň soňky parahatçylyk teklibini kabul ederliksiz hasaplaýan Trump bu ýagdaýy atyşygyň gaýtadan howp astyndadygyny aýtdy. Trump, Eýranyň urany baýlaşdyrmagy bes etjekdigine we ýadro ýaragyny öndürmekden ýüz öwürjekdigine ynam bildirdi. Şeýle-de bolsa, Eýran bilen gepleşikleriň entek gutarnykly netijä gelmändigi we dartgynlylygyň dowam edýändigi aýdylýar.

Tährandan gelen reaksiýalar

Eýranyň Trumpyň aýdanlaryna beren jogaplary hem gaty ýiti. Eýran mejlisiniň Milli howpsuzlyk we daşary syýasat komissiýasynyň metbugat sekretary Ybraýym Rezai, ýurduna ýene hüjüm edilse, urany 90 göterime çenli baýlaşdyrmak mümkinçiligine seredip biljekdigini aýtdy. Bu dereje ýadro ýaraglaryny öndürmekde möhüm çäk hasaplanýar.

ABŞ-Eýran dartgynlygynyň ykdysady beýany

ABŞ-nyň Goranmak ministrliginiň işgärleri ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky dartgynlylygyň artýan maliýe ölçeglerine ünsi çekýärler. Pentagonyň Döwlet sekretarynyň maliýe meseleleri boýunça kömekçisiniň orunbasary Jýul J. Hurst III bu konfliktiň ABŞ-a takmynan 29 milliard dollara ýetendigini aýtdy. Bu ýagdaý harby dartgynlygyň ykdysady ölçegini açýar.

Gysgaça aýtsak, Trumpyň Eýran syýasaty baradaky jedeller halkara gatnaşyklarynda täze döwri görkezýär. Kürtler baradaky bu çekişmeler sebit dinamikasyna we ABŞ-nyň Eastakyn Gündogardaky syýasatlaryna täsir edip biler. Geljekdäki wakalar, Trump administrasiýasynyň Eýrana garşy strategiýasyny we sebitdäki güýç deňagramlylygyny üýtgedip biler.