Türk Dünyası Dialoq Forumunda süni intellektin təqdim etdiyi imkanlar və risklər müzakirə edilib

Ankarada keçirilən "Türk Dünyası Dialoq Forumu" çərçivəsində keçirilən dəyirmi masa toplantısında süni intellekt texnologiyalarının təqdim etdiyi imkanlar və bu texnologiyaların gətirdiyi çətinliklər müzakirə olunub. Ankara Hacı Bayram Vəli Universiteti Müəllim Prof. Dr. Erman Smartın moderatorluğunda keçirilən iclasda; İndoneziya, Bosniya və Herseqovina, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan və Şimali Kipr Türk Respublikasından olan ekspertlər süni intellektin media, dövlət idarəçiliyi və texnoloji müstəqilliyə təsirlərini qiymətləndiriblər.

Süni intellektdən qaynaqlanan dezinformasiya ilə necə mübarizə aparmaq olar?

İndoneziya Beynəlxalq İslam Universitetindən Prof. Doktor Philips J. Vermonte vurğuladı ki, süni intellektin aşağı qiymətə saxta məzmun istehsal etmək qabiliyyəti dezinformasiya ilə mübarizəni çətinləşdirir. Bu prosesdə bürokratik əngəllərlə qarşılaşmadan rəsmi açıqlamaların sürətlə paylaşılmasının vacibliyini bildirən ekspertlər, türk dövlətlərinin xəbər agentlikləri arasında “Türk Dünyası Ortaq Xəbər Doğrulama Şəbəkəsi”nin yaradılması kimi mexanizmlərin həyata keçirilməsinə çağırıblar.

Niyə ümumi infrastruktur texnoloji müstəqillik üçün vacibdir?

Girne Amerika Universitetindən Prof. Mövcud süni intellekt sistemlərinin başqa ölkələr tərəfindən inkişaf etdirildiyinə diqqət çəkən Dr.Murat Akkaya türk dünyasının öz məlumat sistemlərini və dil modellərini yaratması lazım olduğunu bildirib. İştirakçılar xüsusilə Bosniya və Türk dilləri üçün unikal məlumat dəstlərinin inkişafının mədəni qarşılıqlı əlaqəni artıracağını və rəqəmsal suverenliyi gücləndirəcəyini müdafiə etdilər.

İclasda süni intellektin Orta Dəhliz nəqliyyatından tutmuş dövlət xidmətlərinin rəqəmsallaşmasına qədər geniş sahələrdə istifadə oluna biləcəyi bildirilib və texnoloji proseslərin mərkəzində insan nəzarəti və mənəvi məsuliyyətin qalması ilə bağlı konsensus əldə edilib. Ekspertlər vurğuladılar ki, türk dövlətləri arasında universitetlər və tədqiqat qrupları səviyyəsində əməkdaşlığın artırılması regionun texnoloji rəqabətdə mövqeyini gücləndirəcək.

Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində həyata keçirilən bu cür dialoq prosesləri üzv ölkələr arasında rəqəmsal transformasiya, kibertəhlükəsizlik və ortaq texnologiya siyasətlərinin inkişafı üçün fundamental əsas təşkil edir. Müvafiq qurumlar forumda səslənən təklifləri strateji planlarına daxil etməklə konkret layihələrlə regional əməkdaşlığa dəstək olmağı hədəfləyir.

Nəticə

Forumdan çıxan əsas nəticə ondan ibarətdir ki, süni intellekt texnologiyaları təkcə alətlər deyil, həm də milli suverenlik və mədəni mövcudluq üçün strateji elementlərdir. Türk dünyasının rəqəmsal dünyada var ola bilməsi üçün xaricdən asılı texnologiyalar yerinə öz dil modellərini və məlumat infrastrukturlarını inkişaf etdirməsi zəruridir.

Bundan əlavə, dezinformasiyanın qlobal təhlükə olduğunu nəzərə alsaq, Türkiyə dövlətləri tərəfindən birgə yoxlama şəbəkələrinin yaradılması informasiya çirklənməsinin qarşısının alınmasında ən təsirli müdafiə xətti kimi önə çıxır. İnsan nəzarəti və əxlaqi mühakimələrin texnologiya ilə qarışdırılması bu transformasiyanın sağlam şəkildə idarə olunmasını təmin edəcək.

Mümkün təsirlər

Türk dövlətləri arasında ortaq dil modelləri və rəqəmsal təhsil mərkəzlərinin yaradılması regionda gənc tədqiqatçıların və texnologiya ekspertlərinin birgə layihələrlə bağlı görüşlərini asanlaşdıra bilər. Uzunmüddətli perspektivdə bu, türk dünyasının müdafiə sənayesindəki uğurunun məlumat texnologiyaları və süni intellekt sahəsinə də daşınmasına töhfə verə bilər.

Bundan əlavə, Mərkəzi Dəhliz kimi logistika xətlərində süni intellektin geniş tətbiqi yükdaşıma xərclərini azaltmaqla region ölkələri arasında iqtisadi inteqrasiyanı sürətləndirə bilər. Ümumi texnoloji infrastrukturların yaradılması xaricdən asılılığı azalda və ölkələrə rəqəmsal xidmətlərdə daha şəffaf və səmərəli struktura nail olmaq imkanı verə bilər.

Fikirləriniz

Süni intellektin gündəlik həyatımıza və ünsiyyət proseslərinə daxil edilməsi ilə bağlı ən böyük risk sizcə nədir və Türk dünyasının bu sahədə ortaq texnologiya siyasətini izləməsi nə dərəcədə məqsədəuyğundur? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.