Türkiyə və Azərbaycandan nəhəng qızıl ortaqlığı: Milyonlarla unsiya ehtiyatları masadadır

Türkiyə ilə Azərbaycan arasında mədənçilik sektorunda iqtisadi inteqrasiyanı zirvəyə çatdıracaq tarixi bir addım atıldı. Türkiyə Sərvət Fondunun çətiri altında fəaliyyət göstərən Türk Altın İşletmeleri AŞ Azərbaycanın dövlət törəmə şirkəti olan mədən nəhəngi AzerGold QSC ilə hərtərəfli əməkdaşlıq qurmaq üçün rəsmi danışıqlara başlayıb. İki qurum arasında hələlik məcburi bir müqavilə imzalanmasa da, mümkün əməkdaşlıq ssenariləri masada; O, xammal tədarükündən tutmuş birgə əməliyyat modellərinə, irimiqyaslı yeni mədən layihələrindən tutmuş mövcud obyektlərin potensialının genişləndirilməsinə qədər geniş spektri əhatə edir.

Strateji tərəfdaşlıq axtarışında olan KAP Bəyanatı ilə elan edildi

Türkiyə Qızıl İşlətmələri tərəfindən Cəmiyyəti Məlumatlandırma Platformasına (KAP) edilən rəsmi bildirişlə ictimaiyyətə açıqlanan bu təşəbbüs hər iki şirkətin böyümə vizyonunu və əməliyyat səmərəliliyi hədəflərini əks etdirir. Bəyanatda vurğulanıb ki, mümkün əməkdaşlığın məqsədi beynəlxalq bazarlarda səmərəliliyin artırılması, regional sinergiyanın yaradılması və qlobal rəqabətdə strateji mövqelərin möhkəmləndirilməsidir. Eyni zamanda, Türkiyədəki mövcud obyektlərin tutumdan istifadə nisbətlərinin optimallaşdırılması və davamlı böyümənin sürətləndirilməsi hədəflənir. Bildirilib ki, müqavilə prosesləri ilə bağlı konkret inkişaflar Sərmayə Bazarı Şurasının (SPK) qanunvericiliyinə uyğun olaraq investorlarla paylaşılacaq. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 11 fevral 2015-ci il tarixli fərmanı ilə yaradılmış “AzerGold” ölkədə əlvan metal yataqlarının kəşfiyyatı və istismarında mühüm rol oynayır.

AzerGold-un Doqquz illik hasilat gücü və böyük portfeli

Azərbaycanın mədənçıxarma sənayesinin lokomotivi olan AzerGold 2015-ci ildə qurulduqdan sonra 2016-cı ildə fəaliyyətə başlayıb və ilk hasilatına 2017-ci ildə Daşkəsəndəki Çovdar mədənində başlayıb. İlk ildə 34 min unsiya qızıl hasil edən şirkət sabit artımını davam etdirərək 2025-ci ilə qədər illik hasilatını 73 min unsiyaya çatdırıb. Doqquz il ərzində cəmi 546 min unsiya qızıl və 1 milyon unsiyadan çox gümüş hasil edən “AzerGold” bu ixracdan təqribən 84 milyard manat gəlir əldə edib. Bu günə qədər dövlət büdcəsinə 236 milyon manatdan çox vergi və sosial ödənişlər daxil edən şirkətdə 2500-ə yaxın işçi çalışır. 2025-ci ildə Azərbaycanda qızıl hasilatı 11,3 faiz artaraq 2 min 965 kiloqrama çatdığı halda, 2020-ci ildə yaradılmış Çovdar İnteqrasiya Regional Emal Sahəsi və Daşkəsəndəki 350 milyon ton dəmir filizi yatağı kimi AzerGold-un inteqrasiya olunmuş investisiyaları şirkətə güclü multimetal struktur qazandırıb.

Milyonlarla unsiya ehtiyatların və obyektin imkanlarının sinerjisi

Sənaye nümayəndələrinin fikrincə, bu potensial tərəfdaşlığın ən maraqlı tərəflərindən biri Türkiyənin emal gücü və Azərbaycanın zəngin ehtiyatlarının qarşılanması olacaq. Türk Qızıl Müəssisələri; Ovacık, Çukuralan, Mastra, Kaymaz və Himmetdede yüksək inkişaf etmiş qızıl emalı infrastrukturuna malikdir. Digər tərəfdən, “AzerGold” Çovdar yatağında sulfid fazasına keçir və hər ton üçün 2,5-3 qramlıq filiz əldə edir. Ağyoxuş, Marah, Tülalar və Ortakənd yataqları ilə birlikdə rayonda 1 milyon unsiyadan çox filiz potensialı mövcuddur. Əməkdaşlığın əsas ölçüsü Azərbaycanın nəhəng yataqlarıdır. Balakən rayonundakıFilizçayavropanın ən mühüm polimetal yataqlarından biri hesab olunur, ehtiyatları təxminən 3 milyon unsiya qızıl ekvivalentindədir. Qarabağ bölgəsində yerləşən Kəlbəcərdəki Söğütlü/Zod yatağında təxminən 3,6 milyon unsiya böyük ehtiyat var.

Qlobal Qızıl Bazarında Strateji Zamanlama

Danışıqların başladığı bu dövr bütün dünyada qızıl qiymətlərinin rekord həddə olduğu və mərkəzi bankların qızıl ehtiyatlarını gücləndirdiyi dövrə təsadüf edir. Azərbaycan Dövlət Neft Fondu (ARDNF) cəmi bir il ərzində qızıl ehtiyatlarını 36 faiz artıraraq 200 tona, portfelindəki qızılın çəkisini isə 38 faizə çatdırıb. Bakı administrasiyasının qızılı strateji maliyyə qalxanı kimi yerləşdirdiyi bu konyukturada Türkiyə ilə Azərbaycan arasında qurulacaq mədən xəttinin hər iki ölkənin iqtisadi və geosiyasi gücünü gücləndirdiyi görünür.