Türkiye we Azerbaýjandan ägirt uly hyzmatdaşlyk: Millionlarça unsiýa ätiýaçlyklary stolda

Türkiye bilen Azerbaýjanyň arasynda dag-magdan pudagynda ykdysady integrasiýany ýokarlandyrjak taryhy ädim ädildi. Türkiýe baýlyk gaznasynyň çäginde işleýän Türk Altyn İşletmele AŞ giňişleýin hyzmatdaşlygy ýola goýmak üçin Azerbaýjanyň döwlet bölümi bolan magdançylyk ägirdi AzerGold CJSC bilen resmi gepleşiklere başlady. Iki guramanyň arasynda entek hiç hili hökmany şertnama gol çekilmese-de, hyzmatdaşlygyň mümkin bolan senarisi; Çig mal üpjünçiliginden başlap, bilelikdäki iş modellerine, uly göwrümli täze magdan taslamalaryndan başlap, bar bolan desgalaryň kuwwatyny giňeltmäge çenli giň gerimi öz içine alýar.

KAP beýany bilen yglan edilen strategiki hyzmatdaşlygy gözlemek

Türk altyn kärhanalary tarapyndan köpçülige aýan etmek platformasyna (KAP) resmi habarnamasy bilen halka mälim edilen bu başlangyç, iki kompaniýanyň ösüş gözýetimini we iş netijeliligini görkezýär. Beýanatda mümkin bolan hyzmatdaşlygyň halkara bazarlarynda netijeliligi ýokarlandyrmak, sebitleýin synergiýany döretmek we global bäsdeşlikde strategiki pozisiýany güýçlendirmek maksat edinilendigi nygtaldy. Şol bir wagtyň özünde, Türkiýedäki bar bolan desgalaryň kuwwatyny ulanmagyň derejesini optimizirlemäge we durnukly ösüşi çaltlaşdyrmaga gönükdirilendir. Ylalaşyk amallary bilen baglanyşykly anyk ösüşleriň Maýa bazarlary geňeşiniň (CMB) kanunçylygyna laýyklykda maýadarlar bilen paýlaşyljakdygy mälim edildi. Azerbaýjanyň Prezidentiniň 2015-nji ýylyň 11-nji fewralyndaky karary bilen döredilen AzerGold, ýurtda demir däl metal ýataklaryny gözlemekde we ulanmakda möhüm rol oýnaýar.

AzerGoldyň dokuz ýyllyk önümçilik güýji we ullakan portfeli

Azerbaýjanyň dag-magdan senagatynyň lokomotiwi bolan AzerGold, 2015-nji ýylda döredileninden soň 2016-njy ýylda işe başlady we ilkinji önümçiligini 2017-nji ýylda Daşkesendäki Çowdar käninde başlady. Birinji ýylda 34 müň unsiýa altyn öndüren bu kompaniýa durnukly ösüşini dowam etdirdi we 2025-nji ýyla çenli ýyllyk önümçiligini 73 müň unsiýadan gowrak artdyrdy. Jemi dokuz ýylyň dowamynda 546 müň unsiýa altyn we 1 million unsiýadan gowrak kümüş öndüren AzerGold bu eksportdan takmynan 1,04 milliard dollar (1,8 milliard Manat) gazandy. Häzirki wagta çenli döwlet býudjetine salgyt we sosial töleglerde 236 million manatdan gowrak goşant goşan bu kompaniýa takmynan 2500 adam işleýär. Azerbaýjanda altyn önümçiligi 2025-nji ýylda 11,3 göterim ýokarlap, 2 müň 965 kilograma ýeten bolsa, “AzerGold” -yň 2020-nji ýylda döredilen “Çowdar Integrirlenen Sebitleýin Işleýiş Saýty” we Daşkesendäki 350 million tonna demir magdany ýatagy ýaly toplumlaýyn maýa goýumlary kompaniýa güýçli köp metal gurluşyny berdi.

Millionlarça unsiýa ätiýaçlyklaryň we desgalaryň mümkinçilikleriniň sinergiýasy

Senagat wekilleriniň pikiriçe, bu potensial hyzmatdaşlygyň iň tolgundyryjy taraplaryndan biri, Türkiýäniň gaýtadan işleýän kuwwatynyň we Azerbaýjanyň baý gorlarynyň ýygnagy bolar. Türk altyn kärhanalary; Owaçyk, Çukuralan, Mastra, Kaýmaz we Himmetdede ýokary derejede ösen altyn gaýtadan işleýän infrastruktura bar. Beýleki tarapdan, AzerGold Çowdar meýdanyndaky sulfid fazasyna geçýär we her tonna 2,5-3 gram derejeli magdany alýar. Aghyokhush, Marah, Tulallar we Ortakend ýataklary bilen bilelikde sebitde 1 million unsiýadan ýokary magdan potensialy bar. Hyzmatdaşlygyň esasy ugry Azerbaýjanyň ägirt uly ugurlarydyr. Balaken sebitindäki Filizçaý Europeewropanyň iň möhüm polimetal ýataklaryndan biri hasaplanýar we ätiýaçlyklary takmynan 3 million unsiýa altyn ekwiwalenti bar. Garabah sebitinde ýerleşýän Kelbajar şäherindäki Söğütlü / Zod meýdançasynda takmynan 3,6 million unsiýa ätiýaçlyk bar.

Global altyn bazaryndaky strategiki wagt

Gepleşikleriň başlan döwri, dünýädäki altyn bahalarynyň rekord derejä ýeten we merkezi banklar altyn ätiýaçlyklaryny güýçlendirýän döwre gabat gelýär. Azerbaýjan Döwlet Nebit Gaznasy (SOFAZ) altyn ätiýaçlyklaryny diňe bir ýylda 36 göterim ýokarlandyryp, 200 tonna ýetdi we portfelindäki altynyň agramyny 38 göterime çenli ýokarlandyrdy. Bakuw administrasiýasynyň altyny strategiki maliýe galkany hökmünde görkezýän bu şertde Türkiýe bilen Azerbaýjanyň arasynda dörediljek magdan liniýasy iki ýurduň ykdysady we geosyýasy güýjüni güýçlendirýän ýaly.