Uran və Neptunun sirri həll olundu: Laboratoriyada yeni superion buz növü tapıldı

Günəş sisteminin ən sirli üzvlərindən olan Uran və Neptun planetlərinin quruluşu ilə bağlı inqilabi kəşf edilib. Elm adamları laboratoriya mühitində apardıqları ekstremal təcrübələrlə mövcudluğu indiyə qədər yalnız nəzəri olaraq proqnozlaşdırılan yeni superionik buz növünü sübut etməyə müvəffəq oldular. Bu mühüm inkişaf buz nəhəngləri adlanan bu uzaq planetlərin fövqəladə xüsusiyyətlərini anlamaqda yeni era aça bilər.

Ekstremal Şərtlərdə Fövqəladə Təcrübə

Fransa Alternativ Enerji və Atom Enerjisi Komissiyasından (CEA) Dr. Aleksis Forestierin rəhbərlik etdiyi beynəlxalq tədqiqat qrupu Yer kürəsində ən sərt laboratoriya şəraitindən birini yaradıb. Tədqiqatçılar xüsusi su nümunələrini son dərəcə güclü almaz ucları arasında sıxışdırdılar və onları tam 230 gigapaskal təzyiqə məruz qoydular. Bu dəyər Yerin atmosfer təzyiqinin 2,3 milyon mislinə uyğundur. Bu böyük təzyiqə əlavə olaraq, su nümunələri eyni vaxtda aktivləşdirilən yüksək texnologiyalı lazerlərin köməyi ilə 2,357 dərəcəyə (2,630 Kelvin) qədər qızdırılıb.

Həm bərk, həm də maye: Superion buzunun unikal strukturu

Bu həddindən artıq təzyiq və temperatur altında buxarlanması qeyri-mümkün olan su molekulları tamamilə yeni bir forma aldı. Təcrübə nəticəsində nəzəri fizika aləmində uzun müddətdir müzakirə edilən, lakin bu günə qədər konkret olaraq sübuta yetirilməyən “sıx yığılmış altıbucaqlı” superion buz quruluşu əldə edilib. Maddənin bu qeyri-adi mərhələsində suyun nə tam bərk, nə də tam maye kimi davrandığı müşahidə edildi. Yaranan superionik buz quruluşunda oksigen atomları bərk qəfəsdə tamamilə sabit qalır, hidrogen hissəcikləri isə bu qəfəsin içərisində, demək olar ki, maye kimi sərbəst hərəkət edir.

Uran və Neptunun maqnit sahəsinin sirri üzə çıxır

Tədqiqat qrupu bildirir ki, bu tapıntılar təkcə kimya və fizika dünyasını deyil, həm də astrofizika dünyasını kökündən dəyişəcək. Kəşf edilən bu unikal superion buz quruluşunun Günəş sisteminin xarici sərhədlərində yerləşən Uran və Neptun kimi buz nəhəngi planetlərinin nüvələrində təbii olaraq tapıla biləcəyi təxmin edilir. Alimlər hesab edirlər ki, bu xüsusi struktur bu planetlərdə müşahidə edilən, lakin mövcud modellərlə izah edilə bilməyən son dərəcə mürəkkəb və asimmetrik maqnit sahələrinin əmələ gəlməsi mexanizmini aça bilər. Bu kəşf gələcək kosmik missiyalar və planetar modellər üçün tamamilə yeni istinad nöqtəsi təqdim edir.