Vətəndaş Laboratoriyasının hesabatı: İsrail şirkətlərinin casus proqramları Əl-Cəzirə işçilərini hədəf alıb

Kanadanın Toronto Universitetində fəaliyyət göstərən Citizen Lab oktyabrın 15-də dərc etdiyi araşdırmada Əl-Cəzirə əməkdaşlarına məxsus ən azı 45 cihazın İsraildə yerləşən Candiru tərəfindən hazırlanmış casus proqram təminatı ilə hədəf alındığını açıqladı. Araşdırmalar nəticəsində məlum olub ki, hücumlar İsrailin “Discover-Tech” adlı rəqəmsal reklam şirkəti vasitəsilə həyata keçirilib və cihazlar istifadəçilərin heç bir keçidə klik etmədən sızdırılıb.

Casus proqram reklam şəbəkələrinə necə sızdı?

Tədqiqatçılar aşkar ediblər ki, cihazlarda zərərli kodu ehtiva edən reklamlar nümayiş etdirilən zaman sistemdəki təhlükəsizlik boşluqlarından istifadə etməklə casus proqramlar quraşdırılıb. Citizen Lab direktoru Ron Deibert bildirib ki, Discover-Tech şirkəti reklam vasitəçisi adı altında hədəflərə kommersiya casus proqramlarının çatdırılmasında vasitəçi kimi çıxış edir. Oktyabrın 15-də verdiyi bəyanatda Əl-Cəzirə Media Şəbəkəsi hücumları pisləyib və onların sistemlərini qorumaq üçün lazımi tədbirləri gördüklərini və məsuliyyət daşıyanların cavab verməli olduqlarını vurğulayıb.

Jurnalistlərə qarşı kiber təhdidlər davam edirmi?

Ekspertlər xəbərdarlıq edir ki, jurnalistlərin hədəfə alınması xəbər mənbələrinin açıqlanmasına və gizli işin öyrənilməsinə gətirib çıxarır. Mərakeşli süni intellekt və informasiya təhlükəsizliyi üzrə ekspert Muhsin əl-Hudeysi bu cür kiber fəaliyyətlərin müəyyən maraqları təhdid edən media qurumlarına qarşı sistemli şəkildə həyata keçirildiyini bildirib. NSO Group-un Pegasus proqram təminatı ilə əvvəllər baş vermiş oxşar hadisələri xatırladan Əl-Hudeysi qeyd edib ki, media peşəkarları rəqəmsal təhlükəsizlik strategiyalarını gücləndirməlidirlər.

Citizen Lab-ın oktyabrın 15-də dərc olunmuş araşdırması sübut edib ki, Əl-Cəzirə daxilindəki 45 cihaz 2024 və 2025-ci illərdə İsrail mənşəli casus proqramlar tərəfindən oğurlanıb. Hücumlar Discover-Tech reklam şəbəkəsi vasitəsilə, istifadəçinin qarşılıqlı əlaqəsini tələb etməyən "sıfır klik" metodundan istifadə etməklə həyata keçirilib.

Kibertəhlükəsizlik sahəsində fəaliyyət göstərən qurumlar bildirirlər ki, media təşkilatlarını və ictimai qurumları rəqəmsal təhlükələrdən qorumaq üçün qabaqcıl təhlükəsizlik protokolları tətbiq edilməlidir. İstifadəçilərin naməlum mənbələrdən gələn məzmuna qarşı diqqətli olması və əsas təhlükəsizlik təcrübələrini mənimsəməsi şəxsi məlumatların qorunması prosesində atılacaq ilk addımlardandır.

Nəticə

Tədqiqat nəticələri göstərir ki, rəqəmsal reklam sistemləri indi yalnız marketinq məqsədləri üçün deyil, həm də dövlətlər və ya özəl aktyorlar tərəfindən nəzarət vasitəsi kimi istifadə edilə bilər. Bu vəziyyət internetdə reklam şəbəkələrinin təhlükəsizliyində ciddi zəifliyin olduğunu və media qurumlarının rəqəmsal infrastrukturlarının daim təhlükə altında olduğunu ortaya qoyur.

Jurnalist fəaliyyətinin mühafizəsi təkcə fiziki təhlükəsizliklə deyil, həm də rəqəmsal məlumatların məxfiliyi ilə birbaşa bağlıdır. Nəticələr sübut edir ki, kibertəhlükəsizlik tədbirləri indi fərdi səylərdən kənara çıxır və korporativ səviyyədə qabaqcıl müdafiə strategiyaları tələb edir.

Mümkün təsirlər

Bu inkişaf bütün dünyada media təşkilatlarının reklam şəbəkələrinə və rəqəmsal tərəfdaşlıqlara daha ehtiyatlı yanaşmasına səbəb ola bilər. Media mütəxəssislərinin kibertəhlükəsizliklə bağlı məlumatlılığı artdıqca, qurumların daxili təhlükəsizlik nəzarətini gücləndirəcəyini gözləmək olar.

Bundan əlavə, casus proqramlar istehsal edən şirkətlərə və bu proqram təminatını vasitəçi kimi paylayan reklam şirkətlərinə qarşı beynəlxalq hüquqi və etik təzyiqlər artacaq. Kibertəhlükəsizlik texnologiyalarının ictimai rəyi manipulyasiya etmək və ya seçki proseslərinə müdaxilə etmək potensialı dövlətləri bu sahədə daha sərt qaydalar tətbiq etməyə sövq edə bilər.

Fikirləriniz

Casus proqramların yayılması üçün rəqəmsal reklam şəbəkələrindən istifadə fərdi məxfiliyə və mətbuat azadlığına hansı təhlükə yaradır? Sizcə, media qurumları və jurnalistlər özlərini bu cür qabaqcıl kiberhücumlardan qorumaq üçün kifayət qədər imkanlara malikdirmi? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.