Xəttat Mehmet Özçay dörd il yarımda tamamladığı Mushaf-ı Şerifin orijinal əlyazmasını TÜYEK-ə bağışladı

Xəttat sənətinin dünyaca məşhur adlarından olan xəttat Mehmet Özçay, 1986-cı ildə yazmağa başladığı və dörd il yarımlıq bir işdən sonra tamamladığı Mushaf-ı Şerifin orijinal əlyazmasını Türkiyə Əlyazmalar Dərnəyi (TÜYEK) Başçılığına bağışladı. 25 fevral 2025-ci ildə keçirilən "Sultanların Müşəfləri" sərgisində verdiyi ianə sözünü yerinə yetirən Özçay, hazırlıqları tamamlanan əsəri TÜYEK-də Mədəniyyət və Turizm Nazirinin müavini Coşqun Yılmaza təhvil verdi.

Mehmet Özçayın Mushaf yazma prosesi necə inkişaf etdi?

Mehmet Özçayın Mushaf yazı macərası 1986-cı ildə bir nəşriyyatdan gələn təkliflə başladı. Başlanğıcda yazı səviyyəsini kafi hesab etməyən Özçay, təkidli tələblər əsasında işə başladı və nəsx xəttindəki inkişafı ilə paralel olaraq əsərin ilk altı yarım fəslini yenidən yazdı. 1991-ci ilin ilk aylarında tamamlanan və yüz minlərlə tirajla çap olunan bu əsər rəssamın xəttatlıq sənəti ilə yanaşı, inkişaf prosesini də əks etdirən xüsusi sənəddir.

Mushaf-ı Şərif hansı üsulla hazırlanmışdır?

Müşəf çap proseslərinə uyğun olması üçün ölçüləri 35 × 50 santimetr olan müstəqil ağ tutqun örtüklü kağızlara yazılmışdır. Bu texniki seçim əlyazma vərəqlərinin çap mərhələsinə daha səmərəli şəkildə köçürülməsinə imkan verdi. Əsərin təhvil verilmə mərasimində TÜYEK Əlyazmalar Elmi Komitəsinin sədri Mehmet Emin Maşalı, xəttat Hüsrev Subaşı, Memar Sinan Gözəl Sənətlər Universitetinin rektoru Əhməd Sait Açıkgözoğlu və müvafiq şöbə müdirləri də iştirak ediblər.

Mədəniyyət və Turizm Naziri Mehmet Nuri Ersoy sosial media hesabından verdiyi açıqlamada Mehmet Özçayın "ürəyinin zənginliyinin və mədəni irsimizə olan məsuliyyətinin" ifadəsi kimi qiymətləndirdiyi bu ianənin Əlyazmalar Bölməsinə bağışlanan ilk əlyazma olduğunu vurğuladı. Bildirilib ki, əsər Süleymaniyyə Əlyazma Kitabxanasında diqqətlə qorunacaq və elmi nəşrlər vasitəsilə təbliğ olunacaq.

Türkiyə Əlyazmalar Qurumu mədəni irsin qorunub saxlanılması və gələcək nəsillərə ötürülməsi məqsədilə əlyazmaların təsnifatı, bərpası və rəqəmsallaşdırılması proseslərini həyata keçirən qurumdur. Hədiyyə edilən əsərlər Süleymaniyyə Əlyazma Kitabxanası kimi mərkəzlərdə mühafizə olunur və qurumun müəyyən etdiyi elmi standartlar çərçivəsində tədqiqatçıların istifadəsinə verilir.

Nəticə

Mehmet Özçayın bu ianəsi fərdi sənət istehsalının ictimai irsə çevrilməsinin konkret nümunəsidir. Rəssamın öz inkişafını əks etdirən əsəri dövlət qurumuna kommersiya dəyərindən çox mədəni etimad kimi çatdırması xəttatlıq sənətinin qorunub saxlanılması və gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından sosial məsuliyyət şüurunun vacibliyini ortaya qoyur.

Əsərin çap texnikasına uyğun hazırlanması ənənəvi incəsənətin müasir texnologiyaya uyğunlaşdırılmasının modelini təklif edir. Bu vəziyyət sənət əsərlərinin təkcə estetik dəyərləri ilə deyil, həm də istehsal prosesləri və texniki infrastrukturu ilə arxivləşdirilməsinin zəruriliyini sübut edir.

Mümkün təsirlər

Bu ianənin xəttatlıq sahəsində çalışan digər rəssamlar üçün ruhlandırıcı nümunə olacağı gözlənilir. Xüsusilə, institutların damları altında əlyazmaların toplanması xəttatlıq üzrə akademik araşdırmaların zənginləşməsinə və bu sahədə ədəbiyyatın inkişafına töhfə verə bilər.

Süleymaniyyə Əlyazmalar Kitabxanasında sərgilənəcək və elmi nəşrlər vasitəsilə təbliğ ediləcək bu Müşəf xəttatlıqla maraqlanan yeni nəsillər üçün mühüm istinad mənbəyi ola bilər. Bundan əlavə, bu cür ianələrin artması Türkiyədə əlyazma kolleksiyalarının şaxələndirilməsinə və mədəni yaddaşın daha güclü qorunmasına təsir göstərə bilər.

Fikirləriniz

Mədəni irsimizin qorunması və rəssamların öz əsərlərini dövlət qurumlarına bağışlaması barədə nə düşünürsünüz? Sizcə, ənənəvi sənətlərimizin gələcək nəsillərə ötürülməsində belə ianələrin əhəmiyyəti nədir? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.