Yaxın Şərqdə diplomatik ticarət: Qətər və İran nazirləri Tehranda kritik sammitdə görüşdülər

Qətər və İran arasında yüksək səviyyəli diplomatik təmaslar Yaxın Şərqdə artan gərginliyin azaldılması və regional təhlükəsizliyin bərqərar edilməsi məqsədi ilə kritik sammitin şahidi olub. Qətərin xarici işlər naziriŞeyx Məhəmməd bin Əbdürrəhman Əl Taniİranın paytaxtı Tehranda İranın xarici işlər naziriAbbas Arakçi ilə görüşüb. Qətər Xarici İşlər Nazirliyindən verilən rəsmi açıqlamaya görə, görüşdə bölgədəki son hadisələr müzakirə edilərkən, gərginliyin azaldılması, regional təhlükəsizlik və sabitliyin gücləndirilməsi üçün dialoqa yol açacaq diplomatik səylər hərtərəfli qiymətləndirilib.

Ümumi Dəniz Dəhlizi və Hörmüz Boğazı üçün Təhlükəsizlik Addımları

Tehrandakı kritik görüşün ən mühüm gündəm bəndlərindən biri qlobal enerji nəqlinin ürəyi olan Hörmüz boğazı olub. İki nazir Hörmüz boğazında müvəqqəti ümumi dəniz dəhlizinin yaradılması və boğazın minalardan təmizlənməsi məqsədi daşıyan mərhələli çərçivə sazişi ilə bağlı danışıqları müzakirə ediblər. Görüşdə qonşu ölkələrin suveren hüquqlarına və dəniz daşımalarının azadlığı prinsipinə qeyd-şərtsiz riayət edilməli olduğu vurğulanıb. Qətərin xarici işlər naziri Əl Tani bölgədəki mübahisələrin yalnız konstruktiv dialoq və diplomatik kanallarla həll oluna biləcəyini vurğulayıb. İranın xarici işlər naziri Ərakçi Qətərin qətiyyətli vasitəçilik təşəbbüslərinə və gərginliyi azaltmaq üçün diplomatik töhfələrə təşəkkür edib.

Kritik səfərin fonu və ABŞ-İran münasibətləri

Qətər Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Məcid əl-Ənsari əvvəlki açıqlamasında bildirib ki, nazir Əl Taninin avqustun 27-də Tehrana səfəri, xüsusən də ABŞ və İran arasında birbaşa və dolayı dialoqun canlanması üçün uyğun şərait yaratmaq məqsədi daşıyır. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsüİsmail Bekayi də bildirib ki, bu səfər iki ölkə arasında dərin köklü ikitərəfli münasibətləri inkişaf etdirmək və regional sülh və təhlükəsizliyi gücləndirmək üçün planlaşdırılan müntəzəm məsləhətləşmələrin bir hissəsidir. Qətər uzun müddətdir ki, regionda nüvə danışıqları və məhbus mübadiləsi kimi həssas sənədlərdə əsas vasitəçi rolunu oynayır.

Regional Diplomatik Trafik: Pakistan və Oman da Aktivdir

Tehrandakı fəaliyyət təkcə Qətərlə məhdudlaşmırdı. İyunun 17-də ABŞ və İran arasında imzalanan, lakin hələ də icra olunmayan sazişin vasitəçilərindən biri olan Pakistan da prosesə cəlb olunub. Pakistanın Baş Qərargah rəisi, feldmarşal Asim Munir avqustun 24-də Tehrana gedərək İran prezidenti Məsud Pezeşkian, parlamentin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf və Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının baş katibi Muhsin Rizai ilə yüksək səviyyəli görüşlər keçirib. Danışıqlardan sonra hər iki tərəf təmasların son dərəcə məhsuldar olduğunu bildirdi.

Bundan dərhal sonra, avqustun 25-də ABŞ və İran arasında danışıqlarda ənənəvi vasitəçi rolunu oynayan Omanın xarici işlər naziri Bədr bin Həməd əl-Busaidi Tehrana səfər edib. Əl-Busaidi iranlı həmkarı Abbas Arakçi ilə görüşüb və Hörmüz boğazında təhlükəsizlik vəziyyəti və mümkün münaqişənin qarşısının alınması strategiyaları ilə bağlı kritik məsləhətləşmələr aparıb.